Column

Onveiligheid is een industrie geworden

Minder misdrijven, meer berichten. De bange burger laat zich gretig voeden door zijn eigen angst.

De plaats delict van een schietpartij afgelopen dinsdag in Amsterdam. Beeld anp
De plaats delict van een schietpartij afgelopen dinsdag in Amsterdam.Beeld anp

Gelukkig: we kunnen weer veilig over straat. Niets aan het handje. 'Het aantal geregistreerde misdrijven is in acht jaar tijd met ruim een kwart afgenomen', was het nieuws waarmee het CBS de burger maandagmorgen een wolkenloos weekje in stuurde. Weliswaar was het aantal misdrijven ('alle vormen van criminaliteit') nog altijd zo'n miljoen per jaar, maar ach, wat is een miljoen nu helemaal? Nog even en de vreedzame samenleving is een feit. Welkom in Utopia.

Je zou verwachten dat dit prachtnieuws een week lang feestelijk door de media zou worden onthaald. Dat is nou gek: het tegendeel was het geval. Maandagmorgen kwam het op televisie voorbij in het NOS Journaal: een zogeheten 'kortje'. Daarna wekte Goedemorgen Nederland de kijker weer ruw uit de zoete droom: de onderwerpen waren een aaneenschakeling van criminaliteiten.

Er wás ook heus iets gebeurd: schietpartijen in Rotterdam, steekpartij in Vlissingen. Schoten in Utrecht. Een homostel in elkaar geslagen in Amsterdam, anti-homoflyers bezorgd in West: Mokum wordt het nieuwe Mosul.

Het is micronieuws dat erin gaat als koek. Het wordt in veilige studio's besproken door misdaadreporters, in wier beroepsaard zit ingebakken dat hun eerste belang in elk geval niet ligt bij het blussen van de brand. De incidenten worden breder uitgewalst dan de grote beweging. Misdaad is ook amusement.

Aan feiten heb je niets als het om criminaliteit gaat. Het gaat om perceptie. Bovendien: het gedaalde aantal aangiften betekent misschien wel dat meer mensen twijfelen aan het nut, of aan de politie. Maar daarmee sla ik al aan het speculeren. De mens laat zich door weinig zo gretig voeden als zijn eigen angst.

Veiligheid is een gevoel. Onveiligheid is industrie geworden, het werkterrein ligt aan de randen van de mediastad, waar de schoorsteen moet roken.

Zelfs het zonnige CBS-nieuws werd op de NOS-site alvast overschaduwd door een criminoloog. Hij gaf de daling 'een paar jaar', daarna verwacht hij een nieuwe misdaadgolf: door te zonnig nieuws worden mensen nonchalanter en ruiken boeven hun kans, was zijn uitleg. Je rook het verlangen.

Maandag waren er nieuwe 'feiten' over kinderporno. De berichten werkten als een caleidoscoop: je kunt er de draai aan geven die je zelf het mooiste vindt. Wegkijken versus inzoomen.

Uit onze cursus Creatief met criminaliteit: 'Het aantal meldingen van kinderporno in ons land is de afgelopen twee jaar ruim verzesvoudigd', aldus RTL Nieuws. Even later volgde het ANP: 'Meldingen kinderporno verdubbeld.'

Wat is het nou? En wat zegt het? Het bleek weer een kwestie van interpretatie en weergave. Intussen moet de bange burger zich zelf maar wapenen. Een scherpe blik kan helpen. Maar het blijft een gevecht, vooral met jezelf.

In welke werkelijkheid leef ik eigenlijk? Geen idee. Er zijn er zoveel. Dat voelt onveilig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden