Bellen metMaarten Keulemans

Ons wacht een donkere coronawinter, maar het kabinet keuvelt over details: ‘Neem eens een keer je verantwoordelijkheid’

De relatie tussen het Outbreak Management Team en het demissionair kabinet bekoelt nu OMT-adviezen steeds vaker in de wind worden geslagen. Maar hoe eensgezind zijn de wetenschappers onderling over hoe we de donkere winterdagen in het verschiet door moeten? We vragen het wetenschapsredacteur Maarten Keulemans.

Mensen genieten in de Amsterdamse horeca zolang het nog kan. Beeld Joris van Gennip
Mensen genieten in de Amsterdamse horeca zolang het nog kan.Beeld Joris van Gennip

We hadden toch afgesproken dat het deze winter klaar zou zijn met dat virus?

‘Die voorspellingen rekenden buiten de besmettelijkere deltavariant. Die blijkt echt een gamechanger. Bovendien beschermen de vaccins toch iets minder goed dan gehoopt. Wel tegen ziekenhuisopname en zeker ic-opname, maar minder goed tegen infectie. En dan heb je ook nog de redelijk grote groep ongevaccineerden en de mensen die wel relatief makkelijk in het ziekenhuis belanden. Dat is een beetje de dodelijke drieslag waarin we nu gevangen zitten.’

‘Ondertussen zitten we met politici die constant maar de deuren willen openen. Ze zijn bezig met de overgang van 3G naar 2G, of de horeca om 6 uur of 8 uur dicht moet. Alsof er helemaal geen besef is dat we nog steeds midden in een pandemie zitten. Het wordt weer winter, er zullen veel besmettingen blijven rondgaan. Maar de politiek is nog niet in staat om daar een antwoord op te vinden.’

Hoeveel chagrijn merk je daarover bij virologen en epidemiologen? De politiek heeft nu al een paar keer OMT-adviezen genegeerd.

‘Ik proef zeer veel irritatie. Wetenschappers merken dat politici alleen maar proberen te redden wat er te redden valt en geen heftige beslissingen willen nemen. De OMT-adviezen zijn voorzichtig, terughoudend en academisch van toon. Maar dit kabinet moet je als een kind toespreken. Zoals Marc Bonten deze week zei bij Nieuwsuur: de politiek keuvelt over details, maar dat is niet wat er nu moet gebeuren. Daar loopt het OMT nu tegenaan.’

Hoe eensgezind zijn virologen nog over de weg naar voren toe?

‘Er zijn een aantal denkrichtingen. In algemene zin is het OMT het erover eens dat de basisregels beter moeten worden nageleefd. Thuisblijven bij klachten, het houden van afstand, daarmee begint het stoppen van verspreiding. Maar nu blijkt dat burgers dat niet goed doen, heeft het OMT daarop geen goed antwoord. Alsof je naar een rokende auto wijst, machteloos constateert dat hij het niet meer doet, maar zelf niet probeert onder de motorkap het probleem op te lossen.’

‘Tegelijkertijd is het aan de politiek om keuzes te maken. Zoals rechtsfilosoof Roland Pierik mij woensdag zei: we willen geen code zwart in de ziekenhuizen, we willen geen lockdown en we willen geen vaccinatiedrang. Dat lijkt niet allemaal tegelijkertijd te kunnen. Overigens schieten de cijfers op dit moment overal omhoog. Ik heb op Twitter een grafiekje gezet van de stijgende besmettingscijfers in allerlei landen, met ‘winter is coming’ als bijschrift. Alle landen worden hier toch weer door overvallen en zitten in hetzelfde schuitje.’

We weten inmiddels bijna alles over dit virus. Hoe kan het dat we ons steeds laten verrassen?

‘Het is ook niet echt een verrassing. De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) heeft afgelopen zomer een rapport geschreven. Daarin staat dat we de komende winters waarschijnlijk nog een of meerdere vrije heftige golven zullen zien. We wisten dat dit kon gebeuren.’

‘Maar door de verhalen van het kabinet dat vaccins alles zouden oplossen, hebben veel mensen het idee gekregen: we zouden er toch vanaf zijn? Ik vind dat de politiek aan te rekenen. Als je mondkapjes gaat afdoen en gaat zingen ‘zeg mondkapje, waar ga je hene’, zoals minister Grapperhaus deed... Als je alleen maar bezig bent met QR-codes, terwijl die in essentie niet heel veel te maken hebben met het stoppen van virusverspreiding… Het is allemaal zo onhandig.’

‘Het zou ook heel goed zijn als het kabinet zijn fouten toegeeft. Waarom zeg je niet gewoon dat je bepaalde zaken verkeerd hebt ingeschat? Ik denk dat je zo veel beter de neuzen weer één kant op krijgt, dan via een met tegenzin afgekondigde boodschap van: ‘Wij hadden het ook niet verwacht, maar de burgers houden zich niet goed aan de basisregels en vaccineren te weinig.’ Neem eens een keer je verantwoordelijkheid.’

In de Champions League zaten de Engelse voetbalstadions deze week vol. Hoe kan het in het VK nog zo goed gaan, met een licht maatregelenpakket?

‘Daar zou ik mij in moeten verdiepen. Wat ik er wel over kan zeggen: garantie tot de voordeur. We hebben erg de neiging om constant te kijken naar landen die het op een bepaald moment beter doen dan wij en dan te roepen: zie je wel! Duitsland was zo goed als van het virus af, Denemarken schafte de coronapas af, in Portugal ging het fantastisch nadat ze een duikbootkapitein het vaccinatieprogramma lieten leiden. Nu lopen de besmettingen in al die landen op. Dit soort vragen kun je echt pas over een jaar, of een aantal jaar, beantwoorden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden