Onze Noordzeewind is geld waard

Investeerders staan te trappelen om nieuwe windparken te bouwen in de Noordzee. Omdat er geld mee te verdienen is. Qua milieu is alleen de PVV nog tegen: 'uit zorg vogels en vleermuizen.'

Bijna alle grote Nederlandse en Europese energiebedrijven; meerdere Amerikaanse en Aziatische projectontwikkelaars en financiers; zelfs één grote Arabische investeerder die vooralsnog anoniem wil blijven. Zij hebben allemaal belangstelling voor de ontwikkeling van nieuwe windparken op de Noordzee, waarmee na jarenlange discussie dit najaar wordt begonnen.

De eerste informatiebijeenkomst van het ministerie van Economische Zaken over de aanbesteding van het eerste windpark in de nieuwe reeks, Borssele 1, werd vier maanden geleden bijgewoond door iets meer dan dertig mensen. Op de laatste bijeenkomst waren het er al meer dan 150, zegt een van de aanwezigen. Energiebedrijven en ontwikkelaars zien volop kansen en verwachten een felle onderlinge strijd over wie de projecten in de wacht gaat slepen.

Windmolens winstgevend

Hun belangstelling gaat verder dan bezorgdheid over het klimaat. Volgens directeur Peter Smink van Nuon investeert zijn energiebedrijf alleen nog in duurzame energie en warmtenetwerken omdat windmolens een financieel rendement opleveren van tussen de 7 en 13 procent. Een interessante marge. 'Zeker als je het vergelijkt met het rendement op gascentrales dat nu schommelt tussen 0 en 6 procent.

'Of de exploitanten van de windparken inderdaad zoveel gaan verdienen, moet echter nog blijken. De concurrentie is groot en volgens de nieuwe aanbestedingsregels wordt de strijd gewonnen door de partij die de overheid laagste prijs biedt voor de opwekking van één kilowattuur stroom. Voor het project Borssele 1 ligt dat bedrag rond 15 eurocent.

Bij de daarop volgende parken wordt de richtprijs elk jaar met een halve cent verlaagd. De kosten voor stroom uit zeewind moeten gaandeweg met 40 procent dalen, is het doel. Zo gaan bij de offerte cijfers ver achter de komma de doorslag geven. Wie inschrijft voor 14,7834cent per kwh, kan het verliezen van een concurrerend bod van 14,7831 cent.

Peter Smink, directeur Nuon.Beeld anp

Horizonvervuiling

Volgend jaar komt het tweede deel van de kavels Borssele onder de hamer. In 2017 en 2018 volgen de tenders voor twee projecten op zee voor Zuid-Holland en een jaar later is de Noord-Hollandse kust aan de beurt. Alle vijf de windparken hebben elk een capaciteit van 700 megawatt.

De windmolenclusters worden veel groter dan de bestaande windparken Amalia (120 mw) en Egmond aan Zee (108 mw). En ook groter dan de twee die nu al in aanleg zijn: Luchterduinen (129 mw) dat eind dit jaar wordt geopend en Gemini (600 mw) ver boven Ameland dat in 2017 de eerste stroom levert. Ondanks de discussie over horizonvervuiling wil het ministerie de windparken voor Noord- en Zuid Holland op 18,5 kilometer uit de kust. Dat is goedkoper dan buiten de 12-mijlszone, ofwel 22 kilometer.

Noordzee

Als in 2019 het vijfde windpark wordt aanbesteed, kan Borssele 1 al in gebruik worden genomen. Het jaar erop draaien de wieken van de tweede fase van het Zeeuwse project. Met de duurzame stroom uit deze twee parken moeten de beloften worden ingelost van het in 2013 afgesloten Energieakkoord. Daarin werd afgesproken om in 2020 tenminste 14 procent duurzame energie op te wekken.

Van dat aandeel wordt 40 procent geleverd door duurzame stroom en daarvan zal een kwart worden opgewekt op de Noordzee. De jaren erop blijft het aandeel van de Noordzee in de stroomvoorziening verder groeien, door het operationeel worden van de andere drie parken en doordat daarna weer twee nieuwe locaties worden ontwikkeld: 'IJmuiden Ver' (ver uit de kust) en 'Boven de Wadden'; eveneens ver achter de horizon, nabij park Gemini dat in aanbouw is.

Zelfs met al deze plannen blijft Nederland een trage starter. In de Duitse Bocht zijn al twintig locaties in voorbereiding of in aanbouw; is er al één windpark in werking en staan er nog eens ruim twintig op de tekentafel. Pal naast het toekomstige Borssele 1 en 2 liggen de nu al gebouwde Belgische windparken Thortonbank en Belwin; drie van de acht locaties die daar zijn ingepland. Voor de Deense kust is windpark Hornsrev 3 in ontwikkeling, waar nu vier bedrijven voor de opdracht strijden. Het Verenigd Koningrijk heeft nu al 3681 mw capaciteit op zee; meer dan Nederland in 2023 hoopt te bereiken.

Windmolens 28 kilometer voor de kust van Oostende (België).Beeld belga

Nederlandse energiemaatschappijen

De Nederlandse Energiemaatschappij Eneco is een van de ontwikkelaars van het volgend Belgische project, Norther. Eerder liepen de plannen daarmee spaak vanwege het faillissement van partner Electrawinds, zegt de woordvoerder van Eneco. Volgend jaar wordt alsnog een investeringsbesluit genomen. 'De aandelen van Electrawinds zijn overgenomen door Elicio, waarmee een nieuwe kapitaalkrachtige partner aan boord is'.

Of Eneco ook gaat inschrijven op Borssele 1 wil het niet zeggen. Die aanbesteding wordt extra interessant omdat de locatie in eerste instantie werd ontwikkeld door consortium Windpark Zeeland, waarin zowel maritieme bedrijven, energiebedrijf Delta als de Zeeuwse Milieufederatie zijn vertegenwoordigd.

Het plan werd bedacht in de periode dat energiebedrijven als Dong, Nuon en Eneco elders op de Noordzee bezig waren met hun eigen vergunningen voor windparken, zegt voorzitter Tjeu van Mierlo van de Zeeuwse Milieufederatie. Dat er veel concurrentie over de Zeeuwse locatie zou ontstaan, leek daardoor niet erg waarschijnlijk. Maar daarna werden de bestaande vergunningen ingetrokken, koos de overheid voor het nieuwe veilingsysteem en nu ligt alles weer open.

Draagvlak vergroten

Voor de Zeeuwse Milieufederatie maakt het weinig verschil. De organisatie deed mee om het draagvlak voor windenergie te vergroten, zegt hij. Dat lijkt gelukt, want van burgerlijke protesten tegen windpark Borssele is geen sprake. Ook op milieugebied verwacht de milieuman 'geen onoverkomelijke problemen'. Er moet rekening worden gehouden met de effecten van zandwinning en met de andere gebruikelijke knelpunten rond windparken.

Milieugroepen zijn relatief soepel met windparken omdat die een ander milieudoel dienen. In de Tweede Kamer leidt dat tot de opmerkelijke situatie dat vooral de PVV van Geert Wilders protesteert tegen het 'opzettelijk doden en verstoren van vogels, zeezoogdieren en vleermuizen' door de aanleg van windmolens. 'Dat verbaast me een beetje want bij de aanleg van snelwegen zit u daar totaal anders in', antwoordde Minister Schultz van Haegen van Verkeer onlangs.

milieuschade

Volgens de Nederlandse Wind Energie Associatie, de lobbyclub voor windparken, is onder meer in Engeland, Duitsland en Denemarken veel ervaring opgebouwd met milieueffectrapportages rond windparken en kunnen de belangrijkste bezwaren goed worden ondervangen. 'Elke nieuwe studie laat zien dat de aannames over milieuschade te pessimistisch zijn geweest', zegt Ton Sledsens van de associatie.

Tijdens de aanleg ontstaat door het heien van de fundering veel geluid dat schadelijk kan zijn voor bruinvissen. Een oplossing is om de dieren vooraf te verjagen met pingers, of om rondom de heipaal een waterbubbelscherm aan te leggen dat het geluid absorbeert. Soms gelden hei-restricties in belangrijke bruinvis-seizoenen, en aan alternatieven voor het heien wordt gewerkt.

Na de aanleg is vogelsterfte is het grootste punt van zorg. Daarom moet bij de bouw in de ligging en vorm van het park rekening worden gehouden met trekvogelroutes, en met verspreidingsgebieden van beschermde vogelpopulaties. Vooral bij een storm tijdens bepaalde trekperioden stijgt de kans op aanvaringen omdat vogels dan kunnen afwijken van hun gebruikelijke route. Daarom worden windparken in zulke omstandigheden stilgelegd, of gebeurt dat automatisch op basis van radarwaarnemingen. Sledsens: 'Op 18 kilometer van de kust zijn er trouwens niet zoveel trekvogels; die zitten doorgaans veel dichter bij de kust.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden