'Onrustig' bij AIVD na plots opstappen van collega's

Onder het personeel van inlichtingendienst AIVD bestaat 'onrust' en 'ongenoegen' over bezuinigingen en het vertrek van een aantal collega's. Dat zeggen meerdere bronnen bij de dienst, die anoniem willen blijven.

Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Ronald Plasterk en hoofd AIVD Rob Bertholee (R) tijdens de presentatie van het jaarverslag van de inlichtingen- en veiligheidsdienst. Beeld anp

Onlangs moesten een paar werknemers de dienst verlaten nadat hun 'Verklaring van Geen Bezwaar' werd ingetrokken. Volgens de ingewijden heeft de AIVD-leiding daarbij 'ongelukkig gecommuniceerd'.

Oud-AIVD-medewerker Kees-Jan Dellebeke zei zaterdag in NRC Handelsblad dat door verkeerde politieke beslissingen en fouten van de dienstleiding een 'explosieve situatie' is ontstaan bij de dienst. Medewerkers zouden woedend hebben gereageerd toen de AIVD-leiding een discussie hierover op het intranet afkapte.

Volgens oud-medewerkers van geheime diensten is de mogelijkheid van interne tegenspraak van groot belang, vooral bij het bewaken van de kwaliteit van inlichtingenproducten, de tevredenheid van het personeel en het management. Het gevaar dreigt dat er, als kritiek binnenshuis geen kans krijgt, wordt gelekt. De dienstleiding van de AIVD moet tegenspraak stimuleren, menen zij.

De AIVD-bronnen weerspreken een explosieve situatie, maar erkennen wel dat het onrustig is. Zij wijten dat allereerst aan de bezuinigingen die het kabinet in 2012 oplegde. De AIVD verloor toen eenderde van zijn budget. Daardoor vertrokken ervaren mensen, onder meer naar de militaire inlichtingendienst MIVD. Een bron daarover: 'Uiteraard heeft dat tot pijn geleid. We weten dat mensen ongelukkig waren.'

Extra geld

Die bezuinigingen werden al snel teruggedraaid toen vanaf 2013 het probleem rond Syriëgangers zichtbaar werd. Het budget van de AIVD is inmiddels door extra geld op het hoogste niveau ooit: 213 miljoen euro per jaar. Toch waren de gevolgen van de bezuinigingen lang voelbaar.

Ongenoegen in de dienst is niet nieuw. In de periode van Gerard Bouman (2007-2011) zorgden politiemensen zonder inlichtingenervaring voor veel interne onrust. De AIVD dreigde te verworden tot een politieorganisatie met als motto 'snel boeven vangen', waarbij het inlichtingenwerk met een langere adem in de verdrukking kwam.

Recentelijk is er een discussie over vertrekkende collega's ontstaan. Dellebeke zei in NRC Handelsblad dat het ging om vijf personen die op straat werden gezet omdat zij onder meer wegens echtscheiding of hypotheekschuld chantabel zouden zijn. Vroeger hadden de bedrijfsmaatschappelijk werkster en de bedrijfsarts hierbij een prominente signalerende functie.

Volgens AIVD-bronnen moest een inhaalslag worden gemaakt bij de herhaalonderzoeken. Eens in de vijf jaar wordt zo'n onderzoek gedaan, maar de dienst liep daarmee wat achter. Daardoor werden in een relatief korte periode veel mensen onderzocht. Dat leidde tot het ontslag van enkele personen. Dat zou alleen zijn gebeurd na uitgebreid onderzoek en met gegronde redenen, zoals bijvoorbeeld een relatie met iemand in het buitenland.

Hypotheekschuld is nooit een reden voor ontslag, zeggen de bronnen. In één geval ging het om een persoon met een lange staat van dienst. Dit leidde 'enkele weken geleden' tot discussie. Ook een wervingsadvertentie met daarin het vereiste van 'wo-niveau' in plaats van een wo-diploma leidde bij personen met een vergelijkbaar profiel tot vragen. CDA, D66 en de groep Bontes/Van Klaveren willen morgen tijdens het Vragenuurtje in de Tweede Kamer uitleg van verantwoordelijk minister Ronald Plasterk (PvdA).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden