Ontplooiing van kunstgeschiedenis

'Een aardig tijdverdrijf voor freules' - van dat imago zou de kunstgeschiedenis in Nederland tot in deze eeuw te lijden hebben....

Toch was er al veel serieus onderzoek verricht toen in 1907 in Utrecht de eerste gewoon hoogleraar en in Leiden een bijzonder hoogleraar werden benoemd. Het had lang geduurd, want bijna veertig jaar eerder, in de wet op het Hoger Onderwijs van 1876, was de instelling van een leerstoel in de kunstgeschiedenis al voorgeschreven.

Zowel het ontstaan als de latere ontplooiing van de discipline komt uitvoerig aan de orde in Kunstgeschiedenis in Nederland (Prometheus; * 34,90), een bundel met voordrachten die twee jaar geleden werden gehouden op een congres ter gelegenheid van de negentigste verjaardag van de Utrechtse leerstoel. De bijdragen zijn gevarieerd van inhoud en geven een aardige indruk van de ontwikkeling van het vak. Daarmee voorziet de bundel in een niet onbelangrijke lacune, want er is in Nederland tot nu toe opmerkelijk weinig aandacht besteed aan de historiografie van de kunstgeschiedenis.

De bijdragen, geschreven door negen kunsthistorici uit de universitaire en museale wereld, zijn deels biografisch, deels thematisch opgezet. Zo beschrijft Ger Luijten de geleidelijke toenadering tussen het Rijksmuseum en de wereld van de wetenschap en Carel Blotkamp over 'de angst voor het heden' onder kunsthistorici en de uiteindelijke acceptatie van de modere kunst binnen de academie in de jaren zestig.

Het feit dat enkele bijdragen enigszins aan de oppervlakte blijven, is mogelijk terug te voeren op de behoefte eerst te willen inventariseren; per slot van rekening gaat het hier om een betrekkelijk onontgonnen terrein. Gelukkig bevat de bundel ook wat diepergravende beschouwingen, zoals de bijdrage van Wessel Krul over G.J. Hoogewerff, een van de eerste vertegenwoordigers van de iconologie. In het verlengde daarvan ligt het stuk van Eric Jan Sluijter over Henri van der Waal, die zich direct na de Tweede Wereldoorlog ontpopte als expert in de historische iconografie en bovendien de grondlegger was van de eerste museale fotocollectie in Nederland, die in het Prentenkabinet van de Leidse Universiteit.

Frank van Vree

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden