Ontslagangst? Denk aan je sterke kanten

Het gaat minder met het bedrijf waar je werkt. Collega's worden op straat gezet en nu ben je ook bang voor ontslag. Wat kun je doen nog voordat je bij de baas op de schopstoel zit?

Al die jaren ging je carrière als een speer en had je geen zorgen. Maar na twee mindere beoordelingsgesprekken, ruzie met je leidinggevende en het nieuws dat het bedrijf waar je werkt er niet al te rooskleurig voor staat, voel je de bui al hangen. Het is immers crisis en ook hier zal er wel een reorganisatie staan te wachten waarbij jij mogelijk het veld moet ruimen. Hoe bereid je je zo goed mogelijk voor op een ontslag? Er zijn tips en tricks genoeg. Niet leuk om over na te denken, maar (misschien) wel noodzakelijk.


1. Koester je successen

De angst voor ontslag kan veel stress met zich meebrengen. Volgens een onderzoek van uitzender Randstad is de angst voor ontslag in Nederland behoorlijk. Ruim een kwart (26 procent) van alle werknemers hield er in 2009 serieus rekening mee zijn baan te verliezen. Die gedachte kan bergen stress, vermoeidheid, spanning en slapeloosheid met zich meebrengen.


Niet zo gek, denkt Roland Blonk, hoogleraar arbeidsparticipatie en psychische klachten aan de Universiteit Utrecht en principal scientist bij TNO. 'Een dreigend ontslag raakt aan de fundamenten van ons bestaan', zegt hij. 'Word je mogelijk in de toekomst ontslagen? Dan heb je voor je gevoel geen controle meer over je inkomen, gezondheid, je dagelijkse bezigheden en je identiteit.'


Helemaal geen 'ontslagangst' hebben is in een dergelijke situatie misschien moeilijk, maar de onzekerheid is wel in te perken. 'Mensen die zeker zijn over hun positie op de arbeidsmarkt en over hun kwaliteiten, ervaren minder onrust bij reorganisaties of grote ontslaggolven', aldus Blonk. 'Daarom is het belangrijk om successen te koesteren.'


Het kan dus helpen om dagelijks op het werk te noteren wat goed is gegaan, op te schrijven als je een compliment krijgt of na te denken over vaardigheden waar je goed mee overweg kunt.


2. Zorg voor een spaarpotje

Als de kans groot is dat je straks thuis komt te zitten, is het misschien wel zo rustgevend om te weten dat je voldoende geld hebt om de eerste maanden rond te komen. Want 'ontslagangst' zit voor een deel ook in het verlies van financiële zekerheid. Bijvoorbeeld zes maanden salaris wegzetten zodat je bij ontslag niet direct op de rem hoeft te trappen, kan dan helpen. Maar, alleen tijdelijk. Want uiteindelijk raakt ook dat geld op. En dan krijg je... juist, stress.


'Weinig mensen die nog werk hebben, sparen voor een periode van ontslag', aldus Ton Wilthagen, hoogleraar arbeidsmarkt aan de Universiteit van Tilburg. 'Dat helpt namelijk alleen tijdelijk.'


Dat komt ook omdat mensen met een arbeidsverleden recht hebben op een WW-uitkering. Ze krijgen dan zo'n 70 procent van hun laatst verdiende loon voor een periode van maximaal 38 maanden. Daardoor is de angst om direct op zwart zaad te zitten niet groot. Ook rekenen Nederlanders bij ontslag vaak op een ontslagvergoeding.


Maar reken je niet te vroeg rijk. Wilthagen: 'De financiële onzekerheid wordt in de toekomst groter nu de overheid wil dat je direct belasting gaat betalen op ontslagpremies en de WW-uitkering mogelijk wordt ingekort.' Dan is geld sparen misschien toch niet zo'n slecht idee.


3. Houd je cv bij

Wie jarenlang druk aan het werk is, denkt er niet direct aan om zijn of haar cv bij te werken. Toch is een goed cv essentieel als je langzaam om je heen gaat kijken naar een andere baan. En in dat cv staat veel meer dan alleen de functies die je gehad hebt.


'Een cv moet een goed beeld geven van wat je kunt, wat je doet, en wie je bent', zegt loopbaancoach Erik Schutten. 'Wat zijn je dagelijkse taken en verantwoordelijkheden? Welke resultaten heb je behaald? En waar ben je goed in?' Door kwaliteiten en eigenschappen te omschrijven, in plaats van alleen de functies die je hebt gehad, kun je breder zoeken naar banen.


4. Weet wat je wilt

Dan moet je natuurlijk wel duidelijk op een rijtje hebben welk werk je in de toekomst zou willen doen. 'Dreigt een ontslag, dan zie je vaak dat iemand zo snel mogelijk op zoek gaat naar nieuw werk en op alle mogelijke functies solliciteert', aldus Schutten. 'Maar dat is niet verstandig. Beter is het om in ieder geval eerst te onderzoeken waar je goed in bent, waar je talenten liggen, waar je valkuilen liggen en welk werk je leuk vindt om te doen, bijvoorbeeld via een loopbaantraject.' Of door je te oriënteren op de arbeidsmarkt via je netwerk. Zonder direct te solliciteren, kun je discreet laten weten aan anderen dat je geïnteresseerd en gemotiveerd bent. Elders rondkijken mag dus, ook als je nog een baan hebt.


5. Blijf gemotiveerd

Misschien word je boos als je het idee hebt binnenkort te worden ontslagen. Of heb je geen zin meer om die slepende klus af te maken, omdat je straks toch niet meer op de werkvloer bent. 'Vaak zie je dat mentaal verzuim optreedt', zegt Ton Wilthagen. 'Er ontstaat bij naderend ontslag een vertrouwensbreuk met de werkgever. Hoe kan hij er over denken je te ontslaan, na al het werk dat je jaren voor hem hebt gedaan?'


Toch is het niet slim om je anders te gaan gedragen op de werkvloer, want dat werkt een aanstaand ontslag misschien juist in de hand. Wilthagen: 'Als je niet gemotiveerd bent, bevestigt dat de keuze van je baas om juist jou te ontslaan. Sta je sterk in je schoenen en laat je zien dat je onmisbaar bent, dat maakt het voor de werkgever moeilijker.'


Bovendien kun je die werkgever in de toekomst nog wel eens nodig hebben, bijvoorbeeld voor een referentiebrief of een nieuwe baan. 'Een tevreden baas kan je misschien doorverwijzen naar een collega-bedrijf. Of meedenken over een nieuwe baan', aldus Roland Blonk. 'Neem je op een goede manier afscheid, dan heb je daar zelf ook iets aan. Want je kunt makkelijker aan iets nieuws beginnen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.