'Onze geliefde premier Netanyahu is een verrader' Nasleep akkoord

Uri Dasberg verloor zijn dochter en schoonzoon bij een aanslag door Palestijnen, ruim twee jaar geleden. Hij reageert verbijsterd op het nieuws dat Israël honderden Palestijnse gevangenen zal vrijlaten....

THEO KOELE

van onze correspondent

Theo Koelé

JERUZALEM/TEL AVIV

Dat woord heeft een dramatische lading, sinds de moord op premier Yitschak Rabin door een extreem-nationalistische jood, bijna drie jaar geleden. Tijdens massale demonstraties in het midden van de jaren negentig werd Rabin ervan beticht 's lands belang te verkwanselen aan de Palestijnen. De huidige premier, die deelnam aan de protesten, wordt nu zélf verweten een aanzienlijk deel van Eretz Israel, het land Israël, prijs te geven aan 'de terrorist Arafat'.

Sarcastisch spreekt Dasberg over 'onze geliefde premier'. Hij behoort tot het tiental kolonisten dat in Jeruzalem, op een steenworp afstand van Netanyahu's kantoor, is begonnen aan een hongerstaking. Een vreedzame vorm van protest in vergelijking met de blokkade van wegen door geestverwanten. De Israëlische politie pakte gisteren tientallen van hen op.

In de Palestijnse gebieden ging het er nog harder aan toe. Een inwoner van Ramallah raakte ernstig gewond bij gevechten tussen Arafats veiligheidstroepen en Palestijnen die vinden dat hun leider is gezwicht voor Israël. Palestijnse troepen arresteerden ook een paar radicale moslims die zich dit weekeinde tegen het akkoord uitspraken.

Zowel Arafat als Netanyahu staat bloot aan kritiek in eigen gelederen. In Israël zijn het vooral de kolonisten die zich bedrogen voelen. Vijftien tot twintig nederzettingen zullen als gevolg van het in de Verenigde Staten gesloten akkoord geïsoleerd raken: 'eilanden in een Palestijnse zee'.

Rabbijn Menachem Felix is afkomstig uit een van de bedreigde oorden, de kleine nederzetting Elon Moreh nabij de grote Palestijnse stad Nablus. Ook hij ging in hongerstaking, en noemt 'Bibi' (Netanyahu) een verrader. Hij vindt het niet verwerpelijk dat woord in de mond te nemen, na wat er gebeurde met Rabin. 'Ik ben niet verantwoordelijk voor de moord'.

Felix is niet alleen bezorgd om het lot van zijn nederzetting, maar ook om de toekomst van het land. 'Het staat vast dat het in Elon Moreh nog gevaarlijker wordt. Regelmatig worden inwoners beschoten vanuit de Palestijnse gebieden. Maar waar ben je veilig? In Tel Aviv zijn méér doden gevallen dan bij nederzettingen.'

Ook hongerstaker Dasberg, een kolonist uit Alon Shvut nabij Jeruzalem, zegt het het hem niet alleen gaat om de toekomst van zijn woonplaats. Evenmin zint hij op wraak voor de moord op zijn dochter en schoonzoon, wier kinderen hij nu opvoedt. 'Maar het is toch absurd dat Israël Palestijnen vrijlaat, zodat die opnieuw terreurdaden kunnen plegen?' En naarmate het grondgebied van de Palestijnse Autoriteit groeit, 'kost het terroristen minder moeite te ontsnappen.'

Dasberg en Felix beseffen dat ze een minderheid vormen. Een opiniepeiling in de krant Yediot Aharonot gaf gisteren aan dat de overgrote meerderheid van de Israëli's het jongste akkoord met de Palestijnen steunt. Maar de minderheid van tegenstanders beschikt wel over steunpilaren in de regeringscoalitie.

Om die reden richtte Netanyahu zich gisteren bij thuiskomst, over de hoofden van journalisten in Tel Aviv heen, tot de tegenstanders van het akkoord. Hij had een 'surrealistische ontmoeting', buiten de poorten van het conferentieoord Wye Plantation, met kolonisten: 'Ik heb gezegd: ''We behoren tot hetzelfde volk. Ik houd van jullie.'' We hebben tijdens de onderhandelingen alles gedaan om de schade te beperken, we hebben er het best denkbare resultaat uit gesleept.' En fijntjes merkte hij op dat de Palestijnen een veel kleiner deel van de Westbank krijgen dan regeringen van linkse signatuur wilden prijsgeven.

De nieuwe minister van Buitenlandse Zaken, Ariel Sharon, deed er nog een schepje bovenop. Hij zou president Clinton aan het huilen hebben gebracht, met een verhaal over 'Palestijnse moordenaars die vrij rondlopen.' Sharon liet doorschemeren dat hij in het kabinet vóór het akkoord met de Palestijnen zal stemmen, al hield hij vol dat het gevaarlijk is 13 procent van de Westoever af te staan. Sharon: 'We hebben concessies gedaan, hoezeer dat ook pijn deed'. De uiteindelijke overeenkomst noemde hij echter: 'goed'.

De havik Sharon moet nu tegenstanders en weifelaars in het kabinet en het parlement overtuigen. Het heeft er alle schijn van dat Sharon, de 'kampioen van de kolonisten', zich heeft neergelegd bij het onvermijdelijke. De man die straks met de Palestijnen gaat onderhandelen over de status van Jeruzalem, de terugkeer van Palestijnse vluchtelingen en andere delicate zaken, ontpopt zich weer als een pragmaticus.

Voor 'ideologisch rechts', dat nog geen zandkorrel aan 'de Arabieren' wil afstaan, lijkt ook Sharon afgedaan te hebben. Maar wat, verzuchten de hongerstakers, is het alternatief? Zeker niet de Arbeidspartij, die heeft aangekondigd het akkoord te zullen steunen. En er wordt ook getwijfeld aan de kansen van een nieuwe ultra-rechtse kandidaat, die het tegen Netanyahu zou moeten opnemen bij (al dan niet vervroegde) verkiezingen. Met een beroep op opiniepeilingen kan Netanyahu zich opwerpen als dé man die het volk vertegenwoordigt.

Kolonist Dasberg: 'We kunnen schreeuwen, bidden en huilen. Het lukt niet meer om grote demonstraties te organiseren, zoals ten tijde van Rabin. De mensen zijn moe van al die akkoorden: Oslo, Hebron, Wye. Er komt een moment waarop we moeten zeggen: God heeft gegeven en God heeft genomen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden