NieuwsVluchtelingencrisis

Onrust onder asielzoekers die onverwacht een status in Griekenland hebben gekregen

Onder asielzoekers die dit jaar via Griekenland naar Nederland zijn gereisd, is grote onrust ontstaan. Een aantal van hen heeft totaal onverwacht een Griekse verblijfsstatus gekregen en dreigt nu te worden teruggestuurd. Zij vrezen in Griekenland op straat te belanden.

Vluchtelingen in een kamp op het Griekse Lesbos. Stichting VluchtelingenWerk spreekt in het licht van de Moriadeal van een ‘dubieuze goocheltruc’. Beeld Joris Van Gennip
Vluchtelingen in een kamp op het Griekse Lesbos. Stichting VluchtelingenWerk spreekt in het licht van de Moriadeal van een ‘dubieuze goocheltruc’.Beeld Joris Van Gennip

Uit documenten en gesprekken die de Volkskrant voerde met asielzoekers en juristen blijkt dat afgelopen maanden zeker enkele tientallen asielzoekers uit Syrië en Jemen plots te horen kregen dat zij terug moeten naar Griekenland, omdat het land een status heeft verleend.

Officieel zijn deze mensen daarmee geen asielzoekers meer. Dit is juridisch gezien van belang, omdat de Raad van State, de hoogste Nederlandse bestuursrechter, en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens eerder bepaalden dat de omstandigheden in Griekenland zo ondermaats zijn dat asielzoekers niet zomaar kunnen worden overgedragen op basis van de Dublinverordening. Deze EU-regel schrijft voor dat het land waar een asielzoeker als eerste voet aan de grond heeft gezet verantwoordelijk is voor de procedure. 

Het ministerie van Justitie zegt in een reactie dat asielzoekers die in een andere EU-lidstaat bescherming hebben gekregen en niet bijzonder kwetsbaar zijn, inderdaad terug moeten. ‘Het in Nederland ingediende asielverzoek wordt dan niet-ontvankelijk verklaard.’

Lange wachttijden

Syriërs en Jemenieten, die vrijwel zonder uitzondering een verblijfsstatus krijgen, behoren tot de grootste asielnationaliteiten in Europa: afgelopen jaar arriveerden zo’n 5.000 Syriërs en 800 Jemenieten in Nederland. 

De asielverzoeken van degenen die via Griekenland zijn gereisd, worden door immigratiedienst IND nader onderzocht om te kijken of de betreffende asielzoekers een status hebben gekregen. Vanwege de achterstanden die de IND heeft in de afhandeling van asielaanvragen, gaan hier vaak maanden overheen. 

‘Je zou je in dit geval kunnen afvragen of de aanvragen van deze groep onder op de stapel worden gelegd, in de hoop dat Griekenland intussen een besluit neemt’, zegt Jorrit Rijpma, hoogleraar Europees recht (Universiteit Leiden).

VluchtelingenWerk stelt dat de extreem lange wachttijden het voor staatssecretaris Broekers-Knol (Asiel) mogelijk maken om deze vluchtelingen ‘op een schaamteloze wijze af te schuiven op een land dat totaal niet in staat is om hen op te vangen’.

De belangenorganisatie, die in het licht van de Moriadeal spreekt van een ‘dubieuze goocheltruc’, verwijst daarmee naar de erbarmelijke humanitaire situatie voor asielzoekers en statushouders in Griekenland. De laatste groep mag dan formeel dezelfde rechten hebben als alle andere burgers, sinds de verkiezing van een centrum-rechtse regering afgelopen zomer hebben statushouders beperkt toegang tot de gezondheidszorg, arbeidsmarkt en woningmarkt.

Deze situatie roept de vraag op waarom Griekenland op afstand statussen verleent. Mogelijk heeft het land vanwege het overbelaste asielsysteem geen zicht op wie er allemaal vertrekt en worden er statussen verleend in de veronderstelling dat de personen nog in het land zijn. Het ministerie van Justitie ontkent de suggestie van migratiedeskundigen dat er een financiële compensatieregeling zou zijn.

‘We komen daar op straat te staan’
Mohammed Al Ahmad, die in een Nederlands asielzoekerscentrum verblijft, heeft een verblijfsstatus gekregen... in Griekenland. ‘Naar mijn weten heb ik helemaal geen aanvraag ingediend’, zegt de stomverbaasde Syriër, die bang is in Griekenland op straat te belanden.

Mokerslag

Voor asielzoekers, die door de achterstanden bij de IND vaak al langer dan een jaar in Nederlandse opvangcentra hun procedure afwachten, komt het nieuws als een mokerslag. ‘Terugkeer zou voor mij en mijn gezin betekenen dat we op straat komen te staan’, zegt de Syrische Mohammed Al Ahmad (26). ‘Mijn twee oudste kinderen, die nog in Griekenland zijn, gaan daar niet naar school. Ze worden niet geaccepteerd. Dat is een van de vele redenen dat ik ben weggegaan.’ 

Asieladvocaten leggen zich niet neer bij de beslissing hun cliënten terug naar Griekenland te sturen. Zij stappen naar de rechter om te bepleiten dat er sprake is van een ondeugdelijke procedure. Sommige van hun cliënten hebben zonder gehoor een status gekregen, wat mogelijk in strijd is met de Europese procedurerichtlijn. 

‘Je kunt je afvragen of het hier gaat om een geldige status’, zegt asieladvocaat Dymfie Cain. ‘Daarbij kan het niet de bedoeling zijn dat deze kwetsbare mensen op zo'n manier worden uitgespeeld.’

Moriadeal
Het kabinet kondigde in september aan om honderd kwetsbare vluchtelingen uit het afgebrande Griekse opvangkamp Moria naar Nederland te halen. Tot grote frustratie van de oppositie en mensenrechtenorganisaties is vooralsnog geen enkele vluchteling overgeplaatst. Volgens staatssecretaris Broekers-Knol (Asiel) valt dit te wijten aan de ingewikkelde Griekse coronaprotocollen en schamele informatievoorziening in het land, maar critici stellen dat het komt doordat Nederland vasthoudt aan de ‘onrealistische’ eis om vijftig alleenstaande jongeren van onder de 14 jaar te laten ophalen. De meeste jongeren in het kamp zijn ouder. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden