Ontvoerde Erkel terug in Nederland

Na bijna twintig maanden gevangenschap werd eerste paasdag 2004 voor Arjan Erkel een dag om nooit te vergeten. De medewerker van Artsen zonder Grenzen (AzG) kwam zondagavond laat in Rotterdam aan....

Erkel werd op Rotterdam Airport met applaus verwelkomd door zijn moeder, enkele andere naasten en minister Bot van Buitenlandse Zaken. In de aankomsthal sprak hij even kort de pers toe. 'Ik ben heel erg blij weer in Nederland te zijn en ben zeer gelukkig. Het was een moeilijke tijd voor mij. Ik heb gehoord dat jullie en het Nederlandse volk mijn familie enorm gesteund hebben. Mijn ouders, broers en zus hebben daar veel aan gehad.'

Maandagmiddag wacht hem een groots onthaal in het West-Vlaamse Westdorpe, waarzijn ouders wonen. Eerst volgt nog een gezondheidscontrole in het ziekenhuis en enkele uren slaap. Erkel zei zelf gezond te zijn, maar wel achttien kilo lichter.

'k voel me fantastisch. Ik dank de Heer dat hij me weer tot leven heeft gebracht', zei een vermoeide en met baard getooide Erkel zondagmiddag buiten de ambassade van Nederland in Moskou over zijn bevrijding na de bijna twintig maanden durende ontvoering. Het weerzien met zijn vader Dick, spoorslags naar Moskou gereisd, was emotioneel.

De nu 34-jarige Erkel leidde de Zwitserse AzG-missie in Dagestan, toen hij op maandagavond 12 augustus 2002 door onbekenden werd ontvoerd in de Russische Kaukasusrepubliek die aan het rumoerige Tsjetsjenië grenst. De Nederlander hield zich voornamelijk bezig met de opvang van Tsjetsjeense vluchtelingen.

Erkel bedankte zondagmiddag Artsen zonder Grenzen omdat die organisatie hem 'uit die nachtmerrie' heeft gehaald. Hij sprak ook zijn dank uit aan de Nederlandse ambassade in Rusland en aan de media, die steeds aandacht zijn blijven besteden aan zijn zaak. Verder bedankte hij de Russische organisatie 'Veteranen van de Buitenlandse Inlichtingendienst', die een belangrijke rol heeft gespeeld bij het opsporen van Erkel.

Over de omstandigheden die hebben geleid tot Erkels bevrijding, bestaat nog veel onduidelijkheid. Lokale autoriteiten hebben gezegd dat Erkel rond 03.00 uur 's nachts (lokale tijd) is bevrijd tijdens een gezamenlijke actie van de federale veiligheidsdienst FSB en het Dagestaanse ministerie van Binnenlandse Zaken.

Valentin Velichko, de voorzitter van de 'Veteranen van de Buitenlandse Inlichtingendienst', heeft gezegd dat er geen losgeld voor Erkel is betaald. Tijdens de gijzeling zou Erkel hebben vastgezeten op vijf tot zes verschillende locaties. Eerst werd Erkel vastgehouden in een kamer, later in kelders. De AzG-medewerker zei goed behandeld te zijn door zijn ontvoerders. Hij kreeg twee keer per dag te eten en kon genoeg water en thee drinken.

Minister Bot van Buitenlandse Zaken heeft gezegd dat hij onderhandelaars vrijdag toestemming heeft gegeven om de acties te ondernemen die geleid hebben tot de vrijlating van Arjan Erkel. Bot wilde niet zeggen of Erkel is bevrijd of is vrijgekomen na betaling van losgeld. Bot en Velichko gaven allebei aan dat andere gegijzelden in Dagestan in ernstig gevaar zouden kunnen raken als ze meer zouden vertellen over de toedracht van de bevrijdingsoperatie voor Erkel.

De minister van Buitenlandse Zaken zei precies te weten wie er achter de gijzeling zit. Bot bedankte de Russische en andere regeringen en internationale organisaties voor hun medewerking. De minister zei niet erg gecharmeerd te zijn van de manier waarop AzG zich de laatste maanden met de zaak heeft bemoeid. De 'luidruchtige diplomatie' zou volgens Bot niet hebben gewerkt.

Artsen zonder Grenzen pareerde de kritiek bij monde van operationeel directeur M. Hofman: 'Als werkgever van Arjan moesten wij een strategie kiezen. Je kunt achteraf pas bepalen of dat de juiste is geweest'.

De opluchting over de bevrijding op eerste paasdag was niet alleen groot bij Erkel zelf. Zijn naaste familie, Artsen zonder Grenzen, koningin Beatrix, premier Balkenende en huidig EU-voorzitter Ierland reageerden zeer verheugd op de ontwikkelingen in Rusland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden