Ontsiert kwartelei het paasontbijt?

UTRECHT, Nederland, 28-03-2018. Dana Snellens van de dierenweide in het Julianapark in Utrecht verzorgt de kwartels. Kwartel, kwartels, kwartelei, kwarteleieren. Foto: Simon Lenskens Beeld Simon Lenskens

Het hele jaar kijken we niet naar ze om, behalve met Pasen en Kerstmis. Dan zijn plots de winkelschappen te klein voor de honderdduizenden bruingevlekte kwarteleitjes. Bij Jumbo, recentelijk nog betrokken bij een kwartelschandaal, duiken ze dit jaar op onder de naam 'Smeilies'.

Een vrolijke woordspeling, maar het is de vraag of er wat te lachen valt in het kwartelhok. In Nederland officieel weinig, want hier is het op grond van het dierenwelzijn verboden kwarteleieren te produceren voor de verkoop. Van dit verbod is niet iedereen op de hoogte – Marqt verkoopt nog altijd scharrelkwarteleieren uit de regio Utrecht –, maar het gros van de supermarkten haalt haar kwarteleieren inmiddels uit het buitenland (met name Duitsland en Spanje).

UTRECHT, Nederland, 28-03-2018. Dana Snellens van de dierenweide in het Julianapark in Utrecht verzorgt de kwartels. Kwartel, kwartels, kwartelei, kwarteleieren. Foto: Simon Lenskens Beeld Simon Lenskens

Hoe kies is het om met Pasen een buitenlands kwarteleitje te tikken, terwijl de productie van die eieren in Nederland niet is toegestaan? Een verbod dat werd ingesteld wegens de hoge stress die de vogels in gevangenschap kunnen ervaren en veelvoorkomende pootproblemen.

Om te beoordelen of de herkomst van buitenlandse kwarteleieren wel betrouwbaar is, zal de praktijk aan de regels getoetst moeten worden. Er is alleen een probleem: er zijn geen Europese regels voor het houden van kwartels. Zo is het gebruik van legbatterijen bij kwartels niet verboden, is er geen definitie voor scharreleieren, een ontbreekt een kwartelkeurmerk en is een herkomststempel niet verplicht. Dat ontbreekt dan ook meestal.

‘Er is dus geen enkel controlemechanisme’, waarschuwt Geert Laugs van Compassion in World Farming. ‘Leveranciers kunnen ons vertellen wat ze willen, zegt Wakker Dier, 'maar er is geen garantie dat hun verhaal klopt. Ze kunnen ‘scharrel’ roepen’, zegt ook de Dierenbescherming, ‘maar niemand weet waar dat voor staat.’

De Nederlandse pluimveeorganisaties hebben geen idee hoeveel professionele kwartelhouders er in Nederland zijn of waren. ‘Het is geen geregistreerde diersoort, dus wij weten het niet’, zegt branchevereniging voor de eiersector Ovoned. Voor de vakbond voor pluimveehouders is het ‘een blinde vlek’ en boerenorganisatie LTO ‘heeft geen overzicht’.

Als het in Nederland al zo lastig is te achterhalen welke praktijken het ‘handjevol’ bedrijfsmatige kwartelboeren – die ondanks het verbod hun gang konden gaan – er de afgelopen jaren op nahielden, hoe kan de consument dan weten of de buitenlandse kwarteleieren wél deugen? En of die eieren het scharrelpredikaat dat Jumbo en Albert Heijn op de verpakkingen zetten, enigszins verdienen?

UTRECHT, Nederland, 28-03-2018. Dana Snellens van de dierenweide in het Julianapark in Utrecht verzorgt de kwartels. Kwartel, kwartels, kwartelei, kwarteleieren. Foto: Simon Lenskens Beeld Simon Lenskens

Die garantie is er eigenlijk niet, zeggen de drie geraadpleegde dierenwelzijnsorganisaties. Gevraagd om een reactie verwijzen de supermarktketens naar hun producent en leverancier, omdat het niet om een huismerkproduct gaat.

Albert Heijns leverancier, Gebroeders Van Beek, zegt genoeg garanties te hebben gekregen dat het er prima aan toegaat bij de Spaanse kwartelhouderij waar de eieren vandaan komen. De vogels zouden vrij kunnen vliegen in hun overdekte buitenren, niet aan hun snavel worden behandeld (om pikken te voorkomen) en de ‘bezettingsgraad’ is maximaal 31 dieren per vierkante meter. ‘Dat is ruim 60 procent lager dan in de gangbare kooihuisvestingssystemen voor kwartels’, zegt Guus Knoops van Gebroeders Van Beek. Hij belooft binnenkort zelf poolshoogte te nemen in Spanje.

Na het gesjoemel door leverancier Eicom gaat Jumbo de keten van zijn Duitse kwarteleieren beter controleren. ‘Dat is niet gebruikelijk voor niet-huismerkartikelen’, zegt een woordvoerder. ‘We doen het in dit geval toch, omdat we betreuren dat dit voorval (met Eicom, red.) zich heeft voorgedaan.’

Een woordvoerder van Albert Heijn laat verder weten dat in Spanje de ‘zekerheid over de leefomstandigheden ook wordt geborgd door de onafhankelijke controle door de Albert Schweitzer Stiftung’. De Duitse dierenwelzijnsorganisatie zegt in een reactie dat ze betrokken waren bij het ontwerp van een kwartelren, maar merkt op dat de Spaanse producent naast scharrelkwartels ook kooikwartels houdt.

Het blijft dus de vraag hoeveel garanties de consument heeft dat de eitjes van scharrelkwartels in de Nederlandse winkels ook echt van scharrelkwartels zijn, vindt Laugs van Compassion in World Farming. Volgens hem bieden officiële keurmerken – zoals Beter Leven of het Franse biologische AB-certificaat – de meeste zekerheid. ‘Zij stellen aan alle bedrijven dezelfde strikte eisen.’ Ook de Dierenbescherming vindt dat twijfel gepast blijft zolang scharrelkwarteleitjes geen keurmerk hebben.

De kwarteleitjes van Jumbo hebben inmiddels wel een herkomststempel en net als de leverancier van Albert Heijn is de supermarktketen voorstander van een officieel keurmerk voor kwarteleitjes. Maar zolang dat er niet is, is het voor Wakker Dier simpel: geen keurmerk en geen stempel, dan niet verkopen en niet eten. Of in de woorden van Laugs: ‘Wie gaat voor een gegarandeerd diervriendelijk paasontbijt, moet gewoon geen kwarteleieren kopen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.