'Onthullende' studie zwaar bekritiseerd

Het leek een spectaculaire onthulling. Bioloog John Bohannon schreef een gefingeerd wetenschappelijk artikel en stuurde dat naar 304 'open-access'-tijdschriften, vakbladen die gratis toegankelijk zijn. Ruim de helft accepteerde het werk, waarop Bohannon in Science concludeerde dat open access geen kwaliteit garandeert. Maar nu ligt Bohannons eigen experiment onder vuur.

AMSTERDAM - Op diverse 'geleerde' blogs regende het afgelopen weekeinde kritiek. Bohannon stuurde zijn stuk alleen naar open-accesstijdschriften en kan dus niet de vergelijking trekken met vakbladen waarvoor men moet betalen. 'Hij kan onmogelijk zeggen dat open access het probleem is', aldus directeur Peter Suber van het Harvard Open Access Project.


Bovendien selecteerde Bohannon nog geen kwart van alle open-accesstijdschriften. Dat is geen representatieve steekproef, vinden de critici. 'Hij kan dus hooguit zeggen dat sommige gratis toegankelijke tijdschriften goed zijn en sommige slecht.', aldus Suber.


In Utrecht wijst informatiespecialist Jeroen Bosman erop dat Bohannon alleen tijdschriften benaderde die gespecialiseerd zijn in biologie, geneeskunde en scheikunde. 'Vakgebieden waar de druk om te publiceren toch al relatief hoog ligt. Zo richtte Bohannon zich precies op de groep tijdschriften die vatbaar is voor slechte publicaties', zegt Bosman. Daar komt nog bij dat Bohannon zijn namaakartikel alleen opstuurde naar uitgevers die hun auteurs laten betalen voor hun publicatie. Dat zijn uitgevers die makkelijk en snel geld willen verdienen, stellen de critici.


De valstrik van Bohannon bestond uit een artikel waarin hij een nieuwe, succesvolle kankerbehandeling demonstreerde, maar met een rammelende methode en ondeugdelijke statistieken. 'Iedereen met een basiskennis aan biologie had hier direct doorheen kunnen prikken', aldus Bohannon in Science. Zijn conclusie dat open-accesstijdschriften blijkbaar gemakkelijk om de tuin zijn te leiden werd door veel media, waaronder de Volkskrant, overgenomen.


Topblad Science accepteerde in 2011 een opzettelijk slecht geschreven artikel over dna van Michael Eisen. 'De conclusie is niet dat open access slecht is, maar dat peer review (collegiale toetsing, red.) faalt', vindt Eisen.


Bohannon zelf reageert in een e-mail aan Eisen laconiek op de storm van kritiek. 'Ik had mijn artikel oorspronkelijk naar alle wetenschappelijke tijdschriften willen sturen. Maar dit bleek praktisch gezien niet haalbaar.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden