Ontslaan doe je zó

De regels voor het ontslagrecht gaan veranderen, wat de politieke partijen of sociale partners er ook over zeggen. Maar Hoe precies, blijft onduidelijk....

Tekst Gijs Herderscheê

Uit het niets is het ontslagrecht plots een thema in de verkiezingscampagne. Dat heeft het CDA voor elkaar gekregen. Onbedoeld, zo lijkt het. Want in het CDA-verkiezingsprogramma is het ontslagstelsel geen thema. Maar uit de doorrekening van het CDA-programma door het Centraal Planbureau, CPB, bleek onlangs dat de partij een uitgewerkt vernieuwingsplan klaar heeft liggen. Die gang van zaken neemt de PvdA het CDA kwalijk.

Volgens het CDA kan de rol van het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI) bij ontslagprocedures vervallen. Daarnaast wordt de ‘gouden handdruk’ die de kantonrechter toekent, gemaximeerd op een niveau dat fors onder het huidige maximum ligt.

Het CDA stelt eigenlijk een gedeeltelijke privatisering van de WW voor, waarbij het bedrijf zelf verantwoordelijk is voor de eerste maanden werkloosheidsuitkering. De christendemocraten willen de wettelijke opzegtermijn, – nu 1 tot 4 maanden, afhankelijk van de duur van het dienstverband – verlengen met drie maanden. In die drie maanden extra wordt het loon verlaagd naar 75 procent en in de laatste maand 70 procent.

Daarnaast wil het CDA de ‘gouden handdruk’ die de kantonrechter toekent, gelijkschakelen aan de kosten van deze loondoorbetalingsplicht. De ontslagen werknemer krijgt na de verlengde opzegtermijn alleen nog WW als hij voldoende geschoold is om makkelijk nieuw werk te krijgen.

Stiekem

Stiekem
Maar in de campagne begint het CDA hier niet over. De PvdA is nu boos omdat de plannen zijn ‘uitgelekt’ via een bijlage in het CPB-rapport over de economische gevolgen van de verkiezingsprogramma’s. Het gekrakeel gaat nu niet over het plan of over andere voorstellen, maar om de manier van doen. Het CDA gaat de boer op met een vrolijk programma, maar heeft stiekem in de la allemaal hardvochtige maatregelen liggen die tot de verkiezingen geheim moeten blijven, omdat die de kiezer maar zouden afschrikken.

Stiekem
De vergelijking dringt zich op met de ingrepen in VUT en prepensioen. Die kwamen halverwege de regeerperiode van Balkenende II uit de lucht vallen, en stonden nooit in een verkiezingsprogramma, kwamen niet in de campagne aan de orde, en werden zelfs niet in het regeerakkoord aangekondigd.

Schijnwerpers

Schijnwerpers
Het onverhoeds opduiken van het ontslagrecht in de campagne is opmerkelijk. Al jaren immers staat het ontslagrecht in de schijnwerpers. Een publieke stellingname van de partijen ligt dan ook voor de hand.

Schijnwerpers
Werkgevers voeren al jaren campagne voor verandering. De drie ontslagmanieren – op staande voet, via het CWI en via de kantonrechter – zouden ingewikkeld zijn. Ontslag via het CWI duurt lang en is daardoor duur, terwijl het via de kantonrechter weliswaar snel gaat maar duur is door de ontslagvergoeding die de rechter kan toekennen.

Krenten uit de pap

Krenten uit de pap
Het tweede kabinet-Balkenende heeft vergeefs voorstellen gedaan om het ontslagrecht te veranderen. Zo wilde dat kabinet het ontslag via de kantonrechter ontmoedigen door de ontslagvergoeding ofwel ‘gouden handdruk’ te beperken. Ook wilde het ontslag vergemakkelijken als bond en bedrijf het samen eens werden over een regeling. Het één noch het ander ging door.

Krenten uit de pap
Wel hebben vakbeweging en werkgevers het kabinet beloofd met een advies over het ontslagrecht te komen. Dat is opmerkelijk omdat een doortimmerd advies uit 2000 van een commissie van arbeidsjuristen door de sociale partners vakkundig is afgeserveerd als onnodig.

Krenten uit de pap
De sociale partners hebben hun advies echter uitgesteld tot na de verkiezingen. De vakbeweging is niet van zins om compromissen te doen als het kabinet vervolgens de krenten uit de pap pikt, zoals eerder met het advies over de hervorming van de WAO is gebeurd. Van een kabinet met de PvdA verwacht de vakbeweging een luisterend oor. Bij voortzetting van de huidige coalitie of iets vergelijkbaars, komt er geen advies van de vakbeweging. Die vertrouwt er niet op dat het dan wordt overgenomen. Werkgevers zal deze overwegingen een zorg zijn. Want als de vakbeweging niet meewerkt, neemt een kabinet zijn eigen verantwoordelijkheid.

Vergrijzing

Vergrijzing
Als het ontslagrecht op de schop gaat en er nieuwe regels komen, zal scholingsplicht er zeker bij horen. Met het oog op de vergrijzing verwacht Den Haag – zowel de sociale partners als de politici – dat krapte op de arbeidsmarkt zal ontstaan. Tegelijk verandert het werk in hoog tempo door nieuwe technieken. Bovendien komen er nieuwe sectoren op, terwijl andere verdwijnen.

Vergrijzing
Als ontslag gemakkelijker wordt, moeten werknemers door scholing wel zodanig ‘bij de tijd zijn’ dat ze gemakkelijk nieuw werk kunnen vinden. Daarover is Den Haag het wel eens. Alleen over de vormgeving (nog) niet. Maar daarover schijnt het in de verkiezingscampagne niet te kunnen gaan.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden