Opinie

Onontkoombare verwarring door overdosis kunst

Spiritueel festival in het Noord-Indiase Allahabad. Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken is meermaals voorgekomen dat een Nederlander tijdens een spirituele reis in India het zicht op de werkelijkheid kwijtraakte. Beeld Sanjay Kanojia / AFP

Brief van de dag Overdosis aan kunst

Wat ontbreekt in het artikel over 'Verwarde Nederlanders in het buitenland' (Ten eerste, 11 augustus) is het Stendhal-syndroom, een veel voorkomende aandoening onder toeristen in kunst- en cultuursteden. Alleen al in Florence worden jaarlijks meer dan vijftienhonderd toeristen gedurende langere tijd opgenomen met deze aandoening. Je kunt het syndroom het best omschrijven als een onontkoombare verwarring die optreedt bij een overdosis aan kunst. Nogal wat toeristen klappen in elkaar in het Uffizi, het belangrijkste museum in Florence. Het lijkt bizar, maar dit syndroom komt internationaal zeer veel voor. Persoonlijk heb ik begin jaren negentig in het Uffizi een toerist zien flauwvallen in de zaal met de Caravaggio's. Een familielid van de toerist vertelde dat deze Florence in één dag wilde 'doen'. Ook een overdosis aan esthetiek kan dus fataal zijn. Waarschijnlijk is dat de werkelijke reden waarom VVD'er Halbe Zijlstra indertijd 400 miljoen bezuinigde op het kunstenbudget. Hij wilde ons beschermen en de zorgkosten niet onnodig laten oplopen.

Reg ten Zijthoff, Dongen

Hun geen staking

Rob Vreeken schreef een humoristische column over het verkeerde gebruik van het woordje 'hun' (Ten eerste, 11 augustus). Ik denk dat degene die de leus 'Wij geen wedstrijd, hun geen staking' heeft bedacht duidelijke taal wilde zonder zich af te vragen of het wel goed Nederlands was. En duidelijke taal is het! Bovendien is het mijns inziens niet fout. Voor 'hun' kan heel eenvoudig 'aan' of 'voor' worden gezet, waardoor het zinsdeel gelezen kan worden als '(voor) hen geen staking'! 'Hun' is dan meewerkend voorwerp en misstaat geenszins.

Henk van Bokhoven, Schagen

Hun geen staking (2)

'Wij geen wedstrijd, hun geen staking,'is de nu al klassieke leus van ADO-aanhangers. Rob Vreeken weidt er in zijn column terecht over uit. Waarom is in de media ergernis over deze taalkundige flater uitgebleven? Sinds Pim Fortuyn wil volgens Vreeken niemand bekend staan als elitaire betweter. Men geeft de voorkeur aan beleefd stilzwijgen. Mogelijk is zijn toon parodiërend. Het lijkt me onzinnig de arme Pimmetje van alles en nog wat de schuld te geven. Het zogeheten taalbederf is veeleer begonnen met de ook door de bovenlaag bewierookte Johan Cruijff. We mogen hem denk ik rustig de oer-hun noemen. Over de taalfouten van deze godenzoon is naar mijn beste weten nimmer beweerd dat de 'menselijke beschaving is gegrondvest op de taal'. Als dat inderdaad het geval is, zou de beschaving al ten onder zijn gegaan - vanaf het ogenblik dat Cruijff zijn eerste interviews ten beste gaf. De Haagse fans zullen het naar alle waarschijnlijkheid met mij eens zijn. Hun hebben groot gelijk.

A. Lammers, Otterlo

Hun geen staking (3)

Wat een onzinnige discussie over 'hun geen staking'. Heeft niemand ooit naar Van Kooten en De Bie gekeken of naar Willy in Lucky TV? In het Hagenees is 'hoe ken dat' en 'hun hebben' doodnormaal en zeker bij deze Ado-fans. Die hebben nog nooit van 'zij' gehoord.

Martie Wedel, Drachten Oud-Hagenese wier vader, een ervaren letterzetter, graag thuis zijn moedertaal sprak

Hollands licht

Snobisme dat zich laat bedotten met de illusie van een derde dimensie, diepte en afstand, gaat gemakkelijk mee met zweverige kwalificaties van het platte vlak als 'het Hollands licht'. Zwagerman haalt Joseph Beuys aan als een nieuwe Goethe met een nieuwe Farbenlehre om het verschijnsel te verklaren (V, 11 augustus).

Holland kan niet bekend staan om veel en vaak direct zonlicht, en reflectie op water en andere spiegels kan geen krachten 'verdubbelen'. Er zijn andere eigenschappen van licht als breking (refractie) en absorptie van lichtfrequenties die bepalend zijn voor kleursterkten en -variaties.

Hollands licht is een alchemistische uitvinding van goudmakende kunstkenners die iets voorgeven te zien wat niemand van bijvoorbeeld Spaans licht kan onderscheiden.

Piter Yedema, Mantgum

Ernst Toller

Ik zie ons niet op die foto, maar wij waren er wél, in de Stadsschouwburg

op 17 oktober 1969 (Brief van de Dag, 11 augustus). Ik had mijn - toen - 68-jarige vader, de uitgever van de boeken van zijn beste, broederlijke vriend Ernst Toller, uitgenodigd dit uitstekende stuk (van Tankred Dorst) in deze voortreffelijke voorstelling te zien, om van hem te horen wat hij ervan vond. Toen ik hem door de adembenemende rook hoestend uit de zaal moest geleiden, waar het studentenprotest minder met 'vernieuwing' te maken had dan met protest tegen de scene waar 'hun' Toller zich in de 'salons' van Londen als legendarische 'bolsjewist' liet vieren, kuchte hij alleen maar: 'Uitstekend! Precies zo was het!!' Zo veel over 'studentenacties' in die tijd...

Andreas Landshoff, Amsterdam

Windmolens en vrouwen

In het artikel 'Duitse toeristen storen zich niet aan windmolens op zee' (Ten eerste, 12 augustus), staat halverwege de zin: 'Duitse mannen (24 procent) vinden windmolens lelijker dan vrouwen (13 procent).' Betreft dit Nederlandse of Duitse vrouwen?

Ben Wijffelaars, Rosmalen

Beeld anp

Titus

In 'Raadsels rond Rembrandtroof' (10 augustus) zegt Ernst van de Wetering dat er acht portretten van Titus bekend zijn. Niet genoemd wordt Rembrandts schilderij Pallas Athene, waarop Titus als de Griekse godin is afgebeeld. Het hangt in het museum Calouste Gulbenkian in Lissabon.

Eugène van der Put, Hoofddorp

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden