Onteigening SNS gevolg van fout in Interventiewet

Zowel het ministerie van Financiën als de Tweede Kamer was gewaarschuwd voor een fout in de Interventiewet. Maar het advies werd genegeerd. Daardoor kon De Nederlandsche Bank niet ingrijpen bij SNS Reaal. Nationalisatie was het gevolg.

VAN ONZE VERSLAGGEEFSTER YVONNE HOFS

AMSTERDAM - Dat SNS Reaal genationaliseerd moest worden, is grotendeels te wijten aan fouten in de Interventiewet. Minister Dijsselbloem van Financiën heeft dat zondag in het tv-programma Buitenhof toegegeven. Deskundigen van advocatenkantoor DLA Piper hebben het ministerie en de Tweede Kamer al in april 2011 expliciet op de fout gewezen.

Dat advies is om onbekende redenen genegeerd. Dijsselbloem zei zondag dat de wet waarschijnlijk moet worden aangepast.

De cruciale fout is dat de Interventiewet De Nederlandsche Bank (DNB) niet de bevoegdheid geeft in te grijpen bij de moedermaatschappij van een bank of verzekeraar. Op grond van deze wet mag DNB noodlijdende banken en verzekeraars opsplitsen en in onderdelen verkopen.

Maar omdat de moedermaatschappij daarbij buiten schot moet blijven, werkt de wet niet goed bij bankenconglomeraten als SNS Reaal. DNB schreef anderhalve week geleden aan minister Dijsselbloem dat een minder vergaande oplossing dan nationalisatie niet mogelijk was, omdat SNS Bank te zeer vervlochten is met de holding. Het personeel van SNS Bank is in dienst van de holding SNS Reaal. Het risicobeheer en de ict-afdeling van SNS Bank zijn ook bij de holding ondergebracht.

Voormalig DNB-directeur Lex Hoogduin: 'De Interventiewet bestaat uit twee delen. Het eerste deel, waarin DNB de regie heeft, was onbruikbaar omdat het niet toepasbaar is op holdings. Het tweede deel, waarmee de staat kan onteigenen, is gebruikt. Dat is pijnlijk, want de belangrijkste les van de ondergang van DSB Bank was nou juist dat DNB meer instrumenten moest krijgen om tijdig in te kunnen grijpen bij een probleembank. Dit om te voorkomen dat de overheid opnieuw zou moeten bijspringen. Het is dus zeer teleurstellend dat dit niet is gelukt. Nationalisatie is volgens de Interventiewet het allerlaatste redmiddel. We moeten dus concluderen dat het leger is uitgerukt met in de ene hand een klappertjespistool en in de andere hand de nucleaire optie.'

Econoom Sweder van Wijnbergen concludeert ook dat de nationalisatie van SNS Reaal een direct gevolg is van slecht doordachte wetgeving. 'Het is gewoon een verkeerd gestructureerde wet.' Hij vindt het vreemd dat de Interventiewet DNB geen macht geeft over moedermaatschappijen. 'Amerikaanse en Engelse toezichthouders leggen in hun wetsvoorstellen juist de nadruk op de houdstermaatschappij. Daar draait alles om, dus daar moet je kunnen ingrijpen. De Nederlandse wet doet precies het omgekeerde.'

Dijsselbloem erkende dit gisteren en belooft de wet te repareren. Maar het ministerie en ook de Tweede Kamer waren allang gewaarschuwd. Voordat het wetsvoorstel in juni 2012 wet werd, kregen deskundigen namelijk de gelegenheid om op het wetsvoorstel te reageren en aanbevelingen te doen voor verbeteringen.

De DLA Piper-juristen Jasper Berkenbosch en Marinus Pannevis brachten op 16 april 2011 een advies uit naar aanleiding van hun ervaringen met het faillissement van de IJslandse spaarbank Icesave. Pannevis was bewindvoerder van Icesave, Berkenbosch was er als advocaat bij betrokken.

In hun advies, dat destijds ook naar de Tweede Kamer is gestuurd, staat letterlijk: 'Het wetsvoorstel lijkt geen rekening te houden met het feit dat een bank uit een groep van vennootschappen kan bestaan. Het verdient aanbeveling te onderzoeken in hoeverre de nieuwe instrumenten in dit wetsvoorstel van toepassing zijn op een holding.'

Berkenbosch nu: 'We hebben destijds op eigen initiatief en onbezoldigd een advies gegeven, omdat het ontmantelen van banken een vrij uniek proces is. Er zijn niet veel mensen die daar mee te maken hebben gehad, maar wij waren er de hele dag mee bezig. Volgens mij hebben we een bedankje gekregen, maar verder hebben we nooit meer iets van het ministerie gehoord.'

Pannevis: 'Deze omissie zou weleens juridische gevolgen kunnen hebben voor de overheid, want eigenlijk had DNB dus moeten optreden in deze situatie. Dijsselbloem zei bij Buitenhof in feite: 'Ik heb in arren moede maar genationaliseerd.''

pagina's 6 en 7 Interview met Erik de Vlieger, die lang een van de grootste klanten was van de latere vastgoeddivisie van SNS.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden