Onveranderd Kroatië welkom in EU

In maart mocht Kroatië niet met de Europese Unie gaan onderhandelen, een half jaar later mag het wel. Kroatië dankt Oostenrijk, meer dan Del Ponte van het Joegoslavië-Tribunaal....

Het is vaker gezegd dat de Europese Unie alleen op papier enige logica en consequentie aan de dag legt wat betreft de benadering van kandidaat-lidstaten. Maar zelden was een gebrek daaraan zo zichtbaar als in het geval van Kroatië.

Op 16 maart werden de toetredingsonderhandelingen met Kroatië op instigatie van de hoofdaanklaagster van het Joegoslavië-Tribunaal, Carla del Ponte, voor ‘onbepaalde tijd’ opgeschort omdat het had verzuimd de van misdaden tegen de menselijkheid verdachte generaal Ante Gotovina op een enkele reis Den Haag te zetten. De Kroatische autoriteiten verklaarden destijds al het mogelijke te hebben gedaan om Gotovina, bijgenaamd ‘de Kroatische Mladic’, op te sporen. Helaas: hij was niet te vinden.

De Raad van EU-ministers verklaarde het gezag van het Tribunaal te willen onderstrepen en strafte Kroatië: voor de voormalige Joegoslavische republiek voorlopig geen EU.

Maandag verklaarde Del Ponte plotseling dat Kroatië volledig met het Tribunaal samenwerkt. Kroatië doet thans niet alleen alles om Gotovina op te sporen, het heeft zich zelfs ontwikkeld tot een ‘model’ voor de hele regio. Dinsdag vroeg in de ochtend maakte de Britse minister van Buitenlandse Zaken Straw bekend dat de EU wil beginnen met toetredingsonderhandelingen.

Maar: er is in Kroatië niets veranderd. Ante Gotovina, een ex-veteraan van het Vreemdelingenlegioen die ervan wordt verdacht in augustus 1995 bij het etnisch zuiveren van de Krajina-regio in het zuidwesten van Kroatië meer dan 150 Serviërs te hebben laten executeren, is nog steeds spoorloos. Kroatië heeft nog steeds dezelfde regering, dezelfde politie, dezelfde veiligheidsdienst, dezelfde borden ook in het landschap waarop het grote hoofd van Gotovina prijkt boven het onderschrift ‘Held!’

De autoriteiten zeggen net als in maart naarstig naar Gotovina op zoek te zijn. Maar nog afgelopen vrijdag wenste Del Ponte dat bij een bezoek aan Zagreb ernstig te betwijfelen: ‘U kunt zich niet voorstellen hoe teleurgesteld ik ben’, zei ze toen tegen de Kroatische premier Sanader.

Anderhalve week daarvoor leek Del Ponte een begin te maken met het ‘spreiden’ van de schuld. Op 19 september beschuldigde zij het Vaticaan Gotovina te beschermen. De generaal zou zich schuilhouden in een franciscaner klooster in Kroatië. Maandenlang aandringen bij het Vaticaan over de zaak opheldering te verschaffen had echter geen enkel resultaat opgeleverd. Het Vaticaan verklaarde niets over Gotovina te weten.

Kroatische kranten waren gisteren duidelijk over aan wie het land volgens hen de goedkeuring van de EU te danken heeft. Zij bedankten niet en masse Del Ponte, maar de Oostenrijkse regering. De populistische krant 24 Sata kopte zelfs breeduit: Danke Österreich!

Kroatië maakte tot 1918 deel uit van de Habsburgse dubbelmonarchie, heeft net als Oostenrijk een goeddeels katholieke bevolking en onderhoudt intensieve betrekkingen met Wenen. In maart leidde Oostenrijk in de Raad van Ministers het verzet tegen het uitstellen van de onderhandelingen met Kroatië. Nog vorige week hield de Oostenrijkse kanselier Schüssel in de Financial Times een uitgebreid pleidooi voor snelle toelating van Kroatië.

De Oostenrijkse minister van Buitenlandse Zaken Plassnik heeft ontkend het verzet tegen onderhandelingen met Turkije te hebben ontketend om alsnog Kroatië binnenboord te halen. In Zagreb was er niemand die dat geloofde: ‘Oostenrijk heeft koppig volhard dat de EU niet door kon gaan met het hanteren van een dubbele standaard’, schreef de politiek commentator Stojan De Prato. ‘Je kunt niet massale schendingen van de rechten van de mens in Turkije onder het vloerkleed vegen en onderhandelingen met Kroatië bevriezen vanwege één voortvluchtige.’

Carla del Ponte heeft ontkend dat haar plotseling veranderde houding ten opzichte van Kroatië ook maar iets met zware EU-druk (de relatie met Turkije stond op het spel) te maken heeft: ‘Mensen die mij kennen weten dat ik mijn standpunten niet onder druk verander.’ In Servië-Montenegro, waarmee de EU maandag besloot voorbereidende onderhandelingen te beginnen, maar dat nog steeds generaal Ratko Mladic moet uitleveren, is met opluchting op het succes van Kroatië gereageerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.