Onrust in Iraanse steden vlak voor de herinvoering van de Amerikaanse sancties

De Amerikaanse president Donald Trump heeft maandag veel sancties tegen Iran opnieuw opgelegd. Het herinvoeren van de sancties leek al langer het plan van Trump en leidde afgelopen weekend al tot onrust in Iraanse steden.

In diverse steden in Iran was het de afgelopen dagen onrustig, aan de vooravond van de herinvoering van de Amerikaanse sancties. Vrijdagavond vielen demonstranten een islamitische school aan in de stad Eshtehard, honderd kilometer ten westen van Teheran, volgens Iraanse persagentschappen en video’s op social media. Er zijn ook ongeregeldheden in andere steden, verspreid over het hele land. Er wordt gesproken van ‘geïsoleerde’ protesten van enkele honderden betogers, maar dit is al wel een aantal dagen aan de gang.

Beeld uit een video van het Iraanse persbureau Nasim News Agency, waarop te zien zou zijn hoe een Iraanse geestelijke een menigte toespreekt in Mashhad. Foto AFP PHOTO / NASIM NEWS AGENCY

De sjiitische school in Eshtehard werd aangevallen door zo’n vijfhonderd activisten, die probeerden ruiten in te gooien en brand te stichten. De aanvallers riepen leuzen tegen het islamitische regime, berichtte zaterdag het semi-officiële Iraanse persbureau Fars.

Andere steden waar het broeit zijn Shiraz in het zuiden, Ahvaz in het zuidwesten, Mashhad in het noordoosten en Karaj in de buurt van Teheran. Ook in de hoofdstad zelf en in Isfahan in het centrum van het land is er geprotesteerd. Op de sociale media circuleren video’s maar daarvan is de herkomst onbekend.

Hoge inflatie

Een belangrijke reden voor de onrust is de hoge inflatie, die voor een deel wordt veroorzaakt door de val van de Iraanse munt. De vrees voor de terugkeer van de Amerikaanse sancties heeft de rial scherp in waarde doen dalen. Op videobeelden van betogingen was te zien hoe die de afgelopen week vaak begonnen als protest tegen de hoge kosten van levensonderhoud en de corruptie, maar zich al snel richtten tegen de regering. In Teheran riepen demonstranten ‘dood aan de dictator’, volgens een filmpje op social media, dat niet uit onafhankelijke bron kon worden bevestigd.

De berichtgeving – hoe summier ook – lijkt erop te duiden dat de aanstaande herinvoering van Amerikaanse sancties haar schaduw vooruit werpt. President Donald Trump trok zich in mei terug uit het nucleaire akkoord dat zijn voorganger Barack Obama in 2015 met de Iraanse regering had gesloten. Trump vond dat de overeenkomst te weinig garanties bood dat het Iraanse bewind geen kernwapens zal verwerven. Hij kondigde aan de destijds opgeheven sancties weer in te voeren teneinde de Iraniërs te pressen tot een betere deal. Dat gaat vanaf maandag gebeuren.

De strafmaatregelen zullen Iran treffen bij de aankoop van dollars, de handel in goud en andere kostbare metalen, de aankoop van metaal, steenkool en industriële software, en de uitvoer naar de Verenigde Staten van Perzische tapijten en voedsel. Voorts is landen te kennen gegeven dat zij vanaf 4 november alle invoer van Iraanse olie moeten staken op straffe van Amerikaanse financiële vergeldingsmaatregelen.

Maximale druk

Trump wil ‘maximale druk’ uitoefenen op het Iraanse bewind en is ervan overtuigd dat zijn aanpak zal werken. 'De economie is bezig in te storten, er zijn veel problemen. Zij komen straks voor een deal. Zij voelen nu al veel pijn', zei hij in juli op een persconferentie tijdens de Navo-top in Brussel. 

Hij zal in de spaarzame berichten over de onrust in Iraanse steden een eerste bevestiging zien van zijn gelijk. Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Washington liet met een in de Perzische taal gestelde tweet weten: ‘Hoewel het uiteindelijk aan het volk van Iran is om de toekomst van het land te bepalen, steunt Amerika de stem van het Iraanse volk, die zo lang is genegeerd.'

De landen van de Europese Unie zien Trumps beleid met lede ogen aan. Zij willen het nucleaire akkoord in stand houden en zijn daarvoor bereid Trump te trotseren. Europese bedrijven wordt aangemoedigd zaken te blijven doen met Iran. Tegelijk met de herinvoering van de Amerikaanse sancties wordt daarom begin deze week het zogeheten ‘blokkadestatuut’ van kracht dat bedrijven moet beschermen tegen Amerikaanse represailles. Niettemin hebben Franse bedrijven als Total, Peugeot, Renault te kennen gegeven dat zij zich voorbereiden op een vertrek uit Iran. Zij voelen er kennelijk niets voor hun handelsbelangen in de VS op het spel te zetten.

Daarentegen hebben India, China en Turkije gezegd dat zij te afhankelijk zijn van Iraanse olie om zich te kunnen voegen naar de Amerikaanse sancties.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.