Ontvoerders Spoorloos-presentator Derk Bolt worden ook wel 'Colombia's topontvoerders' genoemd

Als de rebellen van het Nationale Bevrijdingsleger (ELN) ter sprake komen, worden ze steevast 'het kleinere broertje van de FARC' genoemd. 'Colombia's topontvoerders', is een andere naam die de links-katholieke rebellen al decennialang met zich meedragen. Het is eentje die meer past bij de ELN.

Stieven Ramdharie
Rebellen van de linkse ELN. Beeld AFP
Rebellen van de linkse ELN.Beeld AFP

Onder de duizenden Colombianen en buitenlanders die de ELN de afgelopen vijftig jaar heeft ontvoerd, waren onder andere kerkgangers, soldaten, zakenlui, journalisten, oliearbeiders en politici.

Sommigen werden al na een paar uur weer vrijgelaten. Anderen hadden dat geluk niet, zoals een Canadese geoloog die in 2013 pas na zeven maanden weer vrij kwam. Voor Spoorloos-presentator Derk Bolt valt te hopen dat hij niet hetzelfde lot ondergaat als Gernot Wober. Deze 47-jarige vicepresident van een mijnbouwmaatschappij in Toronto werd in januari van dat jaar ontvoerd samen met vijf Peruaanse en Colombiaanse geologen.

Wobers collega's werden al na een maand vrijgelaten. Maar de ELN gebruikte de Canadees 221 dagen lang als troef in de vredesonderhandelingen met de regering. En om Wobers mijnbouwmaatschappij Braeval Mining onder druk te zetten te vertrekken. De actie van de ELN, die tegen de buitenlandse exploratie van Colombia's minerale rijkdommen is, had resultaat. Twee maanden voor zijn vrijlating maakten de Canadezen bekend af te zien van ontwikkeling van een goudmijn.

De maatschappij ontkende toen bij hoog en laag dat de ontvoering iets te maken had met hun besluit. 'Het was een zakelijke beslissing', aldus Braeval toen. Maar eind augustus werd Wober naar een gebied in het noorden van Columbia gebracht en overgedragen aan een delegatie van het Rode Kruis. 'Hij heeft veel geleden maar hij is erg blij weer vrij te zijn', aldus aartsbisschop Dario de Jesus Monsalve die toen deel uitmaakte van de delegatie.

Wober werd snel overgebracht naar Toronto waar hij weer werd herenigd met zijn vrouw en drie kinderen. Een kleine twee maanden later was hij weer aan het werk. Maar aan hetgeen hij toen in de jungle meemaakte, het constant op pad zijn om niet ontdekt te worden door het leger, wil hij het liefst niet meer herinnerd worden. In zijn biografie ontbreekt ieder spoor van de 221 dagen in de jungle.

Ontvoeringen

Ontvoering is een van de belangrijkste inkomstenbronnen van de ELN, die al sinds 1964 een gewapende strijd voert tegen Bogota. Vanaf het begin van de jaren zeventig maakt de guerrillabeweging gebruik van dit middel om het hoofd boven water te houden.

In tegenstelling tot de veel grotere FARC gebruikte de marxistische beweging de lucratieve drugshandel niet of nauwelijks om de strijd tegen de regering te financieren. Alleen al in 2001, zo werd geschat, ontvoerde de beweging zo'n achthonderd buitenlanders en Colombianen.

Volgens de Colombiaanse organisatie País Libre, die opkomt voor de slachtoffers en hun families, ontvoerde de ELN tussen 2000 en 2007 zelfs zo'n drieduizend personen. Van hen zouden 153 hun gevangenschap in het ELN-gebied niet hebben overleefd. Een ander verschil met de FARC is de religieuze achtergrond.

De Colombiaanse soldaat Fredy Moreno, die werd ontvoerd door de ELN, in februari in ELN-gebied. Kort hierna werd hij vrijgelaten door de rebellen om het vredesoverleg met de regering te bevorderen. Beeld afp
De Colombiaanse soldaat Fredy Moreno, die werd ontvoerd door de ELN, in februari in ELN-gebied. Kort hierna werd hij vrijgelaten door de rebellen om het vredesoverleg met de regering te bevorderen.Beeld afp

Onderhandelingen

De ideologie van de beweging, die door in Cuba getrainde Colombianen werd opgericht, is een mengeling van marxisme en de bevrijdingstheologie die in de jaren zestig opgang maakte onder progressieve katholieken in Zuid-Amerika. Reden ook waarom priesters vanaf het begin deel uitmaakten van de top van de ELN.

Eind jaren negentig beleefde de guerrillabeweging haar hoogtepunt. Volgens schattingen beschikte de ELN toen over zo'n vijfduizend strijders. Maar daarna werden het er steeds minder, onder andere vanwege offensieven van het leger en rechtse gewapende groepen.

Werd de sterkte van de ELN in 2002 nog geschat op zo'n 3.500 strijders, nu zouden er slechts 1.500 over zijn. De regering voert al jaren onderhandelingen met de beweging om de wapens neer te leggen. Maar tot een akkoord zoals dat werd gesloten met de FARC is het nooit gekomen. Ondertussen gaat het geweld van ELN, onder andere in Bogota, gewoon door.

De Ecuadoraanse president Rafael Correa (R), de Colombiaanse vertegenwoordiger Juan Camilo Restrepo (M) en ELN-vertegenwoordiger Pablo Beltran (L) bij vredesonderhandelingen eerder dit jaar. Beeld afp
De Ecuadoraanse president Rafael Correa (R), de Colombiaanse vertegenwoordiger Juan Camilo Restrepo (M) en ELN-vertegenwoordiger Pablo Beltran (L) bij vredesonderhandelingen eerder dit jaar.Beeld afp

In februari eiste de groep een bomaanslag op in de hoofdstad bij een arena voor stierengevechten. Een agent werd toen gedood en twintig omstanders raakten gewond. De ELN, die zegt geen burgerdoelen aan te vallen, benadrukte dat de aanslag was gericht tegen de politie. Dit weekeinde werd de ELN er door sommigen van beschuldigd achter een bomaanslag te zitten in een winkelcentrum waarbij drie doden vielen, onder wie een Franse vrouw.

De guerrillagroep ontkende echter meteen iedere betrokkenheid. De aanslag werd gepleegd terwijl de groep vredesoverleg voert in Ecuador met de regering. 'Het Colombiaanse volk heeft de vasthoudendheid en de moed om het terrorisme met succes te bestrijden', aldus president Juan Manuel Santos na de aanslag in het weekeinde. De ELN sprak van 'roekeloze beschuldigingen' om de beweging in een kwaad daglicht te stellen. 'Mensen proberen op deze manier het vredesoverleg te torpederen', aldus de organisatie op Twitter.

De leider van de ELN, commandant Nicolas Rodriguez, maakt tijdens een congres bekend dat zijn beweging gaat deelnemen aan vredesoverleg met de regering. De ELN-leider staat ook bekend onder de bijnaam 'Gabino'. Beeld AFP
De leider van de ELN, commandant Nicolas Rodriguez, maakt tijdens een congres bekend dat zijn beweging gaat deelnemen aan vredesoverleg met de regering. De ELN-leider staat ook bekend onder de bijnaam 'Gabino'.Beeld AFP

Lees meer over de ontvoering van Derk Bolt en Eugenio Follender

In Colombia zijn twee Nederlandse programmamakers ontvoerd door de guerrillabeweging ELN. Dat hebben de Colombiaanse autoriteiten laten weten. Het gaat om presentator Derk Bolt van het programma Spoorloos en zijn cameraman Eugenio Follender.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden