Onvermoeibaar strijdt de Fries voor zijn taal

Steeds vaker voeden ouders hun kinderen op in het Nederlands..

Is Fries op school belangrijk? Welnee, vindt 18 procent van de ouders van Friese basisschoolkinderen. Dat is een slechte zaak, vinden de provincie en het centrum voor educatieve dienstverlening Cedin.

De instanties hebben daarom een cabaretduo de opdracht gegeven de komende maanden door de provincie te trekken en op zeventien plekken ouders te overtuigen van de voordelen van tweetaligheid.

Op de conferentie ‘Mear talen, mear takomst’ – meer talen, meer toekomst – in Oranjewoud konden de aanwezigen woensdag al een idee krijgen. De actrices Lianne Zandstra en Nynke Heech voeren mini-sketches op. Dan weer zijn ze een beppe, oma, en haar beppesizzer, kleinkind, die elkaars woorden niet meer begrijpen. Een andere keer zijn ze twee vriendinnen die discussiëren over de opvoeding van de kinderen.

Beiden zijn Friestalig, maar de ene voedt de kinderen op in het Fries, de andere in het Nederlands, want ‘dan hebben ze een voorsprong en zullen ze het later verder schoppen.’

Ondertussen laat de moeder het ene na het andere frisisme vallen. De uitspraken werken op de lachspieren bij het publiek, maar hebben een serieuze ondertoon.

Veel Friestalige ouders kiezen voor een Nederlandstalige opvoeding, terwijl ze onderling Fries blijven praten. De kinderen raken hierdoor in de war en leren beide talen uiteindelijk niet goed spreken.

Ook veel gemengde stellen kiezen voor Nederlands. Jammer, vinden en het Cedin en de provincie. Volgens de organisaties zouden ouders juist gebruik moeten maken van hun tweetaligheid. ‘Als je consequent bent, kun je kinderen heel gemakkelijk tweetalig opvoeden’, zegt gedeputeerde Mulder.

Op de conferentie werd ook de nieuwe taalmethode gepresenteerd voor basisscholen. Studio F heet de methode, die de oudere Taalrotonde gaat vervangen. Met Studio F kunnen alle lessen op vier niveaus gevolgd worden, variërend van alleen verstaan tot verstaan, spreken, lezen en schrijven.

De lesboeken worden gekoppeld aan multimedia en aan programma’s van Omrop Fryslân. De methode behandelt meerdere thema’s per schooljaar die dicht bij de kinderen staan: sport, natuur, feest.

De methode ziet er kleurig en flashy uit. Op het computerscherm moeten plaatjes bij elkaar worden gezocht als een soort virtuele Mini-Loco. Het publiek reageert enthousiast en ook het televisieprogramma oogst lof. Het is clownesk en doet een beetje denken aan Roos en haar mannen van Villa Achterwerk.

Volgens Bangma is het hoog tijd om af te rekenen met het minderwaardigheidscomplex dat veel Friezen hebben over hun taal. Sinds er vorig jaar een onderwijsinspecteur werd aangesteld om specifiek toe te zien op het Fries, zijn de scholen er iets meer mee bezig, merkt hij.

Toch geeft nog zes procent van de basisscholen geen Friese les, terwijl dat sinds 25 jaar wel verplicht is. ‘Tweetaligheid is een verrijking, geen belemmering’, aldus Bangma. ‘Maar de ouders moeten de taal zelf belangrijk vinden. Daar begint alles.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.