Onvermijdelijke topvrouwen

Een quotum voor het aantal vrouwen op invloedrijke functies is de enige manier om de ongelijkheid op de arbeidsmarkt te doorbreken.

De tijd heelt ongelijkheid niet. Meisjes doen het al decennia lang beter op school en op de universiteit, maar dat vertaalt zich nog steeds niet in een evenredige verdeling van status, macht en inkomen. Drie maal hoera daarom voor de KPN, Bercan Günel, de Vereniging voor Vrouwenbelangen en de PvdA.

De KPN gaat voor bepaalde invloedrijke functies alleen vrouwen werven. Bercan Günel kreeg ruim tweehonderd vrouwen achter haar manifest voor een wettelijk quotum van 40 procent vrouwen in invloedrijke functies. De PvdA lanceerde in de Tweede Kamer een afgezwakte variant hiervan: een quotum van 30 procent, met een vluchtroute: organisaties mogen van het quotum afwijken, als ze zich daarover maar verantwoorden en een verbeterplan indienen.

Wangedrocht
Die vluchtroute is een wangedrocht. Hij bestaat al voor publieke organisaties die normen voor topsalarissen mogen overschrijden als ze dit maar kunnen uitleggen. Iedereen blijkt altijd alles te kunnen uitleggen. De noodzaak tot uitleg heeft de topsalarissen niet gedempt en zal de discriminatie van vrouwen ook niet tegengaan. Het heeft wel een onbedoeld bijeffect: het stimuleert het zoeken naar gebreken onder het aanwezig vrouwelijk talent.

Bedrijven die moeten uitleggen waarom ze weinig vrouwen aannemen, kunnen immers moeilijk opschrijven dat ze discrimineren en blind zijn voor kwaliteiten van vrouwen. Dus zullen ze opschrijven dat vrouwen minder geschikt of minder ambitieus zijn. Zoals organisaties ook hun topmannen de hemel in prijzen om hun exorbitante salaris goed te praten.

Verplicht quotum
Een verplicht quotum zonder ontsnappingsclausule is dus veel beter. Het is voor iedereen verdedigbaar, ongeacht hoe je over sekseverschillen denkt. Ongeacht of je vindt dat vrouwen wezenlijk anders zijn dan mannen of eigenlijk hetzelfde. Tegenwoordig vinden de meeste mensen dat mannen en vrouwen uiteindelijk verschillend zijn. Vrouwen moet je niet dwingen door mannenhoepels te springen, met ellebogenwerk en werkweken van tachtig uur, redeneren ze. Laat vrouwen anders zijn: socialer, communicatiever, evenwichtiger, met minder blinde ambitie, meer gedreven door inhoud, met oog voor de menselijke maat. Als vrouwen de macht hadden gehad, was de economische crisis nooit uitgebroken.

Voor mensen met deze mening – die overigens niet de mijne is – is een quotum een geweldige vondst. Je kunt appels niet met peren laten concurreren. Zeker niet wanneer er alleen peren in de selectiecommissie zitten. Dan worden die prachtige frisse ronde appels te bol, zuur, rood en te weinig sappig bevonden. Reserveer dus bepaalde functies voor vrouwen, dan kunnen appels met appels concurreren.

Soortgenoten
Maar ook wie vindt dat mannen en vrouwen in wezen hetzelfde zijn, moet reserveringen en quota omarmen. Want vanuit deze gedachte krijgen vrouwen nu niet de kans hun gelijke geschiktheid te bewijzen. Juist het idee dat ze anders zijn, discrimineert ze: men zoekt toch meestal meer van hetzelfde. Mannen die de selectiecommissies domineren, kiezen soortgenoten. Mensen kiezen immers, zo blijkt uit onderzoek, bij voorkeur iemand van wie ze denken: ‘Zo was ik ook op jouw leeftijd.’ Dit conservatisme van de selecteurs discrimineert vrouwen, en overigens ook allochtonen, gehandicapten, ouderen en alle anderen die niet op deze herkenning kunnen meeliften.

Als vrouwen aan de macht waren geweest, was de economische crisis ook wel uitgebroken. Gelijkheid is vooral het recht op het maken van dezelfde domme fouten. Gelijke toegang van vrouwen tot machtsposities maakt de wereld niet beter, maar wel rechtvaardiger.



Reservering van functies voor vrouwen en een quotum zijn ook voor mensen die deze laatste redenering aanhangen een briljant idee. Zo doorbreek je ongelijke behandeling van gelijken. Als vrouwen nu al gelijk behandeld zouden worden, zou tweederde van de hoogleraren geneeskunde vrouw zijn, zoals ook tweederde van de geneeskundestudenten vrouw is.

Slappe ontsnappingsclausule
Zowel wie gelooft dat vrouwen wezenlijk anders zijn dan mannen als wie meent dat ze gelijk zijn, moet dus reservering en quota omarmen. Weg dus met die slappe ontsnappingsclausule dat je mag afwijken als je het kunt uitleggen.

Dat dit allemaal nog steeds nodig is, 115 jaar nadat Aletta Jacobs de Vereniging voor Vrouwenbelangen, Vrouwenarbeid en Gelijk Staatsburgerschap oprichtte, bewijst dat deze vereniging inderdaad nog steeds nodig is, zoals voormalig Opzij-hoofdredacteur Cisca Dresselhuys betoogde (Forum, 17 oktober). Zij en ik betalen die 35 euro contributie al, nu de rest van geëmancipeerd Nederland nog. Te beginnen met alle ondertekenaars van Günels manifest, Ad Scheepbouwer van KPN en Paul Kalma van de PvdA.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden