Onvrede bij de Republikeinen: Trump dreigt publiekelijk met ontslag Sessions

In zijn reality tv-programma genoot Donald Trump ervan zijn slachtoffers met een resoluut 'You're fired' de laan uit te sturen, en als president lijkt hij er nu plezier in te hebben zijn minister van Justitie Jeff Sessions te laten bungelen en in het openbaar te vernederen. Maar Trumps publieke marteling van Sessions heeft onrust veroorzaakt binnen de Republikeinse partij.

Trump en Sessions met elkaar in gesprek. Beeld AFP

Sessions was een van de eerste Republikeinse kopstukken die zich achter Trump schaarde, maar in een interview suggereerde Trump dat hij dat uit opportunisme deed. Hij noemde Sessions ook 'heel zwak', omdat hij geen onderzoek instelt naar de lekken naar de pers en de 'misdaden' van Hillary Clinton. Op de vraag of hij Sessions wil ontslaan, antwoordde Trump dreigend: 'De tijd zal het leren.'

Trump voelt zich verraden door Sessions omdat deze na zijn benoeming beloofde zich buiten het onderzoek naar de banden tussen het campagneteam van Trump en de Russen te houden. Als Sessions zich niet had teruggetrokken, had zijn plaatsvervanger Rod Rosenstein nooit de gelegenheid gehad om Robert Mueller te benoemen als speciaal aanklager te benoemen die de Rusland-affaire moet onderzoeken.

Gewenst ontslag

Sommigen verdenken Trump ervan dat hij van Sessions af wil, zodat hij zijn opvolger kan opdragen Mueller te ontslaan zodra deze in zijn ogen te ver gaat. De president liet vorige week weten dat hij het ontoelaatbaar zou vinden als Mueller zijn onderzoek uitbreidt naar de financiën van de familie-Trump. Het probleem is dat Rosenstein, die nu over het ontslag van Mueller gaat, niet van zins lijkt zich met het onderzoek van de speciaal aanklager te bemoeien.

Het lijkt erop dat Trump zijn minister van Justitie met opzet laat bungelen in de hoop dat deze de eer aan zichzelf houdt en zelf zijn ontslag indient. Maar vooralsnog lijkt Sessions niet van plan op te stappen. De voormalige senator uit Alabama krijgt steun van een reeks conservatieve kopstukken, die vinden dat Trump hem onbehoorlijk behandelt. De Republikeinse senator Richard Shelby waarschuwde Trump dat het ontslag van Sessions 'niet licht zal worden opgevat' door de Republikeinen.

Tekst gaat verder na de foto.

Fox-commentator Brit Hume over de functie van minister van Justitie volgens Trump: 'Voor hem moet het een soort doelman zijn, die hem verdedigt tegen aanvallen van buiten.' Beeld screenshot Fox

Onduidelijk takenpakket

Ook Trumps favoriete nieuwsbronnen, de ultrarechtse nieuwssite Breitbart en Fox News, waren kritisch. Fox-commentator Brit Hume mopperde dat Trump er een 'merkwaardige opvatting' op nahoudt van wat de taak van de minister van Justitie is. 'Voor hem moet het een soort doelman zijn, die hem verdedigt tegen aanvallen van buiten.' Fox-anchorman Tucker Carlson had ook nog een advies voor Trump: 'De eerste regel in de politiek, net als in de oorlog, is dat je je vrienden niet neerknalt'.

Rechtse Republikeinen wijzen er ook op dat Sessions juist de drijvende kracht is achter Trumps anti-immigratiebeleid. Onder zijn leiding zijn de autoriteiten op grote schaal begonnen illegalen het land uit te zetten. Deze week kondigde hij ook strafmaatregelen aan tegen steden die weigeren mee te werken aan het uitzettingsbeleid. 'Waarom zou je een voortreffelijke minister van Justitie als Sessions willen opofferen', vroeg de oerconservatieve Republikeinse afgevaardigde Steve King zich af.

De vraag is ook of Trump veel zal opschieten met het ontslag van Sessions. Iedere kandidaat die Trump naar voren schuift, moet langs de Senaat. Het staat wel vast dat de senatoren dan de verzekering willen hebben dat de nieuwe minister van Justitie zich niet zal proberen te bemoeien met het onderzoek van Mueller. De voormalige FBI-chef geniet zowel bij de Democraten als de Republikeinen veel gezag. Zijn ontslag zal ongetwijfeld worden gezien als een poging van Trump de rechtsgang te belemmeren.

Kennelijk trekt Sessions zich wel wat aan van de kritiek van Trump. Komende week zal hij volgens Fox News informatie geven over een aantal onderzoeken die zijn ministerie heeft ingesteld naar de vraag hoe sommige media aan vertrouwelijke of geheime informatie zijn gekomen. Afgelopen week nog meldde de Washington Post op gezag van anonieme bronnen bij de inlichtingendiensten dat de Russische ambassadeur in Washington zijn bazen in Moskou had gemeld dat hij met Sessions zelf over de campagne had gepraat. Dat heeft Sessions altijd ontkend.

Welke onderzoeken naar Trump lopen er?

Het zijn er vijf, en ze hebben allemaal direct of indirect met Rusland te maken.

Het belangrijkste onderzoek wordt gedaan door speciaal aanklager Robert Mueller, een gerespecteerde oud-FBI-directeur. Hij leidt het onderzoek naar Russische inmenging bij de presidentsverkiezingen van 2016 en de mogelijke rol die het campagneteam van Trump hierbij heeft gespeeld. Mueller nam het onderzoek over van de FBI nadat Trump daar de directeur van ontsloeg.

Vijf vragen over de bevoegdheden van een speciaal aanklager
Naar het ontslag van FBI-directeur James Comey loopt ook een onderzoek, dit keer door de toezichthoudende commissie van het Huis van Afgevaardigden. Die commissie wil erachter komen of Trump druk heeft uitgeoefend op Comey om het FBI-onderzoek naar de Russische invloeden (dat nu dus door de onafhankelijke Mueller wordt geleid) stop te zetten.

Reconstructie: hoe Trumps frustratie over het Rusland-onderzoek leidde tot Comey's haastige ontslag
De rechterlijke commissie van de Senaat doet ook nog onderzoek naar Trump's verhoudingen met Comey en het ontslag van Michael Flynn, de voormalige nationale veiligheidsadviseur van de president.

Welke valkuilen liggen er op de loer voor Michael Flynn?
Daarnaast zijn er nog de inlichtingencommissies van het Huis van Afgevaardigden en van de Senaat. Die doen ook allebei onderzoek naar de banden tussen de Trumpcampagne en Rusland. De commissie van het Huis focust daarbij op de onthullingen rond Michael Flynn, terwijl de commissie van de Senaat zich breder bezighoudt met Russische inmenging.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.