Onze recensenten over de 8 genomineerde IFFR-films

De belangrijkste prijs van 's lands grootse filmfestival is vernieuwd: IFFR-directeur Bero Beyer halveerde de Hivos Tiger Awards Competition, zoals het officieel heet. Er zijn dit jaar acht genomineerden. De Volkskrant-filmrecensenten bekeken ze alvast.

Beeld uit de film Radio Dreams. Beeld .

History's Future

Fiona Tan, 95 min., Nederland

Speelfilm, documentaire, essay, kunstwerk: de ambities van de Nederlandse Fiona Tan (1966), beeldend kunstenaar die vooral bekend is om haar film-, video- en fotowerk, zijn ontembaar in haar lange-filmdebuut. Wat aanvankelijk een conventionele speelfilm lijkt over een man die na een aanval op straat aan een ernstige vorm van geheugenverlies lijdt en door Europa doolt, verglijdt stilaan in een zoektocht van maker én hoofdpersoon naar de staat van ons werelddeel. Concrete documentaire beelden - van rellen in Athene, gedupeerde huizenkopers in Spanje - gaan daarin moeiteloos samen met schilderachtige impressies en poëtische verbeeldingen - een levensgroot poppenhuis in een particulier goederenopslagcomplex. Verbeeldingskracht genoeg, maar door vaak en ingrijpend traditionele filmwetten te ondermijnen, maakt Tan het haarzelf en de toeschouwer niet eenvoudig.

The Land of the Enlightened

Pieter-Jan de Pue, 80 min., België

De Belgische fotograaf Pieter-Jan de Pue trok veelvuldig door Aghanistan en nam verspreid over zeven jaar zijn filmdebuut op. Het resultaat is deels documentair: we zien de alweer bijna vertrekkende, verveelde Amerikaanse soldaten, die pijnlijk onmachtig in contact treden met de afgestompte bevolking. Kinderen met volwassen ogen werken in de (nu bijna?) na-oorlogse metaal- en opiumindustrie: kogels, hulsen, papaver, explosieven. Terwijl een Afghaanse vertelstem dit geheel verbindt met oude vertellingen over eerdere ellende en Afghaanse veerkracht, voorziet de Belg de kinderen van een spelopdracht: die mix van enscenering temidden van het oorlogspuin levert wel iets geks op, met de jeugd als mini-tribale roversgroep. Minder geslaagd is De Pue's hang naar gezwollen beeldlyriek: de rode sjaal wappert veelvuldig over de steppe.

Beeld Pieter-Jan De Pue

Motel Mist

Prabda Yoon, 118 min., Thailand

Een voormalig kindsterretje is verdwenen: op de radio denkt iemand te weten dat-ie met aliens communiceert. Ondertussen neemt een man een jong meisje mee naar een obscuur seksmotel, waar de eigenaar Hitchcockiaans gluurt én filmt door een gaatje in de muur. Het meisje sms't een vriendin, die haar dient te redden uit de klauwen van de perverseling. Debuterend regisseur Prabda Yoon maakte in de Thaise cinema naam als scenarist van de consistent-sfeerrijke films Last Life in the Universe en Invisible Waves (beiden van Pen-ek Ratanaruang). Als eindverantwoordelijke slaagt hij er beduidend minder goed in zijn verschillende plotlijnen en ideeën, van obsessie met sterrendom tot seksuele onderdrukking, tot een geheel te smeden.

Beeld .

Oscuro animal

Felipe Guerrero, 107 min., Colombia

Er klinken nauwelijks dialogen in het speelfilmdebuut van de Colombiaanse documentairemaker Felipe Guerrero - zonder dat het enorm opvalt. Lichaamstaal, omgevingsgeluid en expressief camerawerk nemen de rol van het gesproken woord over. Opgedeeld in drie stadia - ontsnapping, reis en aankomst - vertelt de film het verhaal van drie vrouwen, die om verschillende redenen hun huis op het Colombiaanse platteland moeten verlaten. Geweld speelt in alle gevallen een rol; soms van paramilitairen, soms van de bedreigde vrouwen zelf. Dat Guerrero een ervaren editor is, blijkt uit het zorgvuldige ritme van Oscuro animal. Ook de geluidsband is geraffineerd. Eén schot in de verte, dwars door het junglegeruis, maakt duidelijk dat angst nog altijd dagelijkse realiteit is voor veel Colombianen.

Radio Dreams

Babak Jalali, 91 min., VS

Bij een klein radiostation in San Francisco staat iets groots te gebeuren: de leden van de band Metallica komen op bezoek om te gaan jammen met Kabul Dreams, de eerste rockband uit Afghanistan. Tot het zover is, gaat alles zijn wonderlijke dagelijkse gangetje bij de Perzische zender, geleid door een mopperende Iraanse schrijver die zich vastklampt aan zijn moedertaal. Radio Dreams is een tragikomedie over ontheemding, soms te licht en eenvoudig, soms ook oprecht ontroerend, met een aangenaam berustende ondertoon. Hoe meer de vraag zich opdringt of Metallica eigenlijk wel zal komen, hoe minder het ertoe lijkt te doen.

La última tierra

Pablo Lamar, 77 min., Paraguay

Een oude vrouw zweeft ergens op het randje van de dood. Haar man waakt bij haar, in dat kleine, afgelegen huisje. Als ze sterft, vult hij zijn dagen met handelingen of rituelen. Hij graaft een graf. Eet wat. Wast haar. En neemt langzaam afscheid van het leven zoals hij het kende. De natuur, gonzend op de geluidstrack, dood, leven: La última tierra is een film die de kijker in een soort meditatieve staat brengt. Regisseur Pablo Lamar (1984) speelt met licht, donker en kleur en met die mooie, verstilde shots toont hij langzaam het verglijden van de tijd. Zo vangt hij een rouwproces.

Beeld .

Where I Grow Old

Marília Rocha, 99 min., Brazilië

Met frisse tegenzin offert Francisca, een Portugese die sinds een jaar in Brazilië woont, haar studeerkamer op voor een langdurige logee. Teresa, een kennis van vroeger die ze allang uit het oog was verloren, heeft ook besloten de overstap van Lissabon naar Belo Horizonte te maken. Met haar dertigste verjaardag in zicht, confronteert Teresa's komst Francisca met haar eigen, onduidelijke toekomstplannen: waar wil zij eigenlijk oud worden? Marília Rocha's achtergrond als documentairemaker is zichtbaar in dit bescheiden maar betoverende drama over heimwee, wortel schieten en weer weggaan. Sterk geacteerd en met prachtig camerawerk, op het relaxte ritme van Belo Horizonte.

Hivos Tiger Awards

Bero Beyer (46), algemeen en artistiek directeur van IFFR, was eerder filmproducent van onder meer Paradise Now en Atlantic.. Hij verhoogde het prijzengeld van de Tiger-competitie naar 40.000 euro, en verkleinde de hoeveelheid winnaars van drie Tiger Awards naar één. (Al is er ook een tweede prijs: de Jury-award van 10.000 euro). In de jury zitten onder anderen oud-Volkskrantjournalist Peter van Bueren, de Tunesische actrice Hend Sabry en de Portugese regisseur Miguel Gomes.

A Woman, a Part

Elisabeth Subrin, 98 min., VS

Anna (Maggie Siff, bekend uit Mad Men), begin 40, is vastgelopen in haar acteercarrière. Haar rol in een goed bekeken televisieserie levert haar geen bevrediging meer op. Abrupt besluit ze van Los Angeles te verkassen naar New York, de stad waar ze studeerde en in een experimentele theatergroep speelde. Het weerzien met haar oude vrienden verloopt ongemakkelijk. Hoewel niet vrij van clichés over Amerika's oost- en westkust, bevat het speelfilmdebuut van Elisabeth Subrin ook aangename verrassingen, zoals de eerlijke, onsentimentele observaties over vriendschap en het scherpe inzicht in de rol die anderen spelen in het bepalen van je identiteit.

Beeld .

Directeur Bero Beyer over zijn eerste Tiger-selectie

Je kunt niet alles veranderen, als kersvers IFFR-directeur. Maar iets van Bero Beyers dadendrang en signatuur is mogelijk te ontwaren in diens rigoureuze halvering van het vlaggenschip van het festival; de Hivos Tiger-competitie. In de sectie 'speelfilm' zijn slechts acht titels geselecteerd. Die krijgen zo meer aandacht, is de gedachte. Zoals de niet langer te verdelen prijs (slechts één Tiger-award in plaats van drie) aan prestige zal moeten winnen.

Ook anders dan voorheen: niet enkel eerste en tweede films, maar ook dérde films komen in aanmerking.

'Wat is tegenwoordig nog een eerste film?', verklaart Beyer. 'Telt een Telefilm mee, of een documentaire? Daar moet je niet té streng in willen zijn.'

De films zijn geografisch redelijk verspreid. 'Mooi meegenomen, maar daar selecteer je niet op.' Latijns-Amerika, ook voor andere festivals een favoriet wingebied, is vrij sterk vertegenwoordigd.

'Soms is dat toeval. Uit Azië bijvoorbeeld, hadden we nog een paar films in zicht die toch niet op tijd af waren. En uit Brazilië bijvoorbeeld, kwam heel veel. Ook in onze Bright Future-sectie vertonen we films van beginnende Braziliaanse makers. Er leeft daar iets, een soort anarchistische passie onder filmmakers. Je zag de laatste jaren al vaker sterke Tigers uit Brazilië.'

Veel van de films bewegen zich op het grensgebied tussen fictie en documentaire, viel de directeur op. 'De werkelijkheid dringt binnen in de fictie, verwringt zo het verhaal.'

Aan vier van de films is iets Nederlands, variërend van de regie tot de (co-)productie. Zo is het Paraguayaanse La última tierra ondersteund door het Hubert Bals Fonds en geproduceerd door de in Argentinië woonachtige Ilse Hughan, die tevens verbonden is aan de films van Lissandro Alonso. Beyer kende de regisseur (Pablo Lamar) al van diens korte film I Hear You Scream (IFFR 2008). 'Chapeau voor degene van het Hubert Bals Fonds die de synopsis heeft opgepikt. La última tierra greep me bij de strot.'

Bero Beyer. Beeld IFFR
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden