Ontwikkeling kind van begin af meetbaar

Tienduizenden achtstegroepers zijn dinsdag begonnen met de eind-Citotoets. De kroon op hun toetscarrière.

Wat is het nut van jaar in jaar uit toetsen?

Hoe eerder leraren beginnen met toetsen, hoe eerder ze kunnen zien of kinderen een achterstand hebben. Voorstanders van zo'n toetsregime zien kleutertoetsen als een hulpmiddel om de ontwikkelingen van kinderen van het begin af aan meetbaar te maken. Scoort een kleuter een E voor rekenen? Dan moet daar extra aandacht aan worden besteed. Een ander veelgehoord argument: door regelmatig te toetsen voorkom je het effect van een momentopname. In plaats van de basisschool af te sluiten met één score, die van de Citotoets, is hun hele voortgang gedocumenteerd, zegt Anne-Marie van de Pol, directeur van basisschool Het Klokhuis in Duiven.


Kleuters toetsen, is dat niet te vroeg?

Vanuit het onderwijs is er lange tijd veel weerstand geweest tegen kleutertesten. Met name kleuterjuffen en -meesters zagen hun klassen steeds schoolser worden, terwijl kleuters volgens hen toch vooral moesten spelen. Ontwikkelingspsycholoog Dolph Kohnstamm: 'Mensen denken dat door kinderen van jongs af aan te toetsen, hun uiteindelijke toetsuitslagen in groep 8 verbeteren. Maar dat is geweldig naïef. De ontwikkeling van kleuters is nog heel onvoorspelbaar. Als een 4-jarige een getal niet herkent, zegt dat niets over zijn rekenvaardigheden in groep 8.'


Is een kleutertoets verplicht?

De kleutertoets is nooit als wet aangenomen en is dus ook niet verplicht. Wel verlangt de Onderwijsinspectie in het kader van het 'leerlingvolgsysteem' (LVS) dat leerkrachten in groep 1 en 2 een keer een toets afnemen om vast te stellen wat de vaardigheden van kinderen zijn met taal en rekenen. Welke door het Rijk erkende toets zij daarvoor inzetten, mogen scholen zelf weten. In totaal zijn er zo'n dertig kleutertoetsen, waarvan de Cito LVS-toetsen het bekendst zijn: bijna 7.700 basisscholen gebruiken die.


Wie kwam op het idee om kleuters te toetsen?

De eerste toetsen voor kleuters verschenen midden jaren negentig, mede dankzij staatssecretaris Tineke Netelenbos (PvdA) van Onderwijs. Zij was de eerste die in 1996 de kleutertoets op de politieke agenda zette om de achterstand van jonge kinderen sneller in kaart te kunnen brengen. Het plan stuitte op veel kritiek, waarop Netelenbos de effectiviteit van zo'n toets liet onderzoeken. Een commissie met Dolph Kohnstamm concludeerde dat toetsen pas zin heeft vanaf 7 jaar. Politiek sneuvelde het plan, maar instellingen als het Cito zagen hun kans een eigen kleutertoets op de markt te brengen.


Hoe werkt zo'n toets?

Waar de Citotoets in groep 8 bestaat uit tientallen multiple choice vragen in examenboekjes, zijn opdrachten in kleutertoetsen vaak visueel. Kinderen moeten plaatjes aanwijzen of voorwerpen neerleggen. Sommige toetsen richten zich alleen op taalvaardigheden, andere op rekenen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden