Analyse

Onrust in de Balkan door droom van Groot-Albanië

Een dag nadat bij een antiterreuroperatie tegen Albanese separatisten tientallen doden en gewonden zijn gevallen, is de rust weergekeerd in Macedonië. Tenminste, zo lijkt het, want terwijl in het getroffen Kumanovo het puin wordt geruimd, wordt in de rest van het land de schade opgemeten die het bloedvergieten aan de nationale eenheid heeft aangericht.

Kumanovo, een dag na de antiterreuroperatie tegen Albanese separatisten.Beeld Reuters

Volgens de Macedonische premier Nikola Gruevski zal die beperkt blijven: de separatisten die na een vuurgevecht van meer dan 24 uur overmeesterd werden, stonden onder commando van voormalige leden van het Kosovaarse Bevrijdingsleger, de paramilitaire organisatie die in de jaren negentig tegen de Serviërs vocht. Van de dertig opgepakte separatisten zou meer dan de helft van Kosovaarse afkomst zijn.

Maar zo eenvoudig ligt het niet in een land dat vanwege zijn etnische verscheidenheid zijn naam gaf aan een fruitsalade. Sinds Macedonië in 2001 op de rand stond van een burgeroorlog is het er eigenlijk nooit helemaal rustig geweest. Nog eind vorig jaar werden door een separatist twee granaten afgeschoten op een regeringsgebouw in Skopje.

Hoewel vooral Kosovaren verantwoordelijk zijn voor de terreur, vindt die in Macedonië een rijke voedingsbodem. Veel etnische Albanezen voelen zich behandeld als tweederangsburgers. Ze wonen in een regio die wordt geteisterd door economische achterstand en hoewel ze meer dan een kwart van de bevolking uitmaken, wordt hun taal niet officieel erkend.

Voeg daarbij het patriottisme van de conservatieve regering in Skopje en het recept is klaar voor wat de analist Marko Prelec op Facebook de perfecte storm noemde. Voor de separatisten moet die uitmonden in de afscheuring van het door de Albanese minderheid gedomineerde noordwesten van Macedonië, en als het even kan in aansluiting bij buurland Albanië.

De droom van een Groot-Albanië gaat terug tot 1913, toen als gevolg van de tweede Balkanoorlog de helft van de Albanese gebieden buiten Albanië vielen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen Italianen en Duitsers de Balkan bezetten, werd dat 'onrecht' hersteld, maar niet voor lang. Na de oorlog werden de oude grenzen hersteld.

Kinderen lopen langs het puin van verwoeste huizen na de strijd in Kumanovo.Beeld ANP

Diaspora

Het heeft ervoor gezorgd dat tot op de dag van vandaag bijna de helft van de vijf miljoen Albanezen buiten Albanië wonen. Met 1,6 miljoen etnische Albanezen neemt Kosovo het gros van de diaspora voor zijn rekening, op afstand gevolgd door Macedonië (500 duizend). Montenegro, Servië en Griekenland tellen veel kleinere Albanese minderheden.

Dat de Albanezen honderd jaar later nog altijd niet over hun verlies heen zijn, bleek vorig jaar tijdens de EK-kwalificatiewedstrijd tussen Servië en Albanië. Tijdens de eerste helft liet de broer van de Albanese premier een drone met een vlag van Groot-Albanië door het stadion vliegen.

Het volstaat om door de regio te reizen om te beseffen dat het om meer ging dan een provocatie aan het adres van de erfvijand. In Kosovo wordt het straatbeeld niet door de Kosovaarse, maar door de Albanese vlag gedomineerd en in het Albanese moederland droomde premier Sali Berisha drie jaar geleden, tijdens de viering van honderd jaar onafhankelijkheid, luidop van een Albanië van Skopje (Macedonië) tot Podgorica (Montenegro) en van Preveza (Griekenland) tot Presevo (Servië).

Europese Unie

Als Albanië en Kosovo ooit lid willen worden van de Europese Unie zal die droom moeten worden opgeborgen. In Brussel heerst diep wantrouwen tegen landen die de bestaande grenzen ter discussie durven te stellen. Maar daar knelt juist het schoentje. Door wijdverspreide corruptie is voor de betrokken landen lidmaatschap van de Europese Unie verder weg dan ooit. Eigenlijk hebben ze weinig te verliezen.

Dat geldt zeker ook voor Macedonië, waar de onthullingen van de laatste maanden grootschalig machtsmisbruik aan het licht hebben gebracht. Na de antiterreuroperatie van afgelopen weekend beschuldigde de linkse oppositie de conservatieve regering ervan de aandacht te willen afleiden van de echte problemen van het land. Het was een mening die gisteren gedeeld leek te worden in Kumanovo.

In een filmpje dat ondertussen meer dan een half miljoen keer is bekeken, eiste een vertegenwoordiger van de Albanese minderheid van de regering brood op de plank. Hij keerde zich tegen de etnische verdeeldheid, maar er klonk ook iets dreigends in zijn stem. 'Wanneer een man zijn overspelige vrouw verlaat, is hij dan schuldig? Of is het zijn vrouw? Dat is wat er met ons gebeurt. Het is hetzelfde.'

Een huis is verwoest nadat speciale eenheden van de politie van Macedonië zaterdag en zondag slag hebben geleverd met gewapende etnische Albanezen in de noordelijke stad Kumanovo.Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden