ReportageStaking streekvervoer

‘Ons is niets verteld van een staking’

In heel Nederland staan bussen stil door het verharde conflict in het streekvervoer. Publieksvriendelijke acties? Daar doen de chauffeurs even niet aan.

Wachtende bus passagiers bij het Utrecht Centraal. Door stakingen in het streekvervoer en het stadsvervoer, in Utrecht, ligt een groot deel van het openbaar vervoer plat.

Jordi Castilla en zijn vriendin zijn net geland op Schiphol. Ze komen uit Barcelona, en reizen nog dezelfde avond door naar Buenos Aires voor een vakantie. Die overstaptijd van negen uur willen ze benutten om even Amsterdam te bezoeken.

En daar staan ze dan, wachtend op bus 397 die maar niet wil komen. ‘Ze hebben gezegd dat we hier moeten wachten’, zegt Castilla. Het duurt even voor hij de situatie door heeft: hij kent het Engelse woord voor staking niet, en snapte tot nu toe van de uitleg van de Connexxion-mensen in gele hesjes helemaal niet. 

‘Maar we hebben net kaartjes gekocht’, zegt hij verbijsterd: 6 euro per stuk. ‘De kaartjesverkoper heeft helemaal niets gezegd over een staking, en heeft trouwens ook niets gezegd over de mogelijkheid om per trein te reizen. Is dat goedkoper?’, vraagt hij vol ongeloof. ‘Het is de eerste keer dat ik in Nederland ben, en dit levert geen goede indruk op.’

Castilla wordt met de minuut wanhopiger. Daar gaat een rode bus met ‘zijn’ nummer 397, maar hij stopt niet. Dan toch maar per trein, ‘maar de aardigheid gaat er zo wel gauw af’, moppert hij. Ze zijn nog maar net uit zicht, of daar stopt alsnog bus 397. Die kaartjes van 6 euro had Castilla niet hoeven kopen: vanwege de staking hoeft niemand in te checken.

De bus voert langs de garage van Connexxion, waar vijftien stakers in het milde middagzonnetje klaar staan om stakers in te schrijven. ‘Kijk eens’, glundert Mano Mica van onder zijn rode actiepet, en toont een dik pak inschrijfformulieren. Hij wijst naar de parkeerplaats: tientallen bussen staan er. ‘Normaal zijn al die bussen op pad’, zegt hij.

Onwil bij de bonden

Nederland wordt woensdag opnieuw getroffen door een staking  in het streekvervoer.  Dat ligt nu zelfs landelijk plat, wat het CNV betreft in elk geval tot zaterdag, wat de FNV betreft voor onbepaalde tijd, tot de werkgevers instemmen met de eisen.  Al maanden worstelen bonden en werkgevers aan de onderhandelingstafel. De bonden eisen 3,5 procent loonsverhoging, vermindering van de werkdruk en een gegarandeerde plaspauze van vijf minuten per 2,5 uur. In januari bereikten de onderhandelaars een akkoord, maar de leden van de bonden verwierpen dat. Sindsdien zijn er al diverse korte stakingen georganiseerd.

Vorige week kondigden ze een nieuwe aan. De partijen probeerden die nog af te wenden door twee bemiddelaars in te zetten en de staking twee dagen uit te stellen, maar dat hielp niet. De FNV vindt dat ze goede voorstellen heeft gedaan, maar de werkgevers willen niks. ‘Dit is botte onwil.’

Volgens werkgeversvoorman Fred Kagie zit de onwil juist bij de bonden. 'Wij vroegen veertien dagen de tijd om ze door te rekenen. Zomaar de dienstregeling aanpassen gaat niet.' Elke dag dat er wordt gestaakt, kost de bedrijven 1,5 miljoen euro, stelt hij. 

Hoe dan ook: de onderhandelingen strandden, de sfeer is slechter dan ooit. Volgens de werkgevers worden werkwillige chauffeurs  op de foto gezet. Klopt, erkent de FNV, om te kunnen bewijzen dat uitzendkrachten worden ingezet als stakingsbreker. Volgens de bond worden juist de stakers geïntimideerd; chauffeurs zouden van tevoren zijn gebeld door hun werkgever om niet mee te doen.    

Volgens de FNV is de staking een succes: 85 procent van de chauffeurs staakt. Onzin, zegt Fred Kagie van werkgeversvereniging VWOV. Gemiddeld staakt volgens hem slechts 60 procent van de chauffeurs. ‘In Utrecht rijdt 70 procent van de bussen. In Groningen, van oudsher een rood bolwerk, rijdt 40 procent. In Brabant en Limburg wordt meer gestaakt, maar ook daar rijdt 25 procent.’ Op Schiphol zijn stakers en werkwilligen van busmaatschappij Connexxion het er ruwweg over eens: zeker driekwart van de chauffeurs staakt.

Vast contract

Maar had dat niet wat publieksvriendelijker gekund? Mano Mica bij de stakingspost van de FNV op Schiphol denkt van niet. ‘We hebben in 2008 publieksvriendelijke acties gevoerd. Maar toen hielden de werkgevers toch ons loon in, en de vakbond betaalde niet uit omdat het geen staking was. Dus publieksvriendelijk, dat doen we niet meer.’

Tegen werkwillige collega’s wil hij wel vriendelijk zijn. Jerry van Duivenbooden komt net van de bus en loopt in uniform langs de FNV-post, naar zijn auto. Stakers en werkwilligen wisselen enkele woorden, heel vaak het woord respect, en dan stapt hij in zijn auto. Waarom Van Duivenbooden werkt? ‘Ik heb net een vast contract. Daar ben ik heel blij mee. Ik vind het niet mijn taak om dan meteen te zeggen dat ik de cao niet goed vind.’ Op deze manier ontstaat er vanzelf een werkverdeling: ‘Ik zorg zo voor de klanttevredenheid, zij zorgen voor een betere cao.’

Op diverse NS-stations was woensdag geen ov-fiets meer te krijgen. Een topdag  voor taxichauffeurs lijkt het, maar dat blijkt tegen te vallen. Said Kasmi staat met een officieus ogend geel bordje, met het opschrift ‘officiële taxi’, klanten te lokken. ‘Nee, weinig klanten’, klaagt hij. En taxichauffeur Anouar, bij de taxistandplaats, heeft hetzelfde idee: ‘Het is volgens mij rustiger dan anders.’

Dan roepen Connexxion-mensen in gele hesjes weer iets over de perrons, om verwarde klanten te lokken. Met de handen aan de mond: ‘Deze bus gaat ook naar P40!’ De chauffeur wacht nog maar even tot de zich haastende reizigers zijn ingestapt. Waarom hij niet staakt? ‘Ik ben uitzendkracht.’

Gewoon naar school

De vakbonden beschouwen de eerste dag in de staking in het streekvervoer als een succes, maar de ontwrichting viel mee. De ANWB telde in de ochtendspits 125 kilometer file, waar normaal in deze tijd van het jaar 100 kilometer staat. Die 25 extra kilometers waren dan weer niet aan de staking te wijten, maar aan een paar ongelukken, aldus de ANWB. De scholen zagen in de staking geen goede reden voor afwezigheid. ‘De staking is ruim van tevoren bekendgemaakt, waardoor het niet geldt als overmacht’, schrijft de brancheorganisatie VO-raad. Ook de organisaties van mbo en hbo eisten dat hun studenten gewoon kwamen opdagen. Dat reizigers naar alternatieven zochten bleek bij de verhuur van ov-fietsen: die was duidelijk groter dan normaal. Volgens de NS was er om 11 uur ’s morgens in veel stations geen huurfiets meer te krijgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden