Onveranderd Kroatië welkom in EU

In maart mocht Kroatië niet met de Europese Unie gaan onderhandelen, een half jaar later mag het wel. Kroatië dankt Oostenrijk, meer dan Del Ponte van het Joegoslavië-Tribunaal....

Het is vaker gezegd dat de Europese Unie alleen op papier enige logicaen consequentie aan de dag legt wat betreft de benadering vankandidaat-lidstaten. Maar zelden was een gebrek daaraan zo zichtbaar alsin het geval van Kroatië.

Op 16 maart werden de toetredingsonderhandelingen met Kroatië opinstigatie van de hoofdaanklaagster van het Joegoslavië-Tribunaal, Carladel Ponte, voor 'onbepaalde tijd' opgeschort omdat het had verzuimd de vanmisdaden tegen de menselijkheid verdachte generaal Ante Gotovina op eenenkele reis Den Haag te zetten. De Kroatische autoriteiten verklaardendestijds al het mogelijke te hebben gedaan om Gotovina, bijgenaamd 'deKroatische Mladic', op te sporen. Helaas: hij was niet te vinden.

De Raad van EU-ministers verklaarde het gezag van het Tribunaal tewillen onderstrepen en strafte Kroatië: voor de voormalige Joegoslavischerepubliek voorlopig geen EU.

Maandag verklaarde Del Ponte plotseling dat Kroatië volledig met hetTribunaal samenwerkt. Kroatië doet thans niet alleen alles om Gotovina opte sporen, het heeft zich zelfs ontwikkeld tot een 'model' voor de heleregio. Dinsdag vroeg in de ochtend maakte de Britse minister vanBuitenlandse Zaken Straw bekend dat de EU wil beginnen mettoetredingsonderhandelingen.

Maar: er is in Kroatië niets veranderd. Ante Gotovina, een ex-veteraanvan het Vreemdelingenlegioen die ervan wordt verdacht in augustus 1995 bijhet etnisch zuiveren van de Krajina-regio in het zuidwesten van Kroatiëmeer dan 150 Serviërs te hebben laten executeren, is nog steeds spoorloos.Kroatië heeft nog steeds dezelfde regering, dezelfde politie, dezelfdeveiligheidsdienst, dezelfde borden ook in het landschap waarop het grotehoofd van Gotovina prijkt boven het onderschrift 'Held!'

De autoriteiten zeggen net als in maart naarstig naar Gotovina op zoekte zijn. Maar nog afgelopen vrijdag wenste Del Ponte dat bij een bezoekaan Zagreb ernstig te betwijfelen: 'U kunt zich niet voorstellen hoeteleurgesteld ik ben', zei ze toen tegen de Kroatische premier Sanader.

Anderhalve week daarvoor leek Del Ponte een begin te maken met het'spreiden' van de schuld. Op 19 september beschuldigde zij het VaticaanGotovina te beschermen. De generaal zou zich schuilhouden in eenfranciscaner klooster in Kroatië. Maandenlang aandringen bij het Vaticaanover de zaak opheldering te verschaffen had echter geen enkel resultaatopgeleverd. Het Vaticaan verklaarde niets over Gotovina te weten.

Kroatische kranten waren gisteren duidelijk over aan wie het landvolgens hen de goedkeuring van de EU te danken heeft. Zij bedankten nieten masse Del Ponte, maar de Oostenrijkse regering. De populistische krant24 Sata kopte zelfs breeduit: Danke -sterreich!

Kroatië maakte tot 1918 deel uit van de Habsburgse dubbelmonarchie,heeft net als Oostenrijk een goeddeels katholieke bevolking en onderhoudtintensieve betrekkingen met Wenen. In maart leidde Oostenrijk in de Raadvan Ministers het verzet tegen het uitstellen van de onderhandelingen metKroatië. Nog vorige week hield de Oostenrijkse kanselier Schüssel in deFinancial Times een uitgebreid pleidooi voor snelle toelating van Kroatië.

De Oostenrijkse minister van Buitenlandse Zaken Plassnik heeft ontkendhet verzet tegen onderhandelingen met Turkije te hebben ontketend om alsnogKroatië binnenboord te halen. In Zagreb was er niemand die dat geloofde:'Oostenrijk heeft koppig volhard dat de EU niet door kon gaan met hethanteren van een dubbele standaard', schreef de politiek commentator StojanDe Prato. 'Je kunt niet massale schendingen van de rechten van de mens inTurkije onder het vloerkleed vegen en onderhandelingen met Kroatiëbevriezen vanwege één voortvluchtige.'

Carla del Ponte heeft ontkend dat haar plotseling veranderde houdingten opzichte van Kroatië ook maar iets met zware EU-druk (de relatie metTurkije stond op het spel) te maken heeft: 'Mensen die mij kennen wetendat ik mijn standpunten niet onder druk verander.' In Servië-Montenegro,waarmee de EU maandag besloot voorbereidende onderhandelingen te beginnen,maar dat nog steeds generaal Ratko Mladic moet uitleveren, is metopluchting op het succes van Kroatië gereageerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.