Onrust in de Rift

De Keniaanse wonderlopers, superieur bij de recente stadsmarathons van Rotterdam, Boston en Londen, stellen vaak teleur bij Spelen en WK's....

Inhalige westerse managers, zegt de ander.

Hij schrijdt in een prachtig maatpak, compleet met gouden stropdas, de lobby van het Intercontinental Hotel in Nairobi binnen, links en rechts handen schuddend. Met de Nokia in de hand lijkt Paul Tergat op een jonge politicus die aan het begin van een grootse carri staat en die zal eindigen op de zetel van de president van het land.

Dat Tergat, wereldrecordhouder op de marathon (2.04.55), politieke ambities heeft, is een publiek geheim in de Keniaanse hoofdstad. Toch heeft het lid van de Tugen-stam vooralsnog een ander doel voor ogen.

Na de twee zilveren medailles bij de Olympische Spelen van Atlanta en Sydney, steeds verloor hij op de 10.000 meter van kwelgeest Haile Gebreselassie uit buurland Ethiopiheeft hij zijn zinnen gezet op de marathon van Athene.De klassieke voetrace in Attica is slechts vier maanden weg. Hoe moeten we dat rijmen met de zakelijke beslommeringen van deze aimabele man in het Italiaanse maatkostuum, die net een hele dag in zijn kantoor ('import/export') heeft doorgebracht?

De marathon, dat betekent toch dagelijks minstens twee keer trainen, veel rusten, verantwoord eten en verder geen stress aan de kop? Ja, dat is zo, zegt Tergat minzaam, nadat hij weer een gesprekje op zijn mobiele telefoon heeft afgehandeld.

Goed, het lijkt erop dat hij nu zijn tijd verdoet in het smoezelige Nairobbery, verwikkeld in zakelijke activiteiten. 'Ondanks alles houd ik van deze stad.' Het huis van de vijfvoudig wereldkampioen veldlopen staat op 25 kilometer afstand, in de fraaie Ngong-Hills, daar waar Out of Africa-schrijfster Karen Blixen haar farm had.

Heus, zegt Tergat, over enkele weken wordt het maatkostuum in de kast gehangen, en zal ook het mobieltje uitgezet worden. Dan wordt alles gericht op de training voor de marathon van Athene, die ongetwijfeld zwaar zal worden.

In Kenia woedt een nationale discussie over wie Paul de Grote naar Athene mag vergezellen. Er zijn drie atleten per land welkom. De Keniaanse bond zou pas na de grote voorjaarsmarathons een definitieve keuze maken.

Maar voorafgaande aan die wedstrijden lekten de definitieve namen (Eric Wainaina, Sammy Korir) al naar de pers. De winnaars van de recente marathons van Rotterdam, Felix Limo, en Londen, Evans Ruto, werden gepasseerd.

'Door mismanagement bij de bond worden er wel vaker ongelukkige beslissingen genomen', zegt Tergat, voor even niet de diplomaat. Bij vertrek naar WK's cross maakte hij mee dat atleten op het vliegveld te horen kregen dat ze niet mee mochten.

Nog zoiets: In juni dienen de baanvanatleten binnen week de nationale kampioenschappen plus de trials voor de Spelen te lopen. Dat betekent viermaal een 10.000 meter series, finales binnen een kort tijdsbestek. Zo vlak voor de Spelen is dat op z'n zachtst gezegd weinig effectief.

En de keuze voor de marathonploeg voor Sydney, enkele weken vde Spelen zelf, verdiende ook al geen schoonheidsprijs, zegt Tergat. 'Op zo'n manier win je geen hoofdprijzen. Voor een marathon dien je je maanden fysiek, maar zeker ook geestelijk voor te bereiden.'

Driehonderd kilometer naar het noordwesten, in Eldoret, stuurt Moses Tanui zijn vrouw naar de keuken om thee voor de gasten te halen. In 1991 was hij wereldkampioen op de 10.000 meter. In 1993 werd hij het bijna opnieuw, ware het niet dat de jonge Haile Gebreselassie op zijn hiel trapte, waardoor Tanui een schoen verloor. Hij kan zich er nog over opwinden. 'Haile deed het expres.'

Tanui, is samen met Tergat, het schoolvoorbeeld van de Keniaanse atleet die rijk is geworden door het lopen. Deze nieuwe rijken hebben hun geld slim belegd. Ze zijn niet, zoals sommige andere toppers in de Rift Vallei, door de plotselinge weelde aan lager wal geraakt.

Het zijn er nogal wat. Te snel rijk en vervolgens ten onder aan extreem alcoholgebruik. John Ngugi, William Sigei, Amos Biwott, de grote Henry Rono, Richard Chelimo het zijn 'droevige gevallen', zegt Brother Colm O'Connell, leraar in Iten en ontdekker van talent.

Kenneth Cheruiyot, in 2000 winnaar van de marathon van Rotterdam en in 2002 nog tweede, zit in de gevangenis in Nakuru. Hij schoot, na een conflict over een stuk land, een man door het hoofd. Hem wacht de doodstraf.

Daarbij vergeleken heeft Tanui een klein probleem, waar hij toch, vier jaar na dato, nog vol ingehouden woede over praat. In 2000 was hij geselecteerd voor de marathon van Sydney. Een paar weken voor vertrek kreeg hij echter te horen dat hij niet mee mocht. Argument: hij zou niet hebben getraind. Maar de tanige Tanui had juist wkeihard getraind, had voor de Spelen tal

lucratieve wegwedstrijden afgezegd.

Tanui wilde in 2000 geld zien vanwege die gederfde inkomsten, maar dat gaat natuurlijk niet zonder slag of stoot. De rechtszaak tegen de Keniaanse atletiekbond loopt nog. Maar hij is een taaie marathonloper en zet door. Kijk, een brief aan de nieuwe minister van sport, waarin hij schrijft dat de corrupte bestuursleden moeten aftreden.

Tanui, aan de huiskamermuur hangt een foto waarop hij staat afgebeeld met 'hardloper' George W. Bush, zit op zijn praatstoel. De bond deugt niet, maar er zijn ook westerse, op geldbeluste managers die talenten te vaak binnen korte tijd in de VS of Europa laten lopen. Een lange carri, zoals die van hem en zijn vriend Tergat, is bijkans onmogelijk geworden. Alles is gericht op snel resultaat.

Neem buurman Daniel Komen, die eind jaren negentig alles won. 'Daniel heeft te veel in een kort tijdbestek gelopen. Hij heeft nog een mooi lijf, maar het is wel leeg.'

En wisten we dat er hier managers naar de kampen van de atleten kwamen om ze te injecteren? 'Is gebeurd, ze zeiden dat ze vitamines spoten.' Vitamines, ja hoor, ook hier zijn ze niet na. 'We hebben ze weggejaagd.' Namen? De rappe Keniaanse prater valt even stil.

Op een halfuur rijden van Eldoret ligt Iten, mekka van de Keniaanse hardloopsport.

Hier kwamen, met dank aan Brother O'Connell, kampioenen als Peter Rono, Mike Boit, Matthew Birir en Wilson Kipketer vandaan. En nog steeds wemelt het van de talenten.

In het vervallen stadionnetje van Iten, waar de atletiekbaan curieus genoeg 404 meter meet, hebben we afgesproken met Felix Limo, winnaar van de recente marathon van Rotterdam. Limo komt over de rode stofweg aanhobbelen in een oude pickup-truck.

Hij heeft anderhalve ton aan zijn zege in Rotterdam overgehouden, maar taalt niet naar een nieuwer model. 'Koop je een nieuwe auto, zie je twee dagen weer een nieuwere die je wilt hebben. Geld geeft stress, geld maakt je dronken.'

Waar Limo vandaan komt hebben ze weinig, maar zijn ze toch gelukkig. 'Mensen met veel geld slapen slecht.' Nu hij zelf toch geld heeft, belegt hij het in theeplantages en maelden.

Maar tijdens de preparatie voor marathons bant hij zijn financi zaken uit de geest, dan bestaat het leven louter uit eten, trainen en slapen. Zelfs autorijden doet hij niet, dat geeft maar spanning. 'In de marathonvoorbereiding moet je alles achter je laten. Primitief leven maakt je sterk.'

Limo voert met zijn 2.06.14 de seizoensranglijst aan, maar mag van de bond niet naar de Spelen. 'De bond beloofde pas ne voorjaarsmarathons een team samen te stellen, maar nu gebeurde het al eerder. Het is oneerlijk.'

Bij de bond zeggen ze dat hij nog jong is, en geduld moet oefenen. Peking 2008 zou toch ook mooi zijn? Maar wat moet je nu met zo'n uitspraak? 'Het leven van een sportman kan kort zijn. Ehardnekkige blessure, en het is over. Wij zijn geen auto's, waar ze reserveonderdelen voor kunnen bestellen.'

Natuurlijk, hij zou de bond, net als Tanui, voor de rechter kunnen dagen. Het zal, vreest hij, weinig zin hebben. Veel liever gaat hij zich nu binnenkort 'mentaal' voorbereiden op de marathon van Berlijn, in september.

'Athene' heeft hij, hoe spijtig dat ook is, al uit zijn hoofd gezet. In Iten, waar het op de atletiekbaan wemelt van het talent en waar het uitzicht op de Rift Vallei fenomenaal is, zegt Felix Limo: 'Je moet je er soms bij neerleggen dat niet alle dromen uitkomen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden