'Onze militairen gaan er alsjuffertjes vandoor'

De Oekraïners lijken overvallen de door Russische bezetting van De Krim.Wat wil Moskou nog meer?

DONETSK - 'De Oekraïense strijdkrachten wachten op jou', staat er op een groot bord bij de ingang van het provinciale militaire commissariaat in Donetsk. Hier moeten de vrijwilligers voor de nationale garde die de nieuwe regering in Kiev juist heeft opgericht zich aanmelden, maar het loopt geen storm. Er is geen ziel te bekennen. 'We zijn nog niet begonnen met het versterken van de gelederen', zegt een officier. 'Zodra we het bevel krijgen uit Kiev, gaan we beginnen.'


Het lijkt erop dat het conflict met Rusland over de Krim de Oekraïners volslagen heeft overvallen. 'Het is de erfenis van de Sovjettijd. We rekenden op alles: een aanval van Duitsland, van de Verenigde Staten, maar dat we in onze rug zouden worden aangevallen door onze broeders in Rusland, dat had niemand verwacht', zegt Vladimir, half-Russisch, half-Oekraïens, verbolgen.


Na de aanval op een Oekraïense basis op de Krim van dinsdag waarbij een Oekraïense militair omkwam, heeft interim-president Toertsjynov de Oekraiense troepen daar toestemming gegeven zich met geweld te verdedigen. Maar het is een ongelijke strijd. De beelden van Oekraïense militairen die moeten afdruipen, terwijl 'zelfverdedigingseenheden' van de Krim, gesteund door Russische militairen hun bases overnemen en de Oekraïense vlag strijken, doen zeer. 'Ze gaan er als juffertjes vandoor', klaagt een Oekraïner. Maar Vladimir heeft er wel begrip voor. 'We zijn gewoon niet opgewassen tegen het machtige Russische leger, onze strijdkrachten stellen niets meer voor.'


Het is genadebrood eten voor de Oekraïeners op de Krim. Zelfs een poging van de Oekraïense premier Arseni Jatsenjoek om de benarde situatie van de troepen op het schiereiland via bemiddeling op te lossen, mislukte. De nieuwe, pro-Russiche autoriteiten op de Krim lieten weten dat zijn minister van Defensie, Igor Tenjoech, niet welkom is voor besprekingen.


Vanuit nationalistische hoek klinkt kritiek op het machteloze optreden van de nieuwe autoriteiten. Vooral de ultranationalistische groeperingen 'Rechtse Sector' en 'Svoboda', die een belangrijke rol hebben gespeeld bij het omverwerpen van de regering van de pro-Russische president Janoekovitsj, vinden dat de regering zich harder moet opstellen. Het zijn vooral hun aanhangers die zich aanmelden voor de nieuwe nationale garde, maar voorlopig zijn slechts 500 rekruten begonnen aan hun training.


'Het zijn allemaal mensen van 'Rechtse Sector', plus gewone burgers die zijn vergiftigd door ruim 20 jaar Oekraïense, anti-Russische propaganda', zegt Vasili Koeznetsov van de pro-Russische beweging 'Patriottische Krachten van het Donbekken' in Donetsk. Ook inwoners van de regio die wel op de hand van Oekraïne zijn, hebben hun bedenkingen over de nieuwe garde. 'Het probleem is dat Rechtse Sector en Svoboda er een hoofdrol in krijgen. Daar moet men hier in het oosten van het land niet veel van hebben', zegt Jevgeni Tkatsjenko, de zichzelf als een 'echte Oekraïense patriot' omschrijft.


Toch hebben de nieuwe autoriteiten weinig keus. Politiek zijn ze schatplichtig aan de militante activisten van Rechtse Sector en Svoboda; zonder hen zou de revolutie op Maidan, het centrale plein in Kiev, niet zijn gelukt. Bovendien verkeren de Oekraïense strijdkrachten na jaren van verwaarlozing in een staat van ontbinding. Het parlement trok begin deze week in alle haast 480 miljoen euro extra uit voor de strijdkrachten.


Tegelijkertijd deed het ministerie een beroep op de Oekraïense gemeenschap overzee. Die kan op een speciale rekening geld overmaken voor de verdediging van het land ('bitcoins worden niet geaccepteerd').


Met crowdfunding probeert het ministerie nog meer geld bijeen te brengen. Wie met zijn mobieltje een sms'je naar nummer 565 stuurt, maakt automatisch vijf hryvnia (een schamele 3,5 eurocent) over voor de strijdkrachten. Er zou al voor een paar honderdduizend euro zijn opgehaald.


Slimmeriken hebben zelfs een website geopend om aanhangers van Rusland op de Krim geld afhandig te maken. 'Help de bevrijders van de Krim die ons tegen het bruine gevaar beschermen. Stuur een smsje naar 565.'


Het blijft een druppel op een gloeiende plaat. Tegenover de ruim 60 duizend militairen die Rusland volgens de Oekraïense premier Arseni Jatsenjoek op de Krim en langs de oostgrens van Oekraïne heeft samengetrokken, kan Oekraïne op papier zo'n 120duizend man stellen. Jatsenjoek erkende echter dat van de landmacht hooguit 6.000 militairen gevechtsklaar zijn. Met de luchtmacht is het al even droevig gesteld: slechts 1 op de 6 vliegtuigen kan worden ingezet.


De autoriteiten dirigeren haastig troepen naar het oosten van het land, maar die stuiten daar op verzet van pro-Russische activisten die de militairen tegenhouden. Soms maken dorpelingen ook bezwaar dat een eenheid dicht bij hun dorp wordt gelegerd, uit vrees dat zij de volle laag krijgen, als het Russische leger besluit binnen te trekken.


Een handjevol boze activisten is genoeg om het leger te doen wijken. Het parool is: niet op provocaties ingaan. 'De regering is doodsbenauwd Rusland een excuus te geven binnen te trekken, zogenaamd om Russische levens te beschermen', zegt de pro-Oekraïense ondernemer Dima Loebinets. 'Na de Krim is iedereen bang dat hetzelfde scenario zich ook in het oosten van Oekraïne zal ontrollen: eerst Donetsk, daarna Loegansk en dan Charkov.' De schaduw van het oppermachtige Russische leger reikt tot ver over de grens.


Vladimir is half-Russisch, half-Oekraïens

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden