Onttroond

Tot de onomstreden verworvenheden van de jaren zestig en zeventig behoort de doorbraak van het hoger onderwijs. Toen ik geboren werd, had 80 procent van de bevolking alleen lager onderwijs....

Marcel van Dam

Van dat ideaal is praktisch niets meer over. Studenten staan, gefixeerd op een goedbetaalde carrière, met hun rug naar de samenleving. Docenten zijn vooral bezig met eigen status en het zeker stellen van voldoende middelen voor de eigen faculteit.

Zelfs als intellectuelen in overlegorganen worden benoemd om als onafhankelijke denkers tegenwicht te bieden aan belangengroepen, is er van die onafhankelijkheid nog maar weinig te merken. Harrie Verbon wees daar gisteren terecht op (Forum, 7 oktober) in verband met het artikel van zeven kroonleden in de Sociaal Economische Raad (Forum, 2 oktober).

Volgens hen staat de houdbaarheid van de AOW en de verzorgingsstaat als geheel op het spel als we de AOW-leeftijd niet met twee jaar verhogen en, daaraan gekoppeld, ook de leeftijd waarop het aanvullend pensioen ingaat. En als iemand toch eerder wil stoppen met werken kan dat, ‘zij het met een iets lagere uitkering’. Met dat ‘compromis’ had minister Donner best uit de voeten gekund.

Om de AOW betaalbaar te houden ‘mag van alle inkomensgroeperingen een zekere bijdrage worden verwacht’, orakelen de onafhankelijken. Toen ik het las, dacht ik: nu komt het. Ze sluiten zich aan bij de wens van links om voor veelverdieners een extra belastingtarief van 60 procent in te stellen. Maar nee. Ze bedoelen dat alleen ouderen met een aanvullend pensioen meer belasting moeten gaan betalen.

In het hele artikel gaan de zeven kroonleden er als vanzelfsprekend vanuit dat ouderen zelf moeten opdraaien voor de kostenstijgingen die volgens hen het gevolg van de vergrijzing zijn. Over de extra inkomsten voor de schatkist als gevolg van de vergrijzing hoor je ze niet. Want dan zouden ze moeten erkennen dat die de stijging van AOW-uitgaven als gevolg van de vergrijzing volledig compenseren. En dat er van de zogenaamde onbetaalbaarheid van de AOW niets overblijft.

Dat de zeven kroonleden volledig afstand hebben genomen van het ideaal van de freischwebende Intelligenz wordt vooral duidelijk door het overnemen van de misleidende retoriek die het angstscenario van de vergrijzing moet inkleuren. Zoals de leugen dat ‘straks de AOW van een gepensioneerde door twee werkenden moet worden opgebracht, waar dat er nu vier zijn’. Sinds in 1996 de AOW-premie is gemaximeerd, wordt een steeds groter deel van de AOW betaald uit de belastinginkomsten. In 2010 gaat het al om een derde van het totale bedrag, ongeveer 10 miljard euro. Ouderen betalen ook belasting en omdat hun aantal groeit en het aanvullende pensioen gemiddeld hoger wordt, steeds meer.

Als het al relevant zou zijn is het verhaal van de ‘twee werkenden van straks waar het er nu vier zijn’ ook onjuist. Die getallen zijn gebaseerd op de potentiële beroepsbevolking en die bestaat voor een flink deel uit mensen die niet werken, bijvoorbeeld huisvrouwen, die geen premie betalen. Voor het aantal premiebetalers is de werkzame beroepsbevolking relevant. Dat zijn er nu geen vier, maar drie. Dat scheelt 25 procent. Intelligenz?

In het verhaal op de Forumpagina van gisteren van de Tilburgse hoogleraar Harrie Verbon wordt terecht nog eens duidelijk gemaakt dat er betere methoden zijn om de arbeidsparticipatie van ouderen te vergroten, bijvoorbeeld door hun arbeid voor de werkgevers goedkoper te maken. Bovendien moeten er banen worden gecreëerd die het voor ouderen aantrekkelijk maken ook na hun 65ste aan het werk te blijven.

Gezien de politisering van de kroonleden rijst de vraag wat de meerwaarde van de Sociaal Economische Raad nog is in vergelijking met bijvoorbeeld de Stichting van de Arbeid, waar werkgevers en werknemers onder elkaar tot overeenstemming proberen te komen. Van een verpolitiekte SER zou je de leden moeten kunnen kiezen. Maar we kiezen de Tweede Kamer al, waar beslissingen over de AOW thuis horen. Daarvan weet je dat er van freischwebende Intelligenz geen sprake is.

Reageren? vk.nl/opinie

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden