nieuws Rusland

Onrust in Rusland om arrestatie bekende Amerikaanse investeerder Michael Calvey

Terwijl president Poetin woensdag in zijn jaarlijkse toespraak beloofde dat investeerders veilig kunnen werken in Rusland, ging de zevende dag van hechtenis in voor de prominentste buitenlandse investeerder in het land. 

De Russische president Vladimir Poetin en hoogwaardigheidsbekleders luisteren naar het volkslied, na afloop van Poetins jaarlijkse rede voor het parlement. Beeld AFP

De arrestatie van Michael Calvey heeft de Russische zakenwereld koude rillingen bezorgd. ‘Een noodsituatie voor de economie’, zei een van de invloedrijkste economen van het land, Aleksej Koedrin, een vertrouweling van Poetin. ‘Een misverstand’, hoopte Herman Gref nog, een andere Poetin-vertrouweling en ceo van Ruslands grootste bank.

Maar een week na de arrestatie zijn de vooruitzichten slecht voor Michael Calvey en daarmee ook voor andere buitenlandse investeerders in Rusland, zo vrezen die.

Calvey, een 51-jarige Amerikaan, heeft sinds 1994 een reputatie opgebouwd als een uiterst voorzichtige investeerder in Rusland. Westerse bedrijven en pensioenfondsen vertrouwden hem met miljoeneninvesteringen in Rusland. Calveys investeringsmaatschappij Baring Vostok bracht 3,3 miljard euro bijeen door beleggingen in Russische bedrijven. Nu dreigt hij 10 jaar de gevangenis in te gaan. Grootschalige fraude, is de aanklacht.

Vals machtsspel

Niemand in de Russische zakenelite lijkt te geloven dat Calvey en vijf van zijn investeringspartners daadwerkelijk gefraudeerd hebben. Er wordt meer rekening gehouden met een vals machtsspel via de veiligheidsdiensten. Calvey is lange tijd verwikkeld in een conflict over eigendom van een middelgrote bank met twee aandeelhouders van die bank. Die twee hebben nauwe contacten met het Kremlin. Een van hen klaagde twee weken geleden bij veiligheidsdienst FSB over Calvey. Een week later zat de Amerikaan achter de tralies.

De zaak is zo hoog opgelopen dat de liberaal geleide centrale bank van Rusland een poging tot bemiddeling voorbereidt, zo melden financiële media. Maar vanuit het Kremlin, waar liberalen en leden van de veiligheidsdiensten voortdurend strijden om invloed, klinkt geen enkele bereidheid tot interventie.

De afgelopen jaren verruwde het investeringsklimaat voor westerse zakenmensen al door politieke problemen tussen Rusland en het Westen. Directe buitenlandse investeringen daalden van 24 miljard euro in 2017 naar 1,7 miljard euro in 2018. Liberalen vrezen dat Calveys arrestatie ervoor zorgt dat de laatste buitenlandse investeerders nu ook weglopen. Want wie blijft als zelfs routinier Calvey achter de tralies kan belanden?

Heel eng

Derk Sauer, een ervaren Nederlandse mediaondernemer in Rusland, noemde Calveys arrestatie op Twitter ‘heel eng’.

Investeringen zijn broodnodig om de Russische economie weer op gang te krijgen. President Poetin wijdde woensdag bijna zijn hele toespraak aan pogingen om de economische problemen op te lossen.

Hij beloofde lagere belastingen en hogere overheidsinvesteringen. Het is tijd om ‘enorme financiële middelen’ in te zetten, zei hij. Rusland heeft een geringe staatsschuld en had vorig jaar een begrotingsoverschot van bijna 3 procent.

Met de financiën van de inwoners is het slechter gesteld. Het reële inkomen van de Russen daalt al zes jaar op rij. Steeds meer mensen kunnen hun rekeningen niet meer betalen en kloppen aan bij de bank: persoonlijke kredieten stegen in 2018 met de helft. Tegelijkertijd gaat de pensioenleeftijd omhoog, in sommige provincies tot boven de gemiddelde levensverwachting.

De onvrede is zichtbaar in demonstraties en opiniepeilingen. Poetins populariteit is gedaald naar het niveau van vijf jaar geleden, naar het niveau van voor de annexatie van de Krim, het Oekraïense schiereiland. Er zijn meer Russen die denken dat het land de verkeerde opgaat, dan Russen die denken dat het de goede kant opgaat.

Maar net als aan zakenmensen beloofde Poetin aan burgers dat ook zij zich geen zorgen hoeven te maken. ‘In de nabije toekomst moeten mensen voelen dat het beter gaat.’

Impopulaire maatregelen in een sputterende economie

Een vergrijzende bevolking en een slinkende beroepsbevolking leiden ertoe dat de Russische overheid steeds meer moet bijleggen om pensioenen uit te betalen. De pensioenleeftijd is in Rusland negentig jaar op rij niet verhoogd. Ook Poetin zou er met zijn handen van afblijven, beloofde hij eerder in zijn presidentschap. Maar de president verbrak die belofte en dat wordt hem niet in dank afgenomen

In de achttien jaar dat Vladimir Poetin president is van Rusland, is het dorp Rodina alleen maar verder afgegleden. De inwoners zijn straatarm en veel mensen kampen er met drankproblemen. Toch blijven ze Poetin zien als hun held, want hij houdt hen veilig, denken ze. Welvaart is voor hen geen vereiste, veiligheid wel: ‘Alleen Poetin kan ons beschermen.’

Poetin wil binnenlandse problemen als corruptie en een stagnerende economie, nog wel eens camoufleren met nucleaire dreigementen en oorlogsretoriek jegens het ‘agressieve’ Westen. Tegen die achtergrond signaleert de aan de Amerikaanse universiteit Georgia Tech docerende Ruslandkenner Dina Chapajeva de zorgwekkende opkomst in Rusland van apocalyptische retoriek.

Het is moeilijk te zeggen hoever de staatsarmen precies reiken in de Russische economie. De federale anti-monopoliedienst waagde zich twee jaar geleden aan een schatting: bedrijven onder controle van de staat zijn verantwoordelijk voor 70 procent van het bruto binnenlands product. Twee keer zoveel als tien jaar daarvoor. ‘Het gaat allemaal om controle voor de machtselite rondom Poetin. Economische redenen voor die nationaliseringen zijn er niet.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden