'Onsmakelijk' en 'verontrustend': kritiek op Wall-Street-rede Obama voor vier ton zwelt aan

De kritiek op oud-president Obama voor het toucheren van 400 duizend dollar voor een toespraak bij een bank wil maar niet betijen. Senator Bernie Sanders noemt de schnabbel 'onsmakelijk'. De net zo progressieve senator Elizabeth Warren is 'verontrust'. Op Twitter wordt Obama voor 'hypocriet' uitgemaakt. En van oud-adviseur Van Jones krijgt Obama één dringend advies: ga eerst op bezoek bij arm Amerika voor je het bedrag laat uitbetalen.

Oud-president Obama vorige week in Chicago. Beeld Getty

Want voor die vier ton (367 duizend euro), verdiend in slechts een uur, moet een modale Amerikaan zeven jaar werken. Laat staan gezinnen die moeten rondkomen met een minimuminkomen.

De tonnen die Obama in september zal opstrijken in New York tijdens een lunch op een conferentie van investeringsbank Cantor Fitzgerald, is ook het bedrag dat hij in één jaar verdiende als president. Op dinsdag nam de oud-voorzitter van de Democraten, Debbie Wasserman Schultz, het op voor de oud-president.

Ze is een van de eerste Democraten die dit doet. Haar boodschap? Zeur niet zo, want Obama is geen president meer en hij mag derhalve aannemen wat hij wil. 'Bemoei je met je eigen zaken', aldus Wasserman Schultz tegen de critici. 'Dit gaat je niets aan.'

Maar volgens oud-adviseur Jones zou de oud-president, die Wall Street volop bekritiseerde tijdens zijn acht jaar in het Witte Huis, er uit moreel oogpunt goed aan doen een 'armoedereis' te maken van zes maanden voor hij het geld accepteert.

Een reis langs de zwarte getto's en langs arm, blank Amerika. Jones, voormalig milieuadviseur van Obama en nog steeds een bewonderaar van de oud-president: 'Ga naar de Appalachen, ga naar de indianenreservaten waar ze niet eens schoon drinkwater hebben. Ga naar South Central, ga naar de grens van Arizona waar nog een heleboel armoede is.'

Een week nadat via Fox Business uitlekte dat Obama zich had laten strikken voor de dikbetaalde toespraak van Cantor Fitzgerald, zwijgt de Democraat nog steeds in alle talen over de commotie. De oud-president, die slechts honderd dagen uit het Witte Huis is, liet het tot nu toe bij een summiere verklaring van zijn woordvoerder.

De Democraten zitten flink in de maag met de Wall Street-beloning van Obama. Het duurde vijf dagen voordat senator Bernie Sanders de oud-president durfde te bekritiseren. Beeld AFP

Agressief

'In 2008 heeft Barack Obama meer geld opgehaald in Wall Street dan welke andere kandidaat ooit', aldus Obama's woordvoerder. 'En toch wist hij daarna de strengste hervorming van Wall Street door te voeren sinds president Roosevelt.' Volgens hem heeft de oud-president het aanbod aangepakt omdat het onderwerp van de conferentie, de gezondheidszorg, hem na aan het hart ligt.

Maar de vraag is of Obama, die overigens al lang miljonair is vanwege zijn succesvolle boeken, het hierbij kan laten. Want de omstreden rede dreigt zijn imago, van de president die na de crisis van 2008 vocht tegen de hebzucht van de Wall Street-bankiers, aan te tasten. 'Ik heb mij niet kandidaat gesteld om daarna rijke politieke donors uit de brand te helpen', zei Obama in zijn eerste jaar, op het hoogtepunt van de kredietcrisis.

Ook vocht hij tijdens zijn presidentschap tegen de armoede en inkomensongelijkheid in de VS. Het bleef aanvankelijk akelig stil onder Democraten toen Obama's gage, twee keer zo hoog als die van Hillary Clinton, bekend werd. Zelfs Warren en Sanders, de grootste critici van Wall Street in het Congres, worstelden dagenlang met de netelige kwestie en roerden zich niet. Totdat ook zij er niet omheen konden.

'Het verontrust mij', aldus Warren, vier dagen na de onthulling van Fox. 'De invloed van dollars op Washington beangstigt mij', aldus Warren in een radio-interview. 'Het bedreigt uiteindelijk de democratie.'

De 400 duizend dollar die Obama nu opstrijkt voor een toespraak, is twee keer meer dan Hillary vraagt. Vorige week donderdag kreeg Obama ook 400 duizend dollar toen hij zich anderhalf uur liet interviewen op een bijeenkomst van adverteerders in New York. Beeld EPA

'Onsmakelijk'

Senator Sanders, die Hillary Clinton hard aanviel tijdens de verkiezingen vanwege haar Wall Street-toespraken, haalde een dag later feller uit. 'Het ziet er niet goed uit, in een tijd waarin de ongelijkheid in inkomens en welvaart zo groot is', aldus Sanders. 'Dit is geen goed idee. Het spijt mij dat Obama deze keuze heeft gemaakt. Het is onsmakelijk. Het was geen goed idee van hem.'

Het tweetal is echter nog altijd een van de weinige prominente Democraten die Obama hardop durven te bekritiseren. De kritiek draait niet zozeer om het feit dat Obama zoveel geld krijgt voor een toespraak. Amerikanen hebben ermee leren leven dat presidenten na hun vertrek uit het Witte Huis 'de portemonnee aanvullen', zoals oud-president George W. Bush het ooit uitdrukte.

Dat Obama ook dik betaald zou worden voor zijn toespraken en boeken over zijn tijd in het Witte Huis, had iedereen wel verwacht. Reden ook waarom niet veel commotie ontstond toen eerder dit jaar bekend werd dat de Obama's samen zo'n 65 miljoen dollar zouden verdienen met hun memoires. Geen enkel ander presidentiëel koppel wist ooit zo'n lucratieve deal te sluiten met een uitgever.

Maar dat de oud-president, die sinds zijn vertrek op vakantie is en aan zijn eerste boek werkt, uitgerekend voor een van zijn eerste toespraken kiest voor Wall Street, wordt door menigeen als een blunder van formaat gezien. Heeft Obama niet geleerd, zo wordt geroepen, van de snoeiharde kritiek vorig jaar op Hillary Clintons Wall Street-toespraken van 200 duizend dollar per stuk?

Obama maakt een foto van Michelle op het jacht van miljardair David Geffen. Beeld AFP

Blok aan het been

Bill en Hillary Clinton verdienden in totaal ruim 200 miljoen dollar met hun toespraken in het land. Maar voor Hillary werd het pas een groot blok aan het been toen Sanders haar aanviel op haar toespraken bij Goldman Sachs en andere omstreden Wall Street-banken.

'Een wijze man zei ooit: 'Ik denk dat je op een zeker moment genoeg geld hebt verdiend', aldus de progressieve Washington Post-columnist Ruth Marcus. 'Dat was Obama in 2010, sprekend over het aan banden leggen van Wall Street. Misschien kan de Obama van 2017 met die wijze man praten. Stel je voor wat voor een krachtige boodschap Obama zou hebben afgegeven als hij dit pad naar rijkdom had afgewezen.'

Marcus is niet de enige die benadrukt dat ze de Obama's de 65 miljoen dollar van hun boekdeals zeker niet misgunt. Een deel hiervan gaan de Obama's schenken aan liefdadigheid. Marcus: 'Dan nog blijft er genoeg over voor de Obama's om zo luxueus te leven als ze willen.' Ook The New York Times, die maandag voor het eerst een commentaar aan de kwestie wijdde, vindt dat Obama het goede voorbeeld moet geven door als eerste oud-president te breken met het vergaren van zoveel mogelijk geld. In het bijzonder in het lezingencircuit.

Nadat senator Elizabeth Warren Obama had bekritiseerd, bemoeide ook president Trump zich met de kwestie. 'Oud-president Obama's Wall Street-toespraak van vier ton verbijstert zijn progressieve aanhang', zette Trump treiterend als kop bij een retweet van een Fox-artikel over de commotie. Beeld Getty

Ontmoedigend

'Het is ontmoedigend dat iemand wiens historische kandidatuur was gestoeld op een moreel onderzoek van de politiek zich nu aansluit bij nagenoeg elke president door te cashen', aldus de krant maandag in het commentaar. 'Nu hij zich gaat toeleggen op het opleiden van Amerika's toekomstige leiders, hebben wij de durf om te hopen dat hij een hogere standaard zal zetten voor gewezen presidenten.'

De ophef komt ook op een ongelukkig moment voor Obama. Sinds hij in januari het Witte Huis verliet, haalde de oud-president namelijk vooral de publiciteit omdat hij zich op vakantie liet omringen door miljonairs en miljardairs.

Eerst doken er foto's van hem op met Virgin-miljardair Richard Branson, kitesurfend met de Brit bij diens eiland in het Carïbisch gebied. Branson is goed voor 5,1 miljard dollar. Daarna kwamen foto's naar buiten van de Obama's op het jacht van film-en muziekmiljardair David Geffen. Geffen is zo'n 6,5 miljard dollar waard. Te zien is hoe Obama, bij het eiland Mo'orea in de Stille Oceaan, op het dek van het bijna 600 miljoen dollar kostende jacht een foto maakt van zijn vrouw Michelle.

De Obama's lieten zich toen ook omringen door onder andere Oprah Winfrey (2,9 miljard dollar), Bruce Springsteen en Tom Hanks. Vorige week liet Obama zich voor het eerst sinds zijn vertrek uit Washington op een openbare bijeenkomst zien. Op de Universiteit van Chicago benadrukte de Democraat dat hij zich wil gaan inzetten om meer jongeren te betrekken bij de politiek. Maar het waren uitgerekend jongeren die vorig jaar tijdens de Democratische voorverkiezingen massaal vielen voor Sanders felle kritiek op Wall Street en de 'hebzucht' van bankiers.

Obama met ondernemer Richard Branson tijdens een vakantie op het privé eiland van Branson, nadat zijn tweede termijn als president van de VS erop zat. Beeld Reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden