Onzekerheid in D66 over lijsttrekker Borst groeit

De Kamerfractie van D66 lijkt de verliezer van de varkenscrisis. De democraten moesten deze week het hoofd buigen voor de grotere coalitiegenoten, PvdA en VVD....

FRANK VAN ZIJL

Van onze Haagse redactie

DEN HAAG

Door het optreden van D66 en haar beoogd lijsttrekker in de afgelopen maanden beschouwen PvdA en VVD hun kleine coalitiegenoot inmiddels als een risicofactor. Deze week leek het er opnieuw op dat de democraten het kabinet wilden opblazen. Ook in het conflict, afgelopen zomer, rond de uitlevering van voormalig Surinaams legerleider Bouterse dreigde door toedoen van D66 aan de samenwerking in Paars een voortijdig einde te komen.

Binnenkort kan het kabinet weer verwachten dat D66 de druk maximaal gaat opvoeren. De senaat behandelt in het nieuwe jaar het door de democraten zo vurig gewenste referendum. De verkiezingen zijn dan erg dichtbij. Meer nog dan bij de varkens is het prestige van D66 in het geding. Senatoren van VVD en CDA, een meerderheid in de Eerste Kamer, hebben al laten weten niet veel voor het referendum te voelen.

D66 probeerde zich deze week te ontworstelen aan het beeld dat de kleinste regeringspartij er in deze coalitie nauwelijks toe doet en dat PvdA en VVD in Paars de dienst uitmaken. In het conflict over de varkens heeft de fractie laten zien het gevecht niet langer te schuwen.

De D66'ers zochten donderdagnacht naar het antwoord op twee vragen. Hebben ze er goed aan gedaan de strijd met PvdA en VVD over de varkens zo hoog op te spelen? En zal het verloop van het debat de opiniepeilingen gunstig beïnvloeden?

Op de achtergrond speelt nóg een vraag. D66 heeft dan wel getracht het imago als milieupartij op te poetsen, maar zo dat al tot politieke winst heeft geleid, is die dan tenietgedaan door het optreden van lijsttrekker Borst?

Zij riep de fractie op voet bij stuk te houden in haar verzet tegen het kabinetsbeleid. Als dienaar van de Kroon moest zij daarvoor in de Tweede Kamer diep buigen: ze maakte opnieuw excuses. Aan haar lijsttrekkerschap, zo erkennen ook D66'ers inmiddels, kleven grote risico's. Voorzichtig vragen zij zich af of het niet beter is Thom de Graaf als nieuw gezicht naar voren te schuiven.

Borst en haar partij verkeren in een paradoxale situatie. D66 weet de schijnwerpers op zich gericht; voor een politieke partij die op verlies staat allerminst vervelend. Maar de schijnwerpers zijn vooral op de faux pas gericht. Er hoeft nog maar dit te gebeuren, of de roep om vervanging van Borst zal openlijk klinken.

D66 verkeert in een situatie die vergelijkbaar is met die van het CDA twee jaar geleden: ook toen was de aandacht van de media intens en kon de partijleider, Heerma, geen goed doen. Ook toen was er een fractie die spartelde om het hoofd boven water te houden.

Op het verkiezingscongres van de democraten in februari moet Borst nog officieel tot lijsttrekker worden gekozen.

Twee weken geleden riep De Graaf de leden nog op toch vooral rustig te blijven en op haar te stemmen. Hoewel de partijtop om Borst heen staat, groeit de onzekerheid in de achterban.

Zelf is Borst niet van plan het 'koninginnenoffer' te brengen. Het past ook niet in de D66-cultuur haar aan de kant te schuiven. In de PvdA, het CDA of de VVD zou het afbrokkelingsproces rond een lijsttrekker waarschijnlijk al tot een machtswisseling hebben geleid. De D66'ers zijn er vooralsnog te netjes voor.

Frank van Zijl

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden