Onzeker of JSF economische voordelen garandeert

De PvdA is definitief voorstander geworden van de aanschaf van de JSF na een moeizame weg van tien jaar wisselende standpunten. 'Het stoplicht mag op groen, we nemen een positief besluit', zei PvdA-Kamerlid Angelien Eijsink woensdagavond laat. Zij vindt dat het kabinet voldoende garanties geeft op de voorwaarden die de PvdA eerder stelde. Ook op het terrein van de werkgelegenheid. Juist op dat terrein worden de eerder aangekondigde economische voordelen die Nederland zou hebben van de aanschaf van het JSF-gevechtsvliegtuig steeds onzekerder.

Drie Joint Strike Fighters boven de Edwards Air Force Base in de Verenigde Staten Beeld reuters

Vooral twijfelachtig is de Nederlandse rol bij het lucratieve onderhoud van de straaljager. Het Amerikaanse ministerie van Defensie wil deze klus ter waarde van 12- tot 17 miljard euro weghalen bij Lockheed Martin, het bedrijf waarmee Nederland afspraken heeft gemaakt. Bovendien heeft Nederland volgens het kabinet een achterstand op twee landen die zich ook hebben gemeld voor het onderhoud, Noorwegen en Italië.

Geen garanties
'Wij moeten een tussensprint inzetten', zei minister Kamp van Economische Zaken woensdag in een Kamerdebat over de aanschaf van de opvolger van de F-16. De PvdA wil van het kabinet de garantie dat Nederland de onderhoudsklus krijgt. Kamp wil die garantie niet geven. 'Zo werkt het in de echte wereld niet. Maar wij denken goede mogelijkheden te hebben het motoronderhoud en de logistiek te mogen doen.'

De afgelopen jaren zijn werkgelegenheid en de voordelen voor de Nederlandse luchtvaartindustrie als pijlers onder het aanschafbesluit steeds meer gaan wankelen. Het kabinet Rutte II spreekt dan ook liever over de militair-strategische kwaliteiten. Het kabinet wil 37 toestellen aanschaffen voor 4,5 miljard euro.

 
Vooral twijfelachtig is de Nederlandse rol bij het lucratieve onderhoud van de straaljager

Eerder in het debat zei PvdA'ster Eijsink woensdag in de Kamer dat wat haar partij betreft 'het licht op oranje' staat voor die aanschaf. De toezeggingen van het kabinet waren later voldoende. Dat gold ook voor de militair-technische capaciteiten van de JSF, de geluidsoverlast, de gegarandeerde beschikbaarheid van vier toestellen voor internationale missies en dus ook over de werkgelegenheidseffecten die de JSF zal hebben.

Derde in de rij
Die effecten worden steeds schimmiger. De Algemene Rekenkamer wees de Kamer deze week in een brief op 'recente denkbeelden' van het JSF Program Office (JPO) over het onderhoud. Dit onderdeel van het Amerikaanse ministerie van Defensie is de invloedrijke spil in alles wat te maken heeft met het JSF-programma. Die nieuwe inzichten van het JPO kunnen, zo schrijft de Rekenkamer, gevolgen hebben 'voor de mate van inschakeling van de industrie van de partnerlanden, en dus Nederland, bij dit onderhoud, en daarmee voor de werkgelegenheid'.

Nederland, Italië en Noorwegen tekenden eerder een intentieverklaring met de VS waarin staat dat elk land een deel van het onderhoud voor zijn rekening neemt. Het Amerikaanse ministerie van Defensie vreest echter dat de kosten voor het JSF-onderhoud te hoog uitpakken, doordat bouwer Lockheed Martin daar feitelijk het monopolie op heeft. Een jaar geleden nodigde het Pentagon daarom 168 bedrijven uit die de hegemonie van Lockheed Martin moeten doorbreken. Dat waren overwegend Amerikaanse bedrijven. Twee kwamen uit Nederland.

PvdA-Kamerlid Angelien Eijsink Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden