Ontaard folklorisme krijgt te veel krediet in Europa

ONDER HET GEWELD van de Baskische bommenleggers van de laatste dagen zijn de pistoolschoten van hun Corsicaanse neefjes een beetje verloren gegaan....

Vaak heb ik me afgevraagd waarom ETA en IRA zich sinds jaar en dag in de algemene belangstelling en verontwaardiging mogen verheugen, en de Corsicaanse afscheidelingen niet. De beginselen, de methodes en de electorale basis verschillen niet veel. Net als in Spaans Baskenland steunt tussen de 15 en de 20 procent van de Corsicaanse bevolking de onafhankelijkheidsfrasen van de militante nationalisten. De rest protesteert of houdt z'n mond, en wordt al of niet afgeperst.

Het verschil bleek toen begin 1998 de prefect Erignac werd vermoord in Ajaccio, en de aandacht en verontwaardiging er ineens wél waren. De prefect was een hoge staatsvertegenwoordiger uit Parijs. Anders gezegd, zolang de Corsicanen de terreur beperkt hielden tot hun eigen soort, was Corsica geen serieus onderwerp. Vandaar dat amper bekend is dat het eiland inmiddels meer dan 25 'loden jaren' achter de rug heeft, nadat de eerste autobom begin jaren zeventig ontplofte. Geen enkele regering is het sindsdien gelukt de autonomiekwestie op te lossen. Niet met stroop, niet met de harde hand, niet met stokstijf centralisme.

Nu probeert de regering-Jospin het weer eens met toegeeflijkheid. Volgens het akkoord dat eind vorige maand in het Matignon werd gesloten tussen de Franse premier en de nationalisten, krijgt het eiland bepaalde wetgevende bevoegdheden. De klassieke departementale indeling wordt verruild voor één bestuurlijke assemblée voor heel Corsica, en het Corsicaans gaat algemeen worden onderwezen in lager en middelbaar onderwijs. Amper twee weken later knallen de pistolen weer.

Er wordt in de kranten op z'n Frans heel wat over de fundamenten van het akkoord gefilosofeerd. Is de eenheid van de Republiek in gevaar nu er een uitzondering wordt gemaakt? Bestaat de Corsicaanse taal wel, anders dan dat de herders er op z'n Corsicaans naar hun geiten fluiten? De Bretonners, Savoyards, Elzassers en Franse Basken hebben zich al gemeld voor hún uitzonderingsregelingen. Zelfs het probleem van de zeggenschap over de nucleaire afschrikking in een gedecentraliseerde staat wordt op de opiniepagina's niet geschuwd.

Principes zijn reuze interessant, maar daar wringt de Corsicaanse schoen niet. Tientallen jaren van vergeefse terreurbestrijding in Noord-Ierland en Baskenland hebben immers geleerd dat het vrijwel onmogelijk is de nationalisten tevreden te stellen. Een handvol bommenleggers kan een heel land in zijn greep houden. Als de terroristen zijn opgepakt dan wel tot de vrede bekeerd, staan er altijd weer anderen klaar om hun plaats in te nemen omdat terreur nu eenmaal loont.

Verongelijktheid over 'de staat-onderdrukker' is een prettige geestesgesteldheid, die ontslaat van de plicht tot burgerfatsoen en die alle wetsovertredingen rechtvaardigt, van bankroof tot moord. En is het geen mooi gevoel Robin Hood te zijn in een omgeving waar verder nooit iets gebeurt en waar je anders als een naamloze uitkeringstrekker door het leven zou moeten?

'Deze aanslagen vallen in de ook elders in Europa toenemende categorie van geborneerd en hardhandig etnicisme, volgens dezelfde methodes, intimidatie, afpersing, misdaad.' Dat schreef de commentator van de krant Libération gisteren over de jongste ETA-terreur. Het had ook over Corsica kunnen gaan. Daar kun je zien dat het ideaal 'Corsica voor de Corsicanen' in wezen een ideologie van uitsluiting en xenofobie is. Of over Bretagne, waar een paar maanden geleden de eerste dode viel bij een aanslag van regio-militanten op een vestiging van McDonald's.

In het 'Europa van de regio's' hebben folkloristische oprispingen tegenwoordig een krediet waarvan je je kunt afvragen of ze dat verdienen. Het uitvergroten van regionale verschillen levert mooie feesten op. Zoals het Keltische festival in het Bretonse Lorient, waar honderdduizenden mensen op af komen. Tot iemand vroeg of laat ontdekt dat de strijd voor een eigen identiteit alle middelen rechtvaardigt. Zie dan de geest maar weer eens terug in de fles te krijgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden