Onvermoeibaar blok aan het been

Het was typisch Bill Clinton. Op maandag, terwijl zijn vrouw en haar campagneleiders nog strak volhielden dat ze de strijd om de nominatie met Barack Obama voortzette en zou winnen, nam hij alvast afscheid, voor zijn zoveelste gehoor van tweehonderd mensen in South Dakota....

‘Ik wil ook zeggen dat dit misschien de laatste dag is dat ik ooit betrokken ben bij een dergelijke campagne. Ik dacht dat ik uit de politiek was tot Hillary besloot zich kandidaat te stellen, maar het is een grote eer in mijn leven geweest om te kunnen rondreizen en campagne voor haar te voeren.’

In die ene opmerking zaten alle tegenstrijdigheden die van Bill Clintons intensieve verkiezingscampagne voor zijn vrouw een klein drama hebben gemaakt.

Ja, hij heeft kiezers overal in het land opnieuw weten te charmeren. Hij heeft keihard gewerkt, met soms twaalf optredens op een dag, in bibliotheken en op veranda’s van particuliere woningen. En als adviseur achter de schermen, die bij telefonische vergaderingen van de campagneleiding vaak lange monologen hield. Volgens mensen die hem kennen wilde hij genereus terugbetalen aan Hillary, die immers de eerste helft van haar volwassen leven in dienst van zijn politieke carrière had gesteld.

En ja, hij was een aanwinst voor de campagne van zijn vrouw, omdat veel kiezers met genegenheid terugkijken naar zijn presidentschap, toen de economie bloeide en terroristen ver weg leken.

Maar Bill Clinton is, zo zeggen veel analisten, ook een blok aan het been van Hillary geweest. Zoals maandag opnieuw bleek, spreekt hij toch het allerliefst over zichzelf en zijn jaren in het Witte Huis. En, belangrijker: hij valt niet te regisseren vanuit haar hoofdkwartier.

In maart, net nadat de storm over Hillary’s verzonnen beschieting in Bosnië was gaan liggen, kaartte hij de kwestie weer aan, met een ontkenning die duidelijk niet klopte. Het werd meteen een groot verhaal. Naar verluidt heeft Hillary hem de mantel uitgeveegd: ‘Laat mij dit oplossen.’

Eerder was de ex-president door zijn vrouw al enigszins op een zijspoor gemanoeuvreerd, nadat zijn tijdelijke, zelfgekozen rol als de pitbull van de campagne een averechts effect bleek te hebben. Tegen de zin van het hoofdkwartier in was hij naar South Carolina gegaan om de zwarte kiezers die altijd van hem hielden voor Hillary te winnen. Maar zijn aanvallen op Obama waren net te overdreven. Zo zei hij dat Obama’s verzet tegen de Irakoorlog een ‘sprookje’ was. En nadat Obama South Carolina won, vergeleek hij hem met Jesse Jackson, een zwarte kandidaat die nooit ver was gekomen.

Het leverde hem scherpe kritiek van oude Democratische bondgenoten op. Senator Ted Kennedy koos de zijde van Obama. Clinton vocht stug door. Achter de schermen probeerde hij eindeloos ‘supergedelegeerden’ over te halen.

Op campagne bleef hij zich opwinden. Steeds weer was hij met rood hoofd te zien op tv en YouTube, ‘shame on you’ roepend tegen verslaggevers die hem achtervolgden. Of hij klaagde over de ‘gigantische doofpotoperatie’ van de media, die zouden verbergen dat zijn vrouw de eigenlijke winnaar was.

Is Bill Clinton zijn oude magie kwijt?, vroegen de media zich af. De onberekenbaarheid van de oud-president geldt inmiddels als een zwaar argument tegen een vicepresidentschap van Hillary.

De Amerikaanse media leken bijna opgelucht nu Bill Clinton niet meer hoefde te worden verdedigd tegen rechtse krachten. Ze gaven hem er voortdurend van langs.

De kroon spant een nieuw, groot artikel van oud-New York Times-verslaggever Todd S. Purdum in Vanity Fair. Het gaat over Clintons schimmige en uiterst lucratieve betrekkingen met zakenlieden, suggereert dat hij nog steeds aan andere vrouwen zit, wijt zijn geprikkeldheid aan zijn zware bypassoperatie van vier jaar geleden en oordeelt vernietigend over zijn bijdrage aan Hillary’s campagne: ‘Uiteindelijk is dat Clintons ergste zonde: zijn permanente weigering om volwassen verantwoordelijkheid te nemen voor de gevolgen van zijn eigen daden.’

Clinton reageerde maandag woest tegenover een blogger die zich niet als journalist had bekendgemaakt: ‘Hij is vies, een echt oneerlijke verslaggever’, zei hij over Purdum, die hij uitmaakte voor ‘glibber’ en ‘uitschot’. Dinsdag bood de Clinton-campagne excuses aan voor Bills woordgebruik.

Zo eindigt Clintons laatste campagne in stijl, met een controverse. Nu heeft hij weer alle tijd om zich als een ex-president aan liefdadigheid te wijden, en zijn licht beschadigde reputatie te herstellen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.