Ontdekken wat je echt wilt, kost tijd

Jongeren die nog in dubio zijn over hun toekomst? Voor hen is het Breekjaar bedoeld. Opgezet door ervaringsdeskundigen, zonder subsidie. Maandag begon de eerste lichting 'Breekers'.

UTRECHT - Myrte de Bruijn (18) - groene nagellak en een eigenwijs gezicht - ging de afgelopen maanden steeds meer twijfelen of ze er wel goed aan had gedaan: om zich meteen na haar eindexamen vwo in te schrijven voor de hbo-opleiding psychomotorische therapie. Deze zomer hakte ze de knoop door. Ze schreef zich uit bij de Nijmeegse hogeschool en meldde zich aan voor het Breekjaar.


Daar zit ze maandagmiddag in een knus klaslokaal in een verbouwd kantoorgebouw in Utrecht, met 26 lotgenoten: jongeren tussen de 17 en 22 jaar die, net als zij, nog niet helemaal weten wat ze met hun toekomst aan moeten. Voor hen is het Breekjaar bedoeld. In dit educatieve programma onderzoeken de deelnemers met hulp van coaches en deskundigen wat ze echt willen en waar ze goed in zijn. De bedoeling is dat ze met de opgedane inzichten een meer gefundeerde studiekeuze maken.


Zo'n tussenjaar is geen overbodige luxe, vinden de deelnemers. Ze hebben het gevoel dat de druk op jongeren steeds groter wordt. 'Sommige universiteiten verwachten dat je niet alleen in het eerste, maar ook in het tweede jaar alle studiepunten haalt', zegt Emma van Tielraden (18) uit Baarn. De blonde meid met een serieus gezicht vertelt dat ze erg opkijkt tegen het opbouwen van een grote studieschuld. 'Ik wil niet tot de 30 procent behoren die uitvalt in het hoger onderwijs.'


Bovendien ziet ze steeds vaker vrienden van haar ouders door de crisis werkloos worden. Van Tielraden: 'Je kunt niet meer zomaar iets gaan studeren wat te vaag is. Dan vind ik straks geen baan.'


De Utrechtse onderwijswethouder Jeroen Kreijkamp (D66) was zo enthousiast over het plan van een leerzaam tussenjaar, dat hij een onderkomen voor het programma heeft gezocht, verzorgd door woningcorporatie Mitros. Maandag verrichtte hij de officiële opening van de eerste lichting 'Breekers'.


Er blijkt behoefte aan het Breekjaar. Er zijn veel meer aanmeldingen voor dan er plekken zijn. Amsterdam en Den Haag hebben al interesse getoond voor het programma, dat zonder subsidie draait: de opstartfase is bekostigd uit crowdfunding, de rest wordt opgebracht door de deelnemers zelf.


Het concept is bedacht door een drietal twintigers, die zelf indertijd graag meer hulp hadden gehad bij het maken van de juiste keuze. Onderwijskundige Dolf Hautvast staat hen inhoudelijk bij.


Anke van Donkersgoed (26) - een van de oprichters - beschouwt zichzelf als ervaringsdeskundige. Omdat ze na haar vwo niet wist wat ze wilde, koos ze voor 'de meest brede' studie: communicatie. Pas toen ze aan de slag ging in de praktijk, ontdekte ze dat het communicatiewerk haar niet kon boeien. Van Donkersgoed: 'Eigenlijk kwam ik er pas afgelopen jaar achter wat ik wil, namelijk zelf iets als het Breekjaar opzetten.'


Sommige deelnemers zijn al een keer zonder succes een studie begonnen. Fien Huijsmans (18) moest stoppen met haar hbo-opleiding communicatie en management, omdat ze te weinig punten had gehaald. 'Met 17 was ik echt te jong om naar de hogeschool te gaan', zegt ze nu.


Tinka Haverkamp (21) heeft als enige wel een opleiding afgerond, voor medewerker maatschappelijke zorg. 'Ook mijn moeder en mijn zus werken met gehandicapten, dus het lag in de lijn', zegt de nuchter ogende blondine. Maar het idee benauwde haar, zegt ze, om zo jong in dit werk te stappen in haar woonplaats Kampen, 'zonder iets meer in de buitenwereld en in mezelf te ontdekken'.


En dat is precies wat de deelnemers van het Breekjaar gaan doen. De eerste helft van het tussenjaar gaan ze een dag per week naar Utrecht voor een coachingsprogramma. De andere vier dagen werken ze, onder meer om de 5.000 euro te verdienen die het programma kost. De meesten hebben inmiddels een baantje in een supermarkt, in de horeca of in een fabriek; het vinden van een inhoudelijk interessantere baan valt niet mee. Van Tielraden: 'Door de eentonigheid van het kassawerk van Albert Heijn word ik des te gemotiveerder om te gaan studeren.'


Vervolgens gaan ze een maand vrijwilligerswerk doen in het buitenland, bijvoorbeeld in een weeshuis in Roemenië. De tweede helft van het schooljaar moeten ze iets gaan leren en in de praktijk brengen, in de richting die hen trekt: van Spaans leren spreken of in een ziekenhuis werken tot een eigen onderneming beginnen.


De 20-jarige Thijs uit Dongen is zo'n deelnemer die vreest dat hij te jong de verkeerde richting heeft gekozen. In de derde klas van het vmbo koos hij voor economie, maar inmiddels denkt hij dat techniek meer iets is voor hem. Maar over zijn keuze voor het Breekjaar is hij nu al tevreden. 'De sfeer is echt goed. Het is echt persoonlijk, bijna magisch', zegt hij.


Dat de sfeer in de groep opperbest is blijkt ook tijdens de workshop 'Krachtpatsen' op de middag van de opening. Bij een oefening moeten deelnemers met z'n vieren elk met een paar vingers samen een jaargenoot optillen uit een stoel; 'om te ontdekken wat je kunt bereiken met focus, samenwerking en vertrouwen'. Telkens stijgt een luid gejoel op als een van de leerlingen hoog de lucht in gaat. 'Dit is een warm bad, waarin iedereen elkaar helpt', zegt deelnemer Mette Hermkens (19).


Tussenjaren in talloze varianten


Het aanbod voor jongeren die kiezen voor een tussenjaar is overweldigend. Ze kunnen Spaans leren in Zuid-Amerika of een tussenjaar in Noorwegen volgen aan de Volkshogeschool. Of gaan werken over de grens: van vrijwilligerswerk in ontwikkelingslanden als gehandicapte kinderen verzorgen in India, tot werken in de Verenigde Staten: bijvoorbeeld als sportbegeleider in zo'n typisch Amerikaans zomerkamp.


Gebleken is dat veel jongeren na simpelweg een jaar lang reizen en werken nog niet weten welke studie bij hen past. Daarom bieden ook sommige onderwijsinstellingen, als de UvA en de Hogeschool van Amsterdam, oriëntatieprogramma's aan aan scholieren die net een diploma op zak hebben. In dergelijke trajecten van vaak enkele maanden nemen coaches met de jongeren de verschillende studiemogelijkheden door, in de zoektocht naar de meest passende keuze.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden