Ontregelaar

Wat zijn de beste platen volgens Colin Benders alias Kyteman? 'Muziek hoeft niet per se mooi te zijn.'

Het is grappig. Precies dezelfde reserves die men zo'n vier jaar geleden in Nederland had, worden geuit nu Colin Benders in het buitenland optreedt. Dat gaat dan van: 'Zo'n heel orkest op dat podium? Dat kan toch niet? En wat voor muziek is dat dan?' Benders: 'Ze hebben vaak geen idee wat ze kunnen verwachten.' Maar zo gauw het Kyteman Orchestra het podium claimt in Berlijn of in Londen, is er geestdriftige verbazing: 'What the hell gebeurt er hier?'


En dat is goed. Want trompettist Benders en zijn orkest hebben in Nederland zo'n beetje alles bereikt wat te bereiken viel. Met een amalgaam van hiphop en jazz en een meer klassiek aanvoelend repertoire heeft Benders' muzikale collectief hier op vrijwel elk belangrijk poppodium gestaan. Het Crossing Border Festival deze week zal het enige festival zijn waar de geanimeerde musicus/dirigent nog niet heeft opgetreden. Terwijl Benders een muzikale duizendpoot is die grenzen overschrijdt in plaats van bevestigt.


Nu dus ook landsgrenzen. Er ligt een strategisch plan om stukje bij beetje het buitenland te veroveren. Benders: 'Volgend jaar komt in Duitsland onze laatste cd uit en daar gaan we ons in eerste instantie op richten. Als het in Duitsland een succes wordt, kijken we verder.'


De hoop op een doorbraak is zeker aanwezig, maar een bedachtzame Benders gaat niet automatisch uit van internationaal succes. Ook al is hij na een jarenlange muzikale marinade van kinderkoorrepertoire, klassieke muziek, een trompetopleiding aan het conservatorium en een gulzige scheut hiphop uitgegroeid tot een unieke smaakmaker in Nederland. Misschien over een jaar ook bij de oosterburen, als ze vallen voor der Kyteman und sein Orkester.


1Bibio


Ambivalent Avenue (2009)


'Je hoort een rijk klankbeeld van een moderne producer, waarin soms een sixties bandjesgeluid voorbijkomt en dan weer vreemde soundscapes passeren. Het is haast niet te duiden als stijlvorm. Je weet dat het met elektronica is gemaakt, maar het staat mijlenver van het koude concept van 'de elektronische muziek'. Hier heb je een plaat die losstaat van bestaande genres, maar tegelijkertijd zo'n hechte muzikale samenhang heeft, dat het een stijl op zich vormt. Die ontwikkeling, dat een bepaald geluid zo particulier is geworden dat de beoefenaar de enige is die die stijl uitoefent, zie je steeds meer in elektronische muziek. Kijk maar naar Flying Lotus. En dat is mooi, want het betekent in wezen dat stromingen ondergeschikt zijn gemaakt aan de totale creativiteit van de maker.'


2Radiohead


Kid A (2000)


'Bij Kid A en Amnesiac van Radiohead heb ik ook altijd dat gevoel van genreloosheid. Wat je hoort is het avontuur en de goede liedjes. Radiohead durft te experimenteren en ontroert me daar ook nog eens mee. Het komt erop neer dat ze me iets nieuws laten horen en me tegelijkertijd weten te overtuigen dat het iets is wat ik had móéten horen. De standaard akkoordenschema's die 95 procent van de top-40-bandjes hanteert, laten ze achter zich. En ze durven toegepast lelijk te spelen. In The National Anthem bijvoorbeeld, als er opeens flarden blazers doorheen komen knorren en gillen, kom je haast in een geluidsstorm terecht.'


3Aphex Twin


Come to Daddy (ep) (1997)


'Een van de voorlopers in de elektronische dansmuziek die continu de gebaande paden flink omploegen. Zonder een Aphex Twin, maar ook zonder een elektropunk als T. Raumschmiere of de gabberpunk van Atari Teenage Riot, was er alleen maar enge doorontwikkelde rave en trance. Ze hebben dance over de top getrokken. Het idee van progressie in muziek is voor mij belangrijk, ja. Niet vanuit een soort plichtmatigheid, maar vanuit het idee dat combinaties in muziek in principe oneindig zijn. Je kunt nooit zeggen: oké we hebben nu 98 procent van het muzikale palet gehad. Laten we het hierbij houden. Wat in wezen veel popmuziek doet. Maar iemand als Aphex Twin laat horen dat er nog zo veel meer mogelijk is. En dat triggert mij weer om ook op zoek te gaan.'


4Maurice Ravel


Pavane pour une infante dÉfunte (georkestreerde versie)


'De laatste keer dat ik een goede opname heb gehoord, was ik 5. Er was een sterfgeval in de familie en dat stuk van Ravel, dat toen veel gedraaid werd, speelde een centrale rol bij ons thuis. Ik heb de associatie van totale berusting erbij gekregen. Dat maakt het dierbaar. Aan het begin zit een breekbaar lijntje van de hoornist die erg zijn tijd moet nemen om de voortgaande beweging erin te houden. Maar over het algemeen wordt het te gehaast gespeeld.'


5Miles Davis


Bitches Brew


'Meestal als ik dit aan mensen laat horen zeggen ze: 'Ja, dit is te gek, maar nu moet je het afzetten.' Geïmproviseerde jazz die zich wederom buiten de gebaande paden begeeft. Bitches Brew heeft veel muzikanten na hem ertoe aangezet ook te gaan experimenteren met muziek. Als trompettist vond ik hem niet waanzinnig en in dat opzicht streef ik hem ook niet na. Ik heb deze gekozen omdat Davis bewees dat muziek niet per se mooi hoeft te zijn. In klassieke muziek was die ontwikkeling al veel eerder ingezet. In jazz en later pop was dat nieuw. Davis had dan ook wat te verliezen. Hij was een gerespecteerd musicus en met zo'n radicale plaat legde hij zijn ballen op het blok. Op die manier is het dan weer wel een voorbeeld.'


The Kyteman Orchestra speelt vrijdag op het Crossing Border Festival in Den Haag.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden