Ontluchtingsgaatjes

Even voelen. De bejaarde zoon van de legendarische ontwerper Piet Zwart, zelf nooit ontwerper geworden maar dierenarts, voelt onder de handgreep van het keukenkastje en stelt vast, nee....

Piet Zwart was grafisch ontwerper (affiches, postzegels, brochures), fotograaf én interieurarchitect. Tot diep in de nacht werkte hij in zijn huis in Koog aan de Zaan, herinnert de zoon zich. Voor de familie Bruijnzeel tekende hij begin jaren twintig al vertrekken, en bij die firma keerde hij ruim tien jaar later terug om een wedstrijd-zeiljacht te ontwerpen. Dat gepruts op de vierkante meter, plus de vraag van de houthandel om te studeren op een serieproduct uit plaat materiaal, bracht Zwart op het idee van de eerste 'standaardkeuken', waar de huisvrouw al het comfort binnen hand bereik had. Dat moest ook wel, er was een dienstbodetekort en de oude keukens voldeden niet aan eisen van hygiëne.

In 1938 verscheen zo de legendarische Bruynzeel-keuken, vanwege de luxueuze uitvoering en kosten alleen eerst voor de elite weggelegd. Na de oorlog werd hij in aangepaste sobere versie in honderdduizenden nieuwbouwwoningen geplaatst. Generaties Nederlanders zijn opgegroeid met het granieten aanrecht, het kraantje uit de muur, het pannenrek en de glazen bakjes voor grutterswaren.

Vanaf januari 2002 is de originele keuken naar het ontwerp van Zwart terug op de markt. We maakten ons zorgen of de keuken anno 2001 niet gedateerd zou aandoen en was ingehaald door fenomenen als de brede kookplaat, de Amerikaanse koelkast, en de bovenmodale ventilatiekap. Niets is minder waar. De keuken is leverbaar in drie pasteltinten - waaronder het nostalgische roomgeel - en blijkt de nieuwe apparatuur wonderwel aan te kunnen. Want de ideeën van Zwart zijn 60 jaar na dato nog ijzersterk. Het is te veel om op te noemen, dus een greep: de verlaagde plint waardoor er meer kastruimte is, het houten rek waarop pannen beter rusten dan op een plank, de lade met geïntegreerde broodplank (nu ook met keukenrol), het ronde gat om de theedoek aan te knopen en weer die kraan uit de muur, waardoor het aanrecht beter is schoon te houden. Zwart bedacht ook de u-vormige uitsparing in een kast waardoor aan de binnenkant van de deur allerlei keukenhulpjes konden worden geborgen. Logisch dat de Nederlandse Vereniging van Huisvrouwen indertijd lyrisch was over het ontwerp.

Volgens Bruynzeel is de belangstelling bij de showrooms groot genoeg om de herintroductie te wagen. De Piet Zwart-keuken kan met gemak de concurrentie aan, als een T-Ford die de tand des tijds heeft doorstaan. Maar zonder ontluchtingsgaatjes achter de deurgreep, helaas.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden