ONTWERP: HARMEN LIEMBURG en RICHARD NIESSEN (OK)

Bijeenkomsten van grafisch ontwerpers zijn vaak nogal saai, vonden Harmen Liemburg (1966) en Richard Niessen (1972), zelf grafisch ontwerpers. Liemburg: 'Publieke discussies over het vak draaien al gauw uit op een dia-presentatie....

Dat wilden ze eens anders doen, de twee ontwerpers die deel uitmaken van de Ontwerpkamer (OK), het uit drie man en een vrouw bestaande werkverband dat sinds een jaar of drie onderdak vindt in een voormalig schoolgebouw in Amsterdam-West.

Om te beginnen vroeg het duo zes auteurs een songtekst te leveren met als onderwerp 'het begin', vervolgens werden zes bands uitgenodigd de tekst op muziek te zetten. Gelijktijdig werden zes ontwerpers benaderd voor een zwart-wit affiche met een van de zes teksten als uitgangspunt.

Dat was twee maanden geleden en om de voortgang van het project zowel te visualiseren als te stimuleren, ontwierpen Niessen en Liemburg zelf een reeks op elkaar volgende affiches. Gaande het proces lieten ze het stijgend aantal dwarsverbindingen zien tussen schrijvers, musici en ontwerpers. Al gauw vertoonden de affiches van Jack 01, zoals het project was genoemd, gelijkenis met 'een elektronisch schakelschema'.

Liemburg: 'We wilden een mix bewerkstelligen tussen de verschillende disciplines. Zelf halen we onze inspiratie vaak ook uit muziek. Richard schrijft en maakt muziek. In het beste geval ontwerpen we grafische muziek, muziek voor het oog. Ontwerpers als Karel Martens en Max Kisman maken volgens ons grafische muziek.'

Hij spreekt er zijn teleurstelling over uit dat juist instellingen als Paradiso en de Melkweg in Amsterdam weinig of niets (meer) doen aan hun visuele presentatie: 'Waarom zijn de affiches vrijwel verdwenen? Ze zouden een platform voor ontwerpers kunnen zijn, en de stad zou er mooier van worden. Voor het overige is het culturele ontwerpcircuit bezet en vergeven. Dat is een van de redenen waarom we onze eigen opdrachten stellen.'

Jack 01 is er een voorbeeld van en de gloedvolle apotheose van het project vond afgelopen vrijdag plaats in de bomvolle ruimte van de Stichting Perdu in Amsterdam. Alles wat jong is en ontwerpt, was uitgelopen om te horen en te zien waartoe de mixage van literatuur, muziek en ontwerpen had geleid.

De popgroep Rex speelde een song van copywriter David Snellenberg en Pieter van Rosmalen maakte er het affiche bij. De avond kon toen al niet meer kapot, te meer daar Rex Maria had meegenomen, een zangeres van negen jaar in een kersenrood jurkje met een stem als een klok. Zowel de rockgroepen Tres Hombres als Jonus waagden zich aan een tekst van Menno Wigman, maar een affiche leverde deze song over een jongen die zijn eerste pornografische blaadje vindt, gek genoeg niet op.

De songtekst van Astrid Lampe inspireerde daarentegen weer geen enkele van de aangezochte musici, maar wel ontwerper Stuart Bailey. Zijn collega Robert Muda, ook bekend als Spacebar, ontwierp een poster bij de tekst van Ingmar Heytze. De song van Josien Laurier vermocht evenmin een ontwerper te inspireren, maar de groep Dierenpark maakte veel goed door het theater enige centimeters van z'n fundamenten te schuiven.

Na hun presentatie werden dichters, muzikanten en ontwerpers ondervraagd over hun drijfveren door Jaap Boots (VPRO Radio) en Peter te Bos, zanger van Claw Boys Claw en grafisch ontwerper. De antwoorden waren nu eens laconiek ('Ik kan niks anders'), anarchistisch en mistig, dan weer vermakelijk, zinnig en uitdagend. Kortom, praten over het creatieve proces is even complex als het ontwerpen zelf. Maar misschien had Lies Ros, die een affiche maakte bij een tekst van Ted van Lieshout, wel gelijk toen ze opmerkte: 'Inspiratie lijkt iets heel heiligs, maar is het niet. Ontwerpen heeft veel te maken met associatief denken. Bovendien moet je als ontwerper praktisch zijn.'

Binnenkort verschijnt onder de titel Jack 01 kompleet een boekje met alle teksten, liedjes en affiches plus een verslag van de manifestatie in Perdu.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden