Bellen metTom Vennink

Onze correspondent was bij de parade in Moskou: ‘Veel tanks, amper mondkapjes’

Honderden tanks rolden woensdag over het Rode Plein in Moskou, ondanks de coronacrisis. De jaarlijkse militaire parade, ter gelegenheid van de overwinning op nazi-Duitsland, ging gewoon door. Correspondent Tom Vennink zag echter nauwelijks mondkapjes.

Russische Mi-8-helikopters vliegen over het Rode Plein tijdens de parade.Beeld via REUTERS

Dit is de vierde parade sinds je in Moskou woont, maar de eerste keer dat je er ook bij bent. Hoe was het, een parade met duizenden militairen midden in een pandemie?

‘Ik zie nu de laatste tanks voorbijgaan. Een nieuwe versie van het Buk-raketsysteem, berucht vanwege het neerhalen van MH17, rolde ook net voorbij. Tot nu toe had ik de parade vanuit mijn appartement bekeken: de gevechtsvliegtuigen kon je zo over de stad zien scheren. Het is ieder jaar indrukwekkend, maar dit keer was er kritiek op dat Poetin het toch doorgaan. Alleen al in de afgelopen 24 uur kwamen er in Rusland zo’n 7.200 besmettingen bij.

Duizenden militairen deden mee aan de parade.Beeld Host Photo Agency via Getty Imag

‘De 14 duizend soldaten die aan de parade deelnemen, droegen geen mondkapje en liepen schouder aan schouder. Alleen de media en slechts een paar mensen op de tribune hadden een mondkapje op. De autoriteiten hadden wel andere voorzorgsmaatregelen genomen. Zo had het Kremlin de oorlogsveteranen die bij Poetin op de tribune zaten, twee weken in een kuuroord in quarantaine geplaatst om besmettingen te voorkomen. Ook had de burgemeester van Moskou, een stad met zo’n duizend besmettingen per dag, de bevolking opgeroepen niet te komen kijken. Er was dan ook veel minder publiek dan in voorgaande jaren.’

Is dit niet het verkeerde moment om in Moskou een militaire parade te houden? Rusland staat met zo’n 600 duizend besmettingen op de derde plaats van zwaarst getroffen landen.

‘Dat zeggen veel Russen ook. Evenementen in Moskou, waar de uitbraak het heftigst is, zijn ook verboden. Maar Poetin zegt dat Rusland het virus grotendeels heeft verslagen en dat de parade, die eigenlijk in mei zou worden gehouden, nu gewoon kon doorgaan. De parade is dit jaar extra belangrijk omdat het 75 jaar geleden is dat nazi-Duitsland werd verslagen.

‘Een groep van 24 steden weigerde echter in hun stad een parade te organiseren vanwege de pandemie. De Krim wilde ook niet, maar Poetin zei dat het toch moest doorgaan. Hij stond erop dat de zogenaamde ‘heldensteden’, waar tijdens de Tweede Wereldoorlog de zwaarste slagen zijn gevoerd, de viering moesten laten doorgaan. Veel staatshoofden die waren uitgenodigd, zoals de Chinese president Xi en zijn Franse collega Macron, kwamen niet opdagen. Dat was een teleurstelling voor Poetin. Want hoe meer regeringsleiders er zijn, hoe meer statuur de parade krijgt.’

Waarom heeft Poetin, terwijl de risico’s zo groot zijn, de parade dan laten doorgaan?

‘De parade moet het patriottisme en de trots aanwakkeren onder de bevolking, in de aanloop naar het referendum volgende week over de wijziging van de Grondwet. Zodat ze volgende week massaal naar de stemming gaan en de ‘juiste keuze’ maken. Deze wijziging moet het mogelijk maken dat Poetin tot 2036 kan aanblijven als president.

‘Voor Poetin is deze historische dag de belangrijkste dag van het jaar. Hij heeft zijn hele beleid gebouwd rond deze overwinning van 75 jaar geleden. De toekomst is een stuk onzekerder, ook door de pandemie. Hij weet ook dat de parade voor veel Russen belangrijk is. Met tussen de 20- en 27 miljoen doden, heeft Rusland het meest geleden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Poetins familie ook. Zijn broer kwam tijdens de oorlog om en zijn vader vocht als vrijwilliger mee tijdens het beleg van Leningrad.

‘Een deel van de bevolking en de oppositie wilde de viering echter verplaatsen naar later dit jaar. Zij vonden het nu te vroeg om de militaire parade te houden. Er zijn namelijk nog veel regio’s waar de gezondheidszorg is bezweken door de coronacrisis. Die hebben wel wat anders aan hun hoofd.’

De parade vanuit de lucht.Beeld via REUTERS

Tijdens oefeningen in mei voor de parade werden veel militairen besmet met het virus. Kan de parade zelf een ‘superspreader’ worden?

‘Dat risico bestaat. Bij die oefeningen liepen honderden soldaten het virus op. Ik heb begrepen dat de 14 duizend militairen die nu meededen, van tevoren zijn getest. De komende weken moet duidelijk worden of de geruststellende woorden van het Kremlin over de voorzorgsmaatregelen terecht waren. 

‘Poetin zelf schudde tijdens de parade ministers en regeringsleiders de hand. Als je naar hem kijkt, lijkt het virus inderdaad overwonnen, zoals hij steeds zegt. Maar hij blijft op zijn hoede en voorzichtig. In zijn datsja, het buitenhuis waar hij tot voor kort verbleef en het land regeerde, moesten auto’s van medewerkers en gasten door een speciale anticoronatunnel om het virus buiten de deur te houden.’

Jij kreeg een rode mondkap uitgereikt, net als de andere media, met de tekst ‘Pobeda’ (‘De overwinning’). Waarom droeg Poetin er niet eentje?

‘Als hij dat zou doen, zou het in tegenspraak zijn met zijn boodschap aan de bevolking dat de coronacrisis voorbij is. Hij zei onlangs: ‘Samen hebben we bewezen dat wij in staat zijn om de moeilijkste uitdagingen van de coronacrisis te overwinnen.’ Maar met meer dan zevenduizend besmettingen op één dag is de epidemie natuurlijk geenszins voorbij. Zelfs zijn woordvoerder, de premier en enkele ministers raakten besmet.’

Lees verder

Een ‘kitscherige’ kathedraal gewijd aan oorlog, communisme en Poetin, president voor het leven
Niet God, maar de Tweede Wereldoorlog siert de muren van de ‘oorlogskathedraal’ van Rusland. De kerk is een eerbetoon aan de overwinning op nazi-Duitsland, die woensdag wordt herdacht, maar ook aan Vladimir Poetin. Bijna had die hier zelf nog gehangen, maar dat ging de gelovigen toch net iets te ver.

De gele reus die Rusland overeind hield (tot argwaan van Poetin)
De beëindigde lockdown in Rusland onderstreepte de dominantie van Yandex – een soort Google, Uber en Amazon ineen. Het geel van de nationale techgigant kleurt de straten in Moskou en vult de dagen van de Moskovieten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden