Ontwikkeling van EO is beste bewijs voor evolutietheorie

Column Max Pam

Het rommelt en kraakt bij de Evangelische Omroep. Dat schrijft Trouw in een wekelijks terugkerende litanie over de teloorgang van de oorspronkelijke grondslag van de EO.

Andries Knevel. Beeld ANP

De zaak sluimert al langer, maar de directe aanleiding is de aanstelling tot programmamaker van de remonstrantse predikant en homoactivist Tom Mikkers. Voor de traditionele achterban 'is de maat vol'. Een groep EO-prominenten, onder wie de natuurkundige Cees Dekker en de theoloog Gijsbert van den Brink, meent dat de EO op een hellend vlak is terechtgekomen, nu 'de reformatorisch en evangelicale identiteit' bijna is verdwenen.

Hebben de EO-prominenten gelijk?

Geen omroep heeft in zo'n korte tijd zo'n evolutie doorgemaakt als de Evangelische Omroep. Eigenlijk is er geen beter bewijs voor de evolutietheorie dan de ontwikkeling van de EO. Oudere lezers zullen zich nog herinneren dat de eerste EO-programma's in de jaren zeventig vaak werden ingeleid door ds. Glashouwer, een vreugdeloos ogende man die helemaal uitstraalde dat de mens zondig is en weinig te verwachten heeft zonder de glorie van de Heer. De EO, die zich had losgemaakt uit de NCRV, vertegenwoordigde de Nederlandse Biblebelt. De uitgedragen standpunten waren die van de orthodoxie: tegen abortus, tegen het vrije huwelijk en God had de aarde 6.000 jaar geleden geschapen, want zo staat het in de Bijbel.

De aanstelling van homoactivist Tom Mikkers bracht me een EO-programma in herinnering, dat ik terugvond op NPO-geschiedenis. Het is een interview van Leo Slingerland met de psychiater dr. G.J.M. van den Aardweg over homoseksualiteit, uitgezonden op 11 januari 1973. Destijds deed het veel stof opwaaien en u moet het beslist bekijken, want dan kunt u met eigen ogen vaststellen hoe snel de tijden veranderen. Van den Aardweg, inmiddels 80, beschouwde homoseksualiteit als een ziekte, 'een obsessieve drift met een dwangmatig karakter'. Je wordt niet als homoseksueel geboren, maar je doet deze seksuele aberratie op door remmingen, frustraties en minderwaardigheidscomplexen. Wie dat tegenwoordig in Hilversum beweert, krijgt nog maar weinig handen op elkaar. Misschien is het een kwestie van historisch besef wanneer Tom Mikkers nog eens de oude Van den Aardweg gaat interviewen.

In de Werdegang van de EO heeft EO-icoon Andries Knevel ontegenzeggelijk een belangrijke rol gespeeld. In zijn 'persoonlijke zoektocht' lijkt het of hij de orthodoxie helemaal achter zich heeft gelaten. Ook zijn ijdelheid - uiteraard achter een mombakkes van nederigheid - is helemaal niet des EO's. Zo ondertekende hij in 2009 voor het oog van de camera een verklaring waarin hij afstand nam van het letterlijke scheppingsverhaal. Tot dan was het officiële standpunt van de EO dat 'de mens onmogelijk van de aap kon afstammen', een inzicht dat ook in kinderprogramma's werd uitgedragen.

Maar tegenwoordig kunnen de programma's van de EO niet modern genoeg zijn. Zie je een blote man in de Jordaan springen, dan kun je er donder op zeggen dat de EO erachter zit. En Andries Knevel zelf heeft inmiddels een juichend boek geschreven over... paus Franciscus!

Het geheim van de paus is een van de wonderlijkste boeken die ik de laatste jaren heb gelezen. Knevel staat zelf in vol ornaat op de omslag. De paus heeft hij nooit te spreken gekregen en een geheim wordt niet onthuld. Het boek doet me denken aan de journalist die naar Cuba reisde om een portret te maken van Fidel Castro en die een interview inleverde met Harry Mulisch op het Leidseplein.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.