'Ons volk wordt geleidelijk wakker'

Dankzij haar populaire blog 'Generatie Y' groeide de Cubaanse dissidente Yoani Sánchez uit tot een wereldster. Onlangs mocht ze eindelijk uit Cuba reizen. Deze week is ze in Nederland.

'De eerste symptomen van mijn lange en intense reis worden zichtbaar. Ik word wakker en vraag me af waar ik ben, welke dag het is en in welke tijdzone ik zit', twittert de Cubaanse blogster Yoani Sánchez deze week vanuit Amsterdam. 'Ik moet alle tijd inhalen waarin ik niet van het eiland af kon. Ik ben het verplicht aan mezelf. En aan anderen die Cuba nog steeds niet uit mogen reizen.'


Twintig keer probeerde de 37-jarige Sánchez, inmiddels een van de bekendste dissidenten van Cuba, haar land te verlaten sinds 2006. Pas nadat president Raúl Castro begin dit jaar de regels voor het uitreizen versoepelde, lukte het - tot haar verrassing. Sánchez begon meteen aan een wereldtoer van meer dan tachtig dagen: door Latijns-Amerika, Europa en de Verenigde Staten.


Een intense reis, zegt ze, waarbij ze spreekt met mensenrechtenactivisten, politici, maar vooral veel met journalisten. Niet zozeer om geïnterviewd te worden, maar om te leren over moderne journalistiek en om 'technische ideeën' op te doen. 'Ik wil mijn kennis op Cuba verspreiden als een virus, dat is mijn strategie', zegt de activiste.


Sánchez begon in 2007 met haar blog 'Generatie Y'. Ze vertelt op dat blog over het dagelijks leven op Cuba en over de keerzijde van de communistische heilstaat, over de repressie. Ze verwierf er wereldwijd een miljoenenpubliek mee. Op Twitter heeft Sánchez 450 duizend volgers. Ze leert andere Cubanen de technische kneepjes van het bloggersvak.


Sánchez vertegenwoordigt een nieuwe generatie dissidenten. Ze ontving diverse internationale prijzen voor haar pionierswerk. Want pionieren is het, op een eiland waar gewone burgers geen internet hebben.


Haar eerste blogs bracht ze verkleed als toeriste naar hotels, omdat Cubanen destijds niet het internet op mochten. Inmiddels is dat wel toegestaan, maar een uurtje internet kost bijna eenderde van een maandsalaris. 'Dus feitelijk zijn de Cubanen nog steeds afgesloten van het net', zegt ze.


U bent het boegbeeld van de Cubaanse bloggers. Hoe ziet die beweging er uit?

'Op Cuba zijn inmiddels zo'n 300 alternatieve bloggers die over allerlei onderwerpen bloggen, van Cubaans eten tot politiek activisme. Zij moeten het internet op in hotels of ambassades. Voor Cubanen zijn veel van die blogs verboden, maar we verspreiden ze via usb-sticks en cd's. De regering kan moeilijk op elke straathoek een politieagent neerzetten om op usb's te controleren. Dus de informatie bereikt de Cubanen op een ingewikkelde manier. Maar ze bereikt ze wel en dat heeft impact in een land waar alle media in handen zijn van de staat.'


Hoe reageren de Cubaanse autoriteiten?

'Ze proberen mijn lessen te verhinderen. Ze maken ons zwart via een eigen bloggersoffensief. Ze doen invallen en confisqueren onze usb's en de telefoons waarmee we onze tweets sms'en. Er zijn arrestaties. Er is fysieke repressie. Je loopt over straat, er stopt een auto naast je met drie mannen in burger. Ze sleuren je de auto in, bedreigen je en slaan je en laten je ergens achter langs de kant van de weg. Dat is de repressie onder president Raúl Castro.'


In een van uw eerste blogs in 2007 schreef u dat een burger die zijn rechten opeiste op Cuba als een zonderling werd gezien. Hoe is dat nu?

'Onverschilligheid is nog steeds de vaakst voorkomende houding op Cuba. Maar er zijn steeds meer mensen die wakker worden uit de apathie. Muzikanten die kritische liedjes zingen, kunstenaars die tegen de censuur optreden, bloggers. De groep kritische mensen heeft zich verbreed en probeert nieuwe methoden uit. '


Raúl Castro voerde economische hervormingen door. Werkt hij toe naar een ander Cuba?

'Het enige doel van de hervormingen is behoud van de macht. De druk van binnen en buiten Cuba noodzaakten Castro een ventieltje open te draaien voor wat meer lucht, maar het is vooral cosmetisch. Het gaat te langzaam en het gaat niet ver genoeg. Misschien dat het recente overlijden van de Venezolaanse president Hugo Chávez hem zal dwingen tot snellere hervormingen - mocht de steun uit Venezuela afnemen. '


Zou dat alsnog kunnen leiden tot een Cubaanse lente?

'Ik denk het niet. Cuba heeft geen grote groep jongeren, wij zijn een land van ouderen. Vrouwen op Cuba krijgen gemiddeld 1,4 kinderen en emigratie is nog altijd de meest gebruikelijke vorm van rebellie. Niemand bedenkt om te demonstreren tegen de lage salarissen of slechte arbeidsomstandigheden. De meerderheid van de Cubanen kent geen vakbond, kent niet het recht op demonstratie. Het opbouwen van een cultuur van burgerschap is nog een heel lang proces. Wat dat betreft is het land nog een broze baby.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden