Onverveerd

Mag je de beelden van het Damdrama (pijnlijk voor de gewonden, maar niet de nationale ramp die de media ervan maakten) ook mooi vinden?...

Jean-Pierre Geelen

In de NOVA-studio zat die avond Glenn Schoen, ‘veiligheidsdeskundige’. Hij had genoten: het was ‘bijna ballet hoe hare majesteit wordt afgevoerd en veiliggesteld’.

Tv-verslaggevers werden geprezen om hun rust en beheersing. Terecht misschien, maar hun waarnemingsvermogen is wel heel apart. Ooggetuigen, zoals Leon Brill die vrijwel alle rubrieken te woord stond, waren zakelijker en feitelijker. Hij vertelde wat hij zag – verslaggevers en organisatie verzonnen er sfeer en feiten bij.

Het begon al met de ceremoniemeester, die de meute voorhield dat iemand ‘onwel was geworden, die wordt verzorgd’. Het bleek dus gelogen. Bewust (om de massa te sussen) of per abuis?

Balkenende had het al over moedwillige verstoring gehad, maar Clairy Polak hield in NOVA vol dat er ‘niets kwaadwilligs is gebeurd’.

Televisie kleurde alles oranje. Jeroen Overbeek (NOS) vatte aan het eind van de herdenking de gebeurtenissen samen. Hij zei: ‘De koningin ging snel naar binnen met haar gevolg. Maar een paar minuten later stond ze daar. Fier, vooraan’.

Het verholen patriottisme zat hem in dat ‘fier’. Geen mens dat het woord nog gebruikt, hooguit een dichter op papier. Het is idioom uit de oorlogstijd. Polygoonjournaal, Philip Bloemendal. O, blanke top der duinen. Oranje boven.

Een dag later bleef die toon bij de NOS: Beatrix was ‘zichtbaar aangeslagen’, maar toen het Wilhelmus werd ingezet, wist de verslaggever dat ‘dat hielp’. Beatrix stond op de Dam, ‘vrij en onverveerd. Zonder angst, betekent dat.’

Doe mij eerst de feiten maar; dat bleek al moeilijk genoeg.

Details over de identiteit van de schreeuwlelijk waren er nog niet, maar Journaal-verslaggeefster Marieke de Vries noemde hem maar vast ‘een ongewapende, eenzame gek’.

Ook knap: ‘Veel mensen in het publiek dachten meteen terug aan wat vorig jaar in Apeldoorn was gebeurd.’

Had Marieke ze allemaal geënquêteerd?

Direct na het incident meldde Marieke dat er ‘slachtoffers waren gevallen’. Slachtoffers gevallen? Dat zijn doden, toch geen beenbreuken?

Commentatoren zagen eensgezind een ‘duidelijk aangeslagen’ Beatrix. Ik heb de beelden vele malen gezien, maar hoe ik ook keek: ik zag nauwelijks emotie. Ze stond er kordaat bij, nahijgend van de huppeltjes en misschien wel opwinding. Af en toe keek ze minzaam glimlachend richting publiek of kinderparade. Maar ‘duidelijk aangeslagen’?

Marieke de Vries: ‘Na die schreeuw was het hek van de Dam.’ Het was duidelijk niet als grapje bedoeld.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden