Onrust over sluiting Polarewinkels

De tijdelijke sluiting van de Nederlandse boekwinkels van Polare, kort nadat het moederbedrijf optimistische berichten had verspreid, roept veel vragen op.

AMSTERDAM - De twintig Nederlandse boekhandels van Polare zijn vanaf vandaag 'tijdelijk' dicht. Ook de webshop is gesloten. De oorzaak van de sluiting is een conflict tussen Polare en het Centraal Boekhuis (CB), de centrale distributeur van boeken in Nederland.


Polare liet maandag in een persbericht weten dat het 'om het voortbestaan veilig te stellen' noodzakelijk is de winkels, waaronder grote namen als Scheltema, Donner en Broese, te sluiten. Alleen de voormalige Slegtewinkels in België en de Nederlandse 'outletstores' blijven open. De onderneming zegt de strategie te moeten herzien, nadat het vorige week een nieuwe betalingsregelingen had gesloten met CB. Die deal dwong CB af door twee weken geleden de levering van boeken te aan Polare te staken.


In een optimistisch persbericht schreef Polare vorige week nog 'de toekomst met vertrouwen tegemoet te zien' en blij te zijn dat klanten en leveranciers 'slechts beperkt hinder hebben ondervonden' van de tijdelijke leveringsproblemen. Het persbericht van maandag heeft een andere toon.


Om de 'impasse te doorbreken zag Polare zich genoodzaakt akkoord te gaan' met de eisen van CB, is de lezing. Nu het stof is neergedaald denkt de investeringsmaatschappij ProCures, sinds twee jaar de eigenaar van de boekhandels van Selexyz en De Slegte, dat 'de ontstane situatie onvoldoende toekomstperspectief biedt'.


Toen Selexyz in 2011 failliet ging, was curator Jan Dingemans er juist alles aan gelegen de deuren met hulp van CB en huisbankier ABN Amro open te houden, zodat er in elk geval geld binnenkwam om de salarissen en de huur te betalen. 'Maar als wij nu opengaan, bestaat het risico dat schuldeisers beslag leggen op onze omzet en dat uitgevers en schrijvers daardoor uiteindelijk geen geld krijgen', zei directeur Jan van de Wouw maandagavond in Pauw & Witteman.


In de boekenwereld vrezen uitgevers inderdaad een chaotisch faillissement. In de winkels en pakhuizen van Polare staan honderdduizenden boeken waarvoor zij vaak nog geen cent hebben ontvangen. Er zouden 'wildwesttaferelen' ontstaan als alle schuldeisers zich op die boedel storten.


Polare, dat zegt een paar miljoen euro nodig te hebben 'om in mei weer zwarte cijfers te kunnen schrijven', hoopt een faillissement met onder meer nieuwe geldschieters te voorkomen. Het is naar eigen zeggen 'in gesprek met geïnteresseerde partijen'.


Het sluiten van de deuren kan ook een stap zijn naar een overname, zegt curator Jan Dingemans. Een overnemende partij kan vragen alle kassa's even stil te zetten om te bepalen wat de waarde is van alle afzonderlijke bedrijfsonderdelen. Juist bij een ingewikkeld bedrijf als Polare, met verschillende boekhandels onder een centrale moedermaatschappij, is dat goed denkbaar. Bronnen binnen de boekenwereld melden dat er zeker interesse is voor bepaalde winkels van Polare. Vooral Broese, al sinds de 18de eeuw een begrip in Utrecht, zou zelfstandig een lang leven beschoren zijn.


De jonge investeringsmaatschappij ProCures kocht in 2012 de failliete boedel van Selexyz voor 3,5 miljoen euro. Zij was toen al eigenaar van ramsjgigant De Slegte. Het doel was kosten te besparen door de twee ketens per stad in één pand te laten trekken en intussen nog wat geld te verdienen door de huurcontracten door te verkopen.


Bij die overname moest CB een flinke veer laten door uitstaande rekeningen af te schrijven en een achtergestelde lening te verstrekken. Die verliezen worden gedeeld door de boekverkopers en de uitgevers, die gezamenlijk eigenaar zijn van CB. Dat deden zij destijds omdat de winkels, ondanks de opkomst van bol.com en andere online boekhandels, nog altijd goed zijn voor ruim 10 procent van de Nederlandse boekverkoop. De grote huizen zien de winkels als geweldige etalages voor hun bestsellers. Kleinere gespecialiseerde uitgeverijen willen de keten behouden omdat er genoeg ruimte op de planken is voor hun nicheboeken.


Na twee jaar van almaar dalende boekverkopen en gedoe rondom ProCures, dat ook verwikkeld is in een rommelige overname van de Free Record Shop, is het vertrouwen in de investeerders afgekalfd. 'Mannen met schoenen van kangoeroeleer zonder verstand van het boekenvak', zegt een uitgever. Dat gebrek aan vertrouwen leidde afgelopen weken dus strengere eisen van CB, en nu de sluiting.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden