Onheil in roversstad Keulen

Waarom in Keulen? Geen Duitser zal het verbazen. De stad worstelt al decennia met zijn donkere kant: roversbendes met hun wortels in het buitenland.

Beeld Marcel van den Bergh

Chicago aan de Rijn, deze wat koddige bijnaam voor Keulen stamt uit de jaren vijftig, toen de stad vlak over de Nederlandse grens een paradijs was voor gokkers, pooiers en ander voetvolk van de onderwereld.

Die naam behoort nu tot de canon van Keulse stadsfolklore, evenals het uiterlijk van de wijlen criminelen: matjes boven te strakke bloezen en de verplichte gouden ketting. 'Koningen van de Ring', werden ze wel genoemd, naar de halfcirkelvormige boulevards die de Keulse stadsplattegrond kenmerken. In de jaren zeventig spanden stads- en deelstaatbestuur zich in om hun koninkrijk te vernietigen.

Keulen zou weer een nette en veilige stad worden. Dat is nooit helemaal gelukt, zo bleek ook weer in de Oudejaarsnacht.

De plagen van Keulen

Waarom Keulen? Het is een van de vele vraagstukken die nog openligt na de massa-aanranding in de Keulse stationsbuurt. En een sluitende verklaring is daarvoor niet, ten minste niet tot bekend is wie de daders zijn en waar ze vandaan komen.

'Dat zoiets als wat zich voor het station in Keulen afspeelde op deze schaal in Duitsland zou plaatsvinden, had ik nooit verwacht', zegt Rudiger Thust, de voorzitter van de politievakbond Bund Deutscher Kriminalbeamter. 'Maar als ik het had moeten voorspellen, zou ik toch snel bij Keulen uitkomen.' Thust komt uit Keulen.

Want Keulen heeft de laatste decennia altijd een probleem met kleine criminaliteit gehad, een probleem dat altijd net wat groter was dan dat in de omliggende en in bevolkingsopbouw en welvaartsniveau vergelijkbare steden in het Ruhrgebied zoals Dortmund.

Relatief is Keulen een van de armste steden in Duitsland, dat wil zeggen, gemeten naar de prijzen en de gemiddelde koopkracht van de inwoners. Dat blijkt uit onderzoek van het Institut der deutschen Wirtschaft uit 2014. De vierde stad van Duitsland is met een miljoen inwoners de kleinste miljoenenstad van het land. Op de ranglijst van criminele stond Keulen in 2014 op de tweede plaats, achter Frankfurt am Main, en voor het drie keer zo grote Berlijn. Het ongeveer even grote München staat niet eens in de toptien.

Inbraken zijn de meest voorkomende vorm van criminaliteit in Keulen, maar het bekendst staat Keulen als stad van tasjesdieven en straatroven. 'Stad van rovers en dieven is al sinds de eeuwwisseling de wat minder mooie bijnaam van Keulen', zegt Thust. Die naam 'dankt' de stad aan de bendes van zogenoemde 'Klaukids', het best te vertalen als jatkinderen, wier ronselaars de stad eind jaren negentig als uitvalsbasis voor hun criminele activiteiten kozen.

Het waren groepen jongens van 8 tot 14 jaar oud, vaak uit Roemenië en meestal Roma. Vaak waren ze door hun ouders verkocht of verhuurd aan criminelen voor wie ze moesten stelen. Ze waren te jong om gevangen te zetten en werden daardoor een langdurige plaag. 'Toen is daar heel veel aandacht van de politie naartoe gegaan', herinnert Thust zich, 'maar dat ging ten koste van de aandacht voor andere vormen van criminaliteit.'

Zorgen over migranten

Na de eeuwwisseling doken andere bendes op, vaak met jonge mannen met buitenlandse wortels - Nordrijn-Westfalen is van oudsher de Duitse deelstaat waar in absolute aantallen de meeste migranten wonen.

'En de laatste tijd zijn het steeds meer Noord-Afrikanen, de omgeving lijkt er echt mee te worden overstroomd', zegt Thust.

Ook minister van Binnenlandse Zaken Thomas de Maizière maakt zich zorgen over de toename van het aantal migranten uit landen als Marokko en Tunesië, zei hij woensdag. De landen zijn in een paar maanden geklommen naar plaats vier en vijf op de lijst van meest voorkomende herkomstlanden van vluchtelingen.

Der Spiegel maakte vorige zomer nog een filmpje over de 'dansende dieven' in het Keulse uitgaansleven, waar zakkenrollers gemiddeld 1.500 euro per nacht zouden verdienen. Vaak opereren ze in groepen, waarbij de ene, al dan niet dansend in een discotheek, het slachtoffer afleidt, steelt de ander de portemonnee. In dat filmpje doet een meermaals opgepakte zakkenroller uit Algarije zijn verhaal - hij woont in een opvangcentrum voor vluchtelingen.

Sinds 2007 is het aantal diefstallen op straat waarvan aangifte is gedaan met 5- tot 6.000 per jaar toegenomen. Dat is, zo zegt een politievertegenwoordiger tegen Der Spiegel, veel meer dan de politie aankan.

Thust strijdt al jaren voor meer agenten in Keulen, zowel op straat als bij de opsporingspolitie. Niet omdat Keulen verhoudingsgewijs minder agenten heeft dan andere steden, maar omdat het de criminaliteit minder goed onder controle krijgt.

Peter Pauls, hoofdredacteur van de Kölner Stadt-Anzeiger vraagt zich af of dat zoden aan de dijk zou zetten, meer agenten. 'Misschien zit het probleem in de Keulse mentaliteit. Mensen uit Keulen staan bekend om hun vrolijke laksheid. Als er iets ergs gebeurd is, denkt iedereen: we gaan dit anders doen, beter. Maar na drie weken zijn ze het weer vergeten.'

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden