Column

'Onze enige vaardigheid was orale seks'

 

null Beeld
Beeld

'We waren jong. We verveelden ons. En die oude electroshocktherapie-machine stónd daar gewoon, onder de trap, naast de stofzuiger.' Ja, een boek met zulke zinnen erin vreet je achter elkaar op, als een schaal hete bitterballen; blazend, hijgend, en af en toe lekker je bek brandend.

Running with scissors, is een roman/zijn memoires (daarover later) van Augusten Burroughs over zijn krankzinnige jeugd in de dito jaren zeventig. Augusten is 12 als zijn ouders na eindeloos ruziën scheiden, waarna zijn moeder langzaam maar zeker steeds gekker wordt. ('Niet gek als 'laten we de keuken rood verven!' maar gek als 'gasoven, boterham met tandpasta, ik ben God'.)

Augusten komt bij zijn moeders psychiater te wonen, Dr. Finch. Het is daar nogal een rommeltje; een groot, vies, vervallen huis in Northampton, Massachusetts vol (stief)kinderen en psychiatrische patiënten, waar alles kan en mag; roken, blowen, niet naar school gaan, willekeurige seks tussen jan en alleman, keiharde muziek en een kerstboom die het hele jaar blijft staan. De piepjonge Augusten begint een verhouding met een 33-jarige inwoner van het pand en sluit vriendschap met Finchs' oudste dochter Natalie, die de verontrustende gewoonte heeft haar rokje op te tillen en haar vagijn tegen de ruiten te duwen als de buren komen vragen of het misschien wat zachter kan.

Dokter Finch wordt zelf langzamerhand óók steeds gekker. De situatie in het huis wordt onhoudbaar en Augusten en Nathalie besluiten samen weg te lopen en een baantje te zoeken. 'Maar wát voor baantje? Onze enige vaardigheden waren orale seks, en het in bedwang houden van geagiteerde psychoten.'

Ja, dat klinkt reuze geestig, maar intussen: je zult het maar meemaken, als jonge tiener. Is het nou allemaal echt gebeurd? Burroughs houdt vol van wél, maar volgens dokter Finch (in werkelijkheid dokter Turcotte) heeft Burroughs alles sensatiezuchtig overdreven, c.q. uit zijn duim gezogen. Hij spande zelfs een rechtszaak aan; een en ander werd uiteindelijk geschikt, en Running with scissors mag voortaan geen 'memoires' meer heten maar een 'boek'. Tsja.

Doet het waarheidsgehalte er voor de lezer iets toe? Ja en nee. Een lekker boek blijft een lekker boek, dat wel, maar je voelt je toch een beetje genaaid als iemand die zichzelf zó als een verminkt slachtoffer van bizarre omstandigheden neerzet in werkelijkheid best een leuke jeugd heeft gehad. Vóór Burroughs beroemd werd, werkte hij als succesvol reclameschrijver, een metier waarin men gelikt leert schrijven en dingen mooier te maken dan ze zijn. Nee, misschien was het toch niet wáár dat de vrouw van dokter Finch hondenbrokken at voor de tv.

Burroughs wordt vaak, maar ten onrechte, vergeleken met David Sedaris. Zeker, ook van Sedaris weten we niet of hij altijd de precieze werkelijkheid weergeeft als het over zijn merkwaardige familie gaat. Maar Sedaris is een groot en geestig stylist, waar Burroughs zwaar leunt op versleten metaforen, sentimentele clichés en een totaal gebrek aan zelfrelativering. Ook in zijn latere werk blijkt Burroughs eigenlijk gewoon een ijdele reclamejongen te zijn gebleven, en een onaangenaam mens bovendien.

Toch heb ik al zijn boeken achter elkaar uitgelezen, met de vieze nasmaak op de koop toe. Lees Running with scissors en oordeel zelf.

s.witteman@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden