Onvoorwaardelijke liefde

Met de eerste Echtscheidingsbeurs, vandaag in Utrecht, is scheiden een commercieel product geworden. Wat is er overgebleven van de onvoorwaardelijke liefde?...

In India gaat het er heel anders aan toe. Daar bestaan nog gearrangeerde huwelijken, waarin stellen elkaar niet voor het uitkiezen hebben. Misschien geeft die zakelijke instelling wel meer motivatie om er het beste van te maken. Ze hebben het onderzocht, daar in India, en legden het gearrangeerde huwelijk naast trouwen uit liefde. De passie in gearrangeerde huwelijken blijkt na een aantal jaren groter te zijn dan bij verliefden die trouwden.

Stellen wij hier in het Westen dan niet te hoge eisen aan de liefde? ‘Ja’, zegt psycholoog en onderzoeker op het gebied van liefde en relatie Pieternel Dijkstra. ‘We hebben liefde, passie en verliefdheid op een voetstuk gezet, terwijl we in onze cultuur heel individualistisch ingesteld zijn geraakt. In relaties zitten we verstrikt in ons eigen ego. We verwijten elkaar vooral. Stimuleren niet elkaars sterke kanten. Dat maakt onvoorwaardelijke liefde lastig. Bij collectief ingestelde culturen, waarin je ook de zorg hebt voor het geluk van je omgeving, weten ze waarschijnlijk beter wat het is.’

Wij weten in elk geval goed wat scheiden is. Jaarlijks worden in Nederland ongeveer 60 duizend huwelijken en partnerschappen ontbonden. Met de eerste Echtscheidingsbeurs vandaag in Utrecht is scheiden niet alleen een maatschappelijk aanvaard verschijnsel geworden, maar ook een commercieel product.

Maar hoe zit het dan met de onvoorwaardelijke liefde, waarbij je de ander accepteert en respecteert zoals hij is. Waarbij je je geliefde totale ruimte geeft zichzelf te kunnen zijn. Zijn wij daartoe wel in staat? Als je alles van de ander kunt accepteren, moet je dan niet welhaast verlicht zijn? Of is die onvoorwaardelijkheid alleen mogelijk als je afspraken maakt?

Uit een Hart en Ziel-enquête over onvoorwaardelijke liefde die afgelopen week werd ingevuld door ruim 2200 bezoekers van de websites van de Volkskrant en de NCRV kwam het volgende naar voren: 80 procent denkt dat een relatie waarbij de partners onvoorwaardelijk van elkaar houden de meeste kans van slagen heeft (zie artikel ‘Liefde is geen wiskunde’).

Zelf gelooft echtscheidingsadvocate Nelleke van ’t Hoogerhuijs in onvoorwaardelijk liefhebben, maar in haar praktijk ziet zij ook dat het velen niet meevalt. Al twintig jaar heeft ze een praktijk in Amsterdam. ‘Mijn cliënten vraag ik wel eens of die onvoorwaardelijke liefde er überhaupt ooit is geweest. Als het antwoord nee is, blijkt dat er aan het begin van de relatie al iets mis was. De meesten trouwen jong, nog in een roze wolk. De een, meestal vrouw, denkt dan de ander nog te kunnen veranderen. Dat verwachtingspatroon wreekt zich. Niemand wordt daar gelukkig van.’

De individualisering, onze grotere keuzevrijheid en het beeld dat de media ons voorschotelen over fantastische huwelijken met blijvend spetterende seks – waardoor je misschien sneller twijfelt aan de kwaliteit van je eigen relatie – maken het er ook niet eenvoudiger op. Ze hebben onze ideeën aanzienlijk veranderd. Psycholoog Dijkstra: ‘In 1967 is onderzoek gedaan waarin werd gevraagd; stel u komt de perfecte partner tegen, deze heeft alle kwaliteiten die u in iemand zoekt. U bent alleen niet verliefd op deze persoon. Zou u desondanks met hem trouwen? In 1967 zei nog 76 procent van de vrouwen en 35 procent van de mannen ‘ja’. Dit onderzoek is nooit herhaald, maar ik durf er gif op in te nemen dat bijna niemand meer ‘ja’ zegt. De rol die passie in een relatie speelt is veranderd. Passie en verliefdheid zijn echte voorwaarden en bottlenecks geworden.’

Notaris Henk van Kruijsdijk in Veldhoven is tevens mediator. Als neutrale conflictbemiddelaar begeleidt hij onderhandelingen tussen (scheidende) partijen. Zijn mediationpraktijk is verdubbeld de laatste jaren. ‘Mijn taak is het gesprek weer op gang te brengen, om tenminste de scheiding zo goed mogelijk te laten verlopen. Een paar keer per jaar lukt dit zo goed, dat mensen elkaar weer ontdekken en besluiten het opnieuw te proberen. Stellen die een crisis overleven, hebben ook over hun horizon gekeken. Dat werkt vaak louterend, versterkend en resulteert mogelijk nog eerder tot onvoorwaardelijkheid. Alle paren die ik de afgelopen jaren hun relatie heb zien repareren, zijn nog samen. Onvoorwaardelijke liefde is toch vooral de oprechte, zelfgevoelde beleving die je voor de ander hebt. Op het moment dat je gaat claimen, is die al niet onvoorwaardelijk meer.’

Psycholoog Pieternel Dijkstra: ‘Onvoorwaardelijke liefde is een uitzondering, en komt misschien nog wel het meest voor tussen ouder en kind. Maar tussen geliefden is het geven en nemen, en aan wat partners acceptabel van elkaar vinden, zitten altijd grenzen. Wat het al veel makkelijker maakt, is uit te stijgen boven je gevoel van verliefdheid en het algemeen belang van de relatie in het oog te houden. Met een flinke dosis verstand, respect en goede communicatie kom je een heel eind.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden