Onpartijdige rechter moet met billen bloot

De voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak, Bert van Delden, heeft 'er geen bezwaar tegen' als het arbeidsverleden van rechters openbaar wordt gemaakt....

Andersom wordt de scheiding tussen politieke en rechterlijke macht ook onder druk gezet. In 2002 uit de LPF felle kritiek op een van de rechters in de zaak tegen Volkert van der G., omdat hij een te links profiel zou hebben. De rechter wordt uitgemaakt voor 'radicale beroepsactivist' omdat hij bij Vluchtelingenwerk werkte en lid is van de PvdA. De LPF krijgt kritiek omdat zij zich niet mag bemoeien met rechtszaken.

Welke manieren zijn er om rechterlijke onpartijdigheid te waarborgen?

Openbaar Ministerie of advocaten kunnen rechters 'wraken' als twijfels bestaan over de onpartijdigheid. Als zo'n verzoek wordt toegewezen, mag een rechter niet meer aan de berechting deelnemen. Rechters kunnen zichzelf ook voor 'verschoning' voordragen; in de praktijk trekt een rechter zich meestal gewoon in goed overleg terug.

Sinds 1 januari 1997 zijn rechters en hun plaatsvervangers verplicht hun nevenfuncties op te geven. Een lid van actiegroep Verontruste Burgers opende een website met een bijbanenregister van de rechterlijke macht. Inmiddels zijn nevenfuncties van rechters te vinden op www.rechtspraak.nl.

Opvallend is wel dat nevenfuncties of arbeidsverleden in de praktijk geen wrakingsgronden zijn gebleken, zegt Bert van Delden van de Raad voor de Rechtspraak.

Bestaat er binnen de rechterlijke macht draagvlak om het arbeidsverleden openbaar te maken?

'Ik heb er geen bezwaar tegen', zegt Van Delden. 'Op zich vind ik het onlogisch dat we nevenfuncties tot vijf jaar terug vermelden en niet het arbeidsverleden.' Wel vraagt hij zich af 'hoe ver je moet gaan'. Straks wordt de rechter gevraagd met wie hij in het elftal voetbalt. 'Dat gaat mij te ver. Anderzijds zie je je elftal waarschijnlijk vaker dan je collegabestuursleden met wie je een keer per jaar vergadert.'

Op dit moment is een werkgroep van magistraten bezig met een 'leidraad onpartijdigheid'. De voorlopige conclusie: er is behoefte aan open normen en de werkgroep zal zich inspannen het draagvlak binnen de rechterlijke macht te vergroten.

Rechters willen zich niet snel committeren aan een stringente code, zegt Van Delden. 'Enig houvast is goed. Maar rechters realiseren zich dat totale controle zeer betrekkelijk is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.