'Onze leerkrachten laten zich niet ontmoedigen'

Elke ochtend om half negen staat directeur Theo Durenkamp bij de ingang van zijn Catharinaschool. Hij drukt alle leerlingen de hand....

De Amsterdamse Catharinaschool is één van de meest succesvolle zwarte scholen in Nederland. Op hun eerste schooldag spreekt meer dan de helft van de leerlingen geen Nederlands. Ook kunnen veel kinderen dan nog geen potlood vasthouden of knippen of plakken.

Toch bereiken deze leerlingen acht jaar later in meerderheid de mavo, havo en het vwo. Wat is het geheim van de Catharinaschool? En wat heeft ze gemeen met andere succesvolle zwarte scholen?

Kenmerkend voor de Catharinaschool in de Amsterdamse Rivierenbuurt is dat er orde heerst. 'Als ik 's ochtends voor de ingang sta, voorkom ik ook dat leerlingen joelend door school stormen. Wij hechten aan rust, orde en structuur', onderstreept Durenkamp.

Kortom, de Catharinaschool is een degelijke, ouderwetse school. 'Degelijk? Ja. Ouderwets? Nee', pareert Durenkamp. 'Het is juist heel modern om kinderen structuur te bieden.' Er heerst geen discipline om de discipline, benadrukken het schoolhoofd en zijn adjunct, Meint Helder.

'We willen voorkomen dat de leerkracht de kinderen eerst moet temmen voordat er les kan worden gegeven. Dat is zonde van de tijd. En gedragsregels zijn er om kinderen zich veilig te laten voelen. Wie zich onveilig voelt, staat niet open voor onderwijs. Daarom is pesten bij ons taboe. Wie pest, wordt meteen aangepakt. Ook de ouders worden ingelicht.'

Scholen met 50 procent of meer allochtone leerlingen zijn volgens de gangbare definitie een zwarte school. Op de Catharinaschool is 75 procent van de leerlingen allochtoon. Het gaat vooral om kinderen van Marokkaanse, Surinaamse en Turkse ouders. Een halfjaar na binnenkomst worden de leerlingen getest op onder meer taalvaardigheid. Zeventig procent scoort onvoldoende tot zwaar onvoldoende. De resterende 30 procent doet het matig.

Toch stelt de school hoge eisen. 'We zitten leerlingen flink achter de broek', erkent het duo. 'Want we geloven dat ze het kunnen. En spreken dat hardop uit: ''Goed zo. Je kunt het. Ga zo door''. Als je dat acht jaar lang uitstraalt, ben je al een heel eind. Leraren moeten zich vooral niet laten ontmoedigen en hun verwachtingen bijstellen. Dan glij je af.'

De Catharinaschool legt de nadruk op het taal- en rekenonderwijs, ook al gaat dat ten koste van onder meer aardrijkskunde en geschiedenis. De voortgang van de kinderen wordt voortdurend gemeten. 'Dat mes snijdt aan twee kanten. Het dwingt de leerkracht oog te krijgen voor alle individuen. Daarmee kun je achterstanden in een heel vroeg stadium herkennen en wegwerken. Bovendien verschaft zo'n systeem je de informatie op basis waarvan je het onderwijs voortdurend kunt bijsturen en bijschaven met behoud van de dingen die goed gaan.'

Worstelend met meterslange computeruitdraaien van de leerlingprestaties laat de adjunct-directeur zien dat de meeste kinderen hun achterstand hebben weggewerkt als ze eenmaal in groep zes zitten. 'De grote verrassing was dat ze met hele kleine sprongetjes vooruit gaan. Héél geleidelijk dus. Je moet bepaald geduldig zijn', verklaart Helder.

De tweekoppige schooldirectie is verslingerd aan onderwijs. Maar er valt niet met ze te sollen, zoveel is ook duidelijk. De eerste serie tien-minutengesprekken van elk schooljaar zijn verplichte kost voor de ouders. 'Zij worden op het gedrag van hun kinderen aangesproken, als dat maar enigszins nodig lijkt' , aldus Durenkamp die zich gelukkig prijst met een hecht team van leerkrachten dat de strategie van de school onderschrijft. 'Als je samen weet waar je naar toe wilt, ben je al een eind op streek.'

De leraren krijgen elke maand anderhalf uur bijscholing van een docent uit het speciaal onderwijs. Dat is uitdrukkelijk géén algemene cursus waarvan de directie denkt dat die belangrijk is. 'Het is een vraagbaak waar de leerkracht terecht kan . Want in de klas sta je er uiteindelijk alleen voor.'

Het plan van staatssecretaris Adelmund van Onderwijs om een aantal 'laboratoriumscholen' te laten uitdokteren hoe een goede zwarte school in elkaar zit, heeft Durenkamp en Helder verbijsterd. 'Daar moeten we nu echt mee stoppen. Er is al zoveel ervaring opgedaan. Het is tijd om aan te pakken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden