Onrust over 'mantelzorgboete'

Veel families blazen de plannen af om met hun hulpbehoevende ouders te gaan samenwonen omdat ze vrezen dat deze dan gekort worden op de AOW. Een gepensioneerde die met zijn kind gaat samenwonen, ontvangt vanaf juli volgend jaar een lagere AOW-uitkering.

UTRECHT - Deze zogeheten kostendelersnorm blijkt kinderen te frustreren die voor hun ouders willen zorgen, zegt een woordvoerder van Mezzo, de landelijke vereniging voor mantelzorgers en vrijwilligers.


Vanaf 1 juli 2015 geldt: als een AOW'er met zijn kind gaat samenwonen, ontvangt hij aanzienlijk minder pensioenuitkering van de overheid. Het gaat om de helft van het minimumloon, 300 euro minder dan een volledige AOW-uitkering (1.040 euro). Dit is geregeld in de Wet werk en bijstand, die in februari door de Tweede Kamer werd aangenomen. De Eerste Kamer moet de wet nog goedkeuren.


De regel heeft al de bijnaam 'mantelzorgboete'. Mezzo krijgt er steeds meer bezorgde telefoontjes over. 'Meerdere families hebben door de angst voor een korting op het basispensioen hun plannen in de ijskast gezet. Sommige ouders en kinderen die al samenwonen vrezen de kosten niet meer op te kunnen brengen. De maatregel wordt als onrechtvaardig ervaren, als een straf, een belemmering.'


Ook de ouderenbond ANBO ontvangt berichten van ouderen die deze korting op de AOW vrezen. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) voorspelde eerder dat deze wet de mantelzorg veeleer zal afremmen in plaats van stimuleren. 'Dit staat haaks op het feit dat de gemeenten de eigen kracht van de mensen willen stimuleren door ook het netwerk van de betrokkene in de zorg te betrekken.'


Staatssecretaris Jetta Klijnsma (PvdA) vindt de kostendelersnorm rechtvaardig. 'Mensen die samen in een huis wonen, hebben schaalvoordelen omdat ze kosten kunnen delen. Ik vind dat dit voordeel in de uitkeringshoogte terug kan komen.'


De betreffende families zeggen dat zij juist eerder duurder uit zijn, bijvoorbeeld omdat ze het huis moeten aanpassen en veel tijd kwijt zijn aan de (onbetaalde) mantelzorg.


In het Kamerdebat over de nieuwe wet - die met steun van de oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP werd aangenomen - erkende Klijnsma dat het om een bezuinigingsmaatregel gaat. 'U hoort mij dan ook niet zeggen dat het een leuke maatregel is', zei ze. 'Maar het is een gegeven dat als je samen een huis kunt huren dit per definitie voordelen oplevert ten opzichte van de situatie waarin ieder afzonderlijk een huis huurt.' Verder verwees Klijnsma naar de gemeenten die verantwoordelijk worden voor de ondersteuning van mantelzorgers.


De gemeenten maken het kinderen en ouderen nu nog vaak lastig als ze willen samenwonen. Netwerk Notarissen, waarin 160 notariskantoren zijn verenigd, spreekt van een 'oerwoud' van regels en wetten. 'De gemeenten zijn onvoldoende voorbereid op inwonende ouders. Volgens de VNG handhaven de gemeenten slechts de regels van de rijksoverheid.


De notarissen vinden dat de overheid - lokaal en nationaal - een 'holistische visie' moet ontwikkelen op het onderwerp inwonende ouders, zodat de regelgeving de mantelzorg stimuleert in plaats van frustreert.


Dat vindt ook de ouderenbond. ANBO-directeur Liane den Haan zegt: 'Bij de grootschalige cultuurverandering naar een participatiesamenleving die de overheid wil, moeten de regels meewerken. Initiatieven om langer thuis te blijven wonen, moeten juist gestimuleerd worden en niet ontmoedigd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden