Onrust in partijtop over grote schoonmaak

De Chinese oud-presidenten Jiang Zemin en Hu Jintao vinden dat hun opvolger Xi Jinping te ver gaat met zijn strijd tegen de corruptie: ze komen via via zelf in beeld.

AMSTERDAM - Aan de top van de Communistische Partij in China is grote onrust ontstaan over de omvang van de anticorruptiecampagne van president Xi Jinping. Twee voormalige presidenten, Jiang Zemin en Hu Jintao, vinden dat hun opvolger te ver gaat. De schoonmaakactie in de politieke en militaire top van het land kan de partij destabiliseren, zo heeft de 87-jarige Jiang vorige maand aan president Xi voorgehouden, aldus The Financial Times.

Gepensioneerde politici plegen in China nog buitengewoon machtig te zijn. In zijn tijd als president, van 1993 tot 2003, moest Jiang zelf voortdurend rekening houden met een groepje 'onsterfelijken' die zich tegen het regeringsbeleid aan bemoeiden. Bij de leiderschapswissel in 2012 was het Jiang zelf die zich als oud-politicus plotseling liet gelden. Bij het partijcongres zat hij midden op het podium en werd hij door de media als 'kingmaker' gezien.

President en partijleider Xi stelt dat de partij alleen kan overleven, wanneer er met de corruptie wordt afgerekend. Behalve 'vliegen' moeten daarom ook 'tijgers' worden aangepakt, zo citeert Xi zijn voorganger Mao. De grootste tijger die hij momenteel in zijn vizier heeft is de 71-jarige Zhou Yongkang, tot 2012 de hoogst verantwoordelijke politicus voor veiligheidszaken in China.

Niet helemaal uitgesloten is dat Xi van Zhou's vervolging afziet nu hij tegenwind ondervindt van zijn voorgangers. Maar waarnemers achten de kans groter dat binnen enkele weken de tenlastelegging tegen Zhou wordt gepubliceerd. Op dat moment wordt hij de hoogste politicus die voor de rechter moet komen sinds de stichting van de Volksrepubliek in 1949. Zhou maakte jarenlang deel uit van het hoogste partij-orgaan, het in 2012 tot zeven leden gereduceerde 'staande comité van het Politbureau'.

In dat toporgaan gold hij als een bondgenoot van de beruchte Bo Xilai. Die politicus opereerde net een niveau lager en gold begin 2012 nog als een mogelijke concurrent van Xi voor het presidentschap. Maar Bo overschatte zijn kansen en kwam in conflict met de hoogste leiders in Peking. Vorig jaar werd hij tot een levenslang veroordeeld vanwege corruptie.

Een eventueel proces tegen Zhou wordt wel als deel twee van de Bo Xilai-affaire aangeduid. China-kenners zien dat niet zozeer als een poging tot het afrekenen met de corruptie, die te zeer in de cultuur is verweven om uit te bannen, maar vooral als een afrekening met politieke tegenstanders.

De grote vraag is hoe omvangrijk die kring van vijanden precies is. Mogelijk behoren ook de oud-presidenten Jiang Zemin en Hu Jintao daartoe. Tot dusver steunden zij openlijk de anticorruptiecampagne. Toen zij zelf aan de macht waren, lanceerden zij die ook. Het grote verschil is dat Xi het niet bij woorden laat en de top niet ongemoeid laat.

Dat bracht Jiang tot de waarschuwing dat de 'voetafdruk van de anti-corruptiecampagne niet te groot kan worden', zo citeert The Financial Times hem. Officieel zou het hem bij die kritiek gaan om het geloof dat de 80 miljoen partijleden in hun leiders moeten behouden. Maar de hoogbejaarde Jiang komt ook zelf in beeld, aangezien hij jarenlang de beschermheer van Zhou was.

Hu Jintao, tot 2012 de eerste man van China, is zijn positie evenmin zeker. Al enige tijd doen geruchten de ronde dat sleutelfiguren in zijn netwerk worden aangepakt. De voornaamste is Ling Hua, een hoge partijbons wiens zoon in 2012 in een Ferrari omkwam bij een verkeersongeval. Dat incident leidde tot veel openlijke kritiek op de luxueuze levensstijl van de partij-elite.

Zet Xi zijn harde aanpak van die elite door dan zal dat hem populair maken bij de bevolking. Nu al wordt zijn macht vergeleken met die van Deng Xiaoping, de laatste echt grote leider van het land. Zet Xi de zaak tegen Zhou door, tegen de wil van zijn voorgangers in, dan zal zelfs de vergelijking met de macht van Mao in zwang komen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden